A1 · Ünite 16: Geçen hafta sonu (Last weekend)

Geçmiş zaman (Past Simple): düzenli fiiller -ed

Metin: How was your weekend?

Pazartesi sabahı, bir dil okulunda ders öncesi. Emre ve Amerikalı sınıf arkadaşı Lisa hafta sonlarını anlatıyor. Metinde [[-ed]] ile biten fiillere ([[played]], [[cooked]], [[stayed]], [[visited]]) ve bunların nasıl okunduğuna dikkat edin.

Lisa: Hi, Emre! How was your weekend?
Selam, Emre! Hafta sonun nasıldı?

Emre: It was great, thanks! On Saturday morning I played football with my cousins.
Harikaydı, teşekkürler! Cumartesi sabahı kuzenlerimle futbol oynadım.

Lisa: Nice! Was the weather good?
Güzel! Hava iyi miydi?

Emre: Yes, it was sunny. In the afternoon we cooked kebabs in my uncle's garden.
Evet, güneşliydi. Öğleden sonra amcamın bahçesinde kebap pişirdik.

Lisa: That sounds delicious!
Kulağa çok lezzetli geliyor!

Emre: It was! But on Sunday it rained all day, so I stayed at home.
Öyleydi! Ama pazar günü bütün gün yağmur yağdı, o yüzden evde kaldım.

Emre: I cleaned my room, watched two films and studied for my English exam.
Odamı temizledim, iki film izledim ve İngilizce sınavıma çalıştım.

Lisa: Wow, a busy Sunday!
Vay, yoğun bir pazar!

Emre: Yes! And I listened to music in the evening. What about you?
Evet! Akşam da müzik dinledim. Ya sen?

Lisa: I visited my grandparents in Boston. We walked by the river and talked for hours.
Boston'da büyükannemle büyükbabamı ziyaret ettim. Nehir kenarında yürüdük ve saatlerce konuştuk.

Lisa: My grandmother baked an apple pie, and my grandfather showed me his old photos.
Büyükannem elmalı turta yaptı, büyükbabam da bana eski fotoğraflarını gösterdi.

Emre: That's lovely! I love old photos.
Ne güzel! Eski fotoğraflara bayılırım.

Lisa: Me too. But I arrived home very late and missed my favorite TV show.
Ben de. Ama eve çok geç vardım ve en sevdiğim diziyi kaçırdım.

Emre: Oh no! Watch it online tonight!
Eyvah! Bu akşam internetten izle!

Dilbilgisi

Past Simple: düzenli fiil + -ed

Bir önceki ünitede geçmişteki durumları was / were ile anlattık (I was at home.). Geçmişte yapılan ve bitmiş eylemleri anlatmak için ise Past Simple (geçmiş zaman) kullanılır. Türkçedeki “-di” ekine karşılık gelir: “oynadım”, “izledi”, “kaldık”.

Düzenli fiillerde kural çok basittir: fiilin sonuna -ed eklenir. Üstelik bu biçim bütün şahıslarda aynıdır; Türkçedeki gibi kişi eki yoktur, 3. tekil -s de yoktur.

İngilizce	Okunuş	Türkçe
I played	ay PLEYD	oynadım
you played	yu PLEYD	oynadın / oynadınız
he / she played	hi / şi PLEYD	oynadı
it rained	it REYND	yağmur yağdı
we played	wi PLEYD	oynadık
they played	dey PLEYD	oynadılar

I watched a film last night. — Dün akşam bir film izledim.
She cleaned the kitchen. — O mutfağı temizledi.
We walked by the river. — Nehir kenarında yürüdük.

💡 Özneyi hiçbir zaman atlamayın: Türkçede “Futbol oynadım” derken “ben” gerekmez, İngilizcede I played football. cümlesinde I zorunludur.

⚠️ Türklerin tipik hatası 1: was / werei -edli fiille birlikte kullanmak. “Evde kaldım” → I was stayed at home. ✗ “Film izledim” → I was watched a film. ✗ → I stayed at home. ✓ I watched a film. ✓ Geçmiş zaman bilgisi zaten -ed ekinde; ayrıca was gerekmez.

⚠️ Türklerin tipik hatası 2: -edi unutmak ya da 3. tekil -s ile birleştirmek. Yesterday I watch TV. ✗ He playeds tennis. ✗ She visiteds us. ✗ → Yesterday I watched TV. ✓ He played tennis. ✓ She visited us. ✓ Geçmişte he / she için ek bir ek yoktur.

-ed ekinin yazım kuralları

Çoğu fiile doğrudan -ed eklenir (work → worked, clean → cleaned). Ancak fiilin son harflerine göre dört küçük kural vardır:

Örnekler	Fiilin sonu	Kural	Türkçe
live → lived, bake → baked, arrive → arrived	-e ile biterse	yalnızca -d ekle	yaşadı, pişirdi, vardı
study → studied, try → tried, carry → carried	ünsüz + y	y düşer, -ied ekle	çalıştı, denedi, taşıdı
play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed	ünlü + y	doğrudan -ed	oynadı, kaldı, keyif aldı
stop → stopped, plan → planned, chat → chatted	tek heceli: ünsüz-ünlü-ünsüz	son ünsüzü çiftle	durdu, planladı, sohbet etti

I studied for two hours. — İki saat ders çalıştım.
The bus stopped in front of the museum. — Otobüs müzenin önünde durdu.
We arrived late. — Geç vardık.

💡 Çiftleme kuralında w, x, y ile biten fiiller çiftlenmez: show → showed, relax → relaxed, play → played. Vurgusu ilk hecede olan iki heceli fiiller de çiftlenmez: visit → visited, listen → listened, open → opened.

⚠️ Türklerin tipik hatası: kuralları karıştırmak. studyed ✗ playied ✗ stoped ✗ liveed ✗ visitted ✗ → studied ✓ played ✓ stopped ✓ lived ✓ visited ✓ Yazarken özellikle y ile biten fiillerde bir an durun: yden önce ünlü mü (play), ünsüz mü (study)?

-ed ekinin telaffuzu: /t/, /d/, /ıd/

-ed her zaman aynı yazılır ama üç farklı şekilde okunur. En önemli kural: -ed çoğu zaman ayrı bir hece değildir. cooked “KU-ked” değil, tek hecede “KUKT” diye okunur.

İngilizce	Okunuş	Ne zaman?	Türkçe
cooked, watched, walked, missed, stopped	KUKT, WAÇT, WOKT, MİST, STAPT	/t/: fiil sert ünsüzle bitince (k, p, s, ç, ş, f)	pişirdi, izledi, yürüdü, kaçırdı, durdu
played, cleaned, stayed, arrived, listened	PLEYD, KLİND, STEYD, ı-RAYVD, Lİ-sınd	/d/: fiil ünlü ya da yumuşak ünsüzle bitince (l, m, n, v, z, r…)	oynadı, temizledi, kaldı, vardı, dinledi
visited, started, wanted, needed	Vİ-zı-tıd, STAR-tıd, WAN-tıd, Nİ-dıd	/ıd/: yalnızca fiil t ya da d ile bitince	ziyaret etti, başladı, istedi, ihtiyaç duydu

I walked to school. — Okula yürüdüm.
She played tennis. — Tenis oynadı.
They visited Konya. — Konya'yı ziyaret ettiler.

💡 Kendinize şu soruyu sorun: Fiil t ya da d sesiyle mi bitiyor? Evet → bir hece eklenir (“-tıd / -dıd”). Hayır → hece eklenmez, yalnızca sona hafif bir “t” ya da “d” sesi gelir.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türkçe gibi yazıldığı şekilde okumak. watched “VAÇ-ked” ✗, played “PLEY-ed” ✗, cleaned “KLİ-ned” ✗ → “WAÇT” ✓ “PLEYD” ✓ “KLİND” ✓ Bir de sondaki sesi tamamen yutmak: I walk to school yesterday gibi duyulursa dinleyen şimdiki zaman sanar; sondaki /t/ ve /d/ sesini hafifçe ama mutlaka söyleyin.

Zaman ifadeleri ve kelime sırası

Past Simple genellikle bir geçmiş zaman ifadesiyle kullanılır. Bir önceki ünitedeki ifadeler burada da geçerlidir: yesterday, last night, last weekend, two days ago. Günler ve gün bölümleri için de edatları hatırlayın.

İngilizce	Okunuş	Türkçe
on Saturday	an SE-tır-dey	cumartesi (günü)
on Sunday morning	an SAN-dey MOR-ning	pazar sabahı
in the afternoon / in the evening	in dı ef-tır-NUN / in dı İV-ning	öğleden sonra / akşam
at night	et NAYT	gece
last weekend	lest WİK-end	geçen hafta sonu
all day / for hours	ol DEY / fır AU-ırz	bütün gün / saatlerce

İngilizce cümlede temel sıra şudur: özne + fiil + nesne + yer + zaman. Türkçede ise fiil sondadır. Karşılaştırın: “Dün akşam evde film izledim.” → I watched a film at home last night.

We cooked kebabs in the garden on Saturday. — Cumartesi bahçede kebap pişirdik.
On Sunday it rained all day. — Pazar günü bütün gün yağmur yağdı.

💡 Zaman ifadesi cümlenin başına da gelebilir: On Saturday, I played football. Ama fiil hiçbir zaman Türkçedeki gibi en sona gitmez.

⚠️ Türklerin tipik hatası 1: Türkçe sırayla kurmak. I last night film watched. ✗ Yesterday football played we. ✗ → I watched a film last night. ✓ We played football yesterday. ✓

⚠️ Türklerin tipik hatası 2: last ile edat ya da gün adlarıyla yanlış edat kullanmak. in last weekend ✗ at Saturday ✗ in Sunday morning ✗ → last weekend ✓ on Saturday ✓ on Sunday morning ✓

Hafta sonu etkinlikleri: fiil + edat kalıpları

Hafta sonunu anlatırken bazı fiiller belli edatlarla ya da edatsız kullanılır. Türkçedeki ekler (-e, -i, -de) her zaman bir İngilizce edata karşılık gelmez; bu kalıpları birlikte öğrenmek en iyisidir.

İngilizce	Okunuş	Türkçe	Not
listen to music	Lİ-sın tı MYU-zik	müzik dinlemek	to zorunlu
visit my grandma	Vİ-zit may GREND-ma	nineme gitmek, ziyaret etmek	edat yok
play football / chess	pley FUT-bol / ÇES	futbol / satranç oynamak	the yok
play the guitar	pley dı gi-TAR	gitar çalmak	müzik aletinde the var
stay at home	stey et HOUM	evde kalmak	at home
talk to my friend	TOK tı may FREND	arkadaşımla konuşmak	to / with
watch TV	WAÇ ti-Vİ	televizyon izlemek	the yok

I listened to music and relaxed. — Müzik dinledim ve dinlendim.
My sister played the piano. — Kız kardeşim piyano çaldı.
We talked to our neighbors. — Komşularımızla konuştuk.

💡 “Eve geldim / vardım” derken home önüne edat gelmez: I arrived home late. ✓ Ama “evde” için at home denir: I stayed at home. ✓

⚠️ Türklerin tipik hatası 1: edatı unutmak ya da fazladan eklemek. I listened music. ✗ I visited to my grandma. ✗ I arrived to home. ✗ → I listened to music. ✓ I visited my grandma. ✓ I arrived home. ✓

⚠️ Türklerin tipik hatası 2: spor ve müzik aletlerinde theyi karıştırmak. We played the football. ✗ She played guitar. (günlük Amerikan İngilizcesinde duyulur ama standart biçim the guitardır) → We played football. ✓ She played the guitar. ✓ Ayrıca “TV izledim” için I watched the TV. değil, I watched TV. ✓

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz İngilizce öğren →