📘 İngilizce kursu: tüm üniteler

A1 · Ünite 17: Tatil (My holiday)

Past Simple: düzensiz fiiller · did soru ve olumsuz

Metin: Back from Fethiye

Pazartesi sabahı İstanbul'da bir ofis. Murat yaz tatilinden yeni döndü; İngiliz iş arkadaşı Emily ona tatilini soruyor. Metinde [[went]], [[ate]], [[saw]] gibi düzensiz geçmiş biçimlerine ve [[Did you…?]] / [[didn't]] yapısına dikkat edin.

Emily: Hi, Murat! Welcome back! How was your holiday?
Selam Murat! Tekrar hoş geldin! Tatilin nasıldı?

Murat: It was great, thanks! I went to Fethiye with my family.
Harikaydı, teşekkürler! Ailemle Fethiye'ye gittim.

Emily: Lovely! How did you get there? Did you fly?
Ne güzel! Oraya nasıl gittiniz? Uçakla mı gittiniz?

Murat: No, we didn't. We went by car. It was a long trip!
Hayır, uçmadık. Arabayla gittik. Uzun bir yolculuktu!

Emily: Did you stay in a hotel?
Otelde mi kaldınız?

Murat: No, we didn't. We stayed in a small house near the sea.
Hayır, kalmadık. Denize yakın küçük bir evde kaldık.

Emily: What did you do there?
Orada ne yaptınız?

Murat: We swam every day, and we ate a lot of fish. The kids loved the beach.
Her gün yüzdük ve bol bol balık yedik. Çocuklar plaja bayıldı.

Emily: Did you see the Blue Lagoon?
Ölüdeniz'i gördünüz mü?

Murat: Yes, we did! We took a boat trip, and I took a lot of photos. Look!
Evet, gördük! Tekne turuna çıktık, ben de bir sürü fotoğraf çektim. Bak!

Emily: Wow, the water is so blue! Did you have good weather?
Vay, su ne kadar mavi! Havanız güzel miydi?

Murat: Yes, it was hot and sunny. It didn't rain at all. And I bought this for you!
Evet, sıcak ve güneşliydi. Hiç yağmur yağmadı. Bir de bunu sana aldım!

Emily: Turkish delight! Thank you! I didn't go anywhere this summer. I stayed in Istanbul.
Lokum! Teşekkür ederim! Ben bu yaz hiçbir yere gitmedim. İstanbul'da kaldım.

Murat: Well, Istanbul isn't a bad place for a holiday!
Eh, İstanbul da tatil için hiç fena bir yer değil!

Dilbilgisi

Düzensiz fiiller: go → went, see → saw

Önceki ünitede düzenli fiillerin geçmiş biçimini -ed ile yaptık: stay → stayed, visit → visited. Ama İngilizcenin en sık kullanılan fiillerinin çoğu düzensizdir: geçmiş biçimleri -ed almaz, kendine özgüdür. Türkçede her fiil “-di” ekini alır (gitti, gördü, yedi); İngilizcede ise bu biçimleri tek tek ezberlemek gerekir.

• I went to Fethiye. — Fethiye'ye gittim.
• We ate a lot of fish. — Bol bol balık yedik.
• She bought a hat. — (O) bir şapka aldı.

💡 Güzel haber: geçmiş biçim bütün kişilerde aynıdır. I went, you went, she went, they went. Geniş zamandaki 3. tekil -s derdi burada yok.

⚠️ Türklerin tipik hatası: düzensiz fiile de -ed eklemek. I goed to Antalya. ✗ We eated fish. ✗ He buyed a car. ✗ → I went ✓ We ate ✓ He bought ✓ İlk 15–20 düzensiz fiili kartlarla ezberleyin; günlük konuşmanın büyük kısmı bunlardır.

Olumsuz: didn't + yalın fiil

Türkçede olumsuzluk fiile “-me / -ma” ekiyle girer: gitmedi. İngilizcede geçmiş zamanın olumsuzu yardımcı fiil did ve not ile yapılır: did not → kısaca didn't. Önemli nokta: geçmiş anlamını artık didn't taşır, bu yüzden asıl fiil yalın hâline döner.

• We didn't fly. We went by car. — Uçakla gitmedik. Arabayla gittik.
• I didn't go anywhere this summer. — Bu yaz hiçbir yere gitmedim.

💡 didn't düzenli ve düzensiz bütün fiillerde aynıdır; olumsuzda -ed de, went de kaybolur. Konuşmada hep didn't (DİD-nt) kullanılır; did not yazıda ve vurgulu konuşmada geçer.

⚠️ Türklerin tipik hatası: geçmişi iki kez söylemek. I didn't went. ✗ She didn't saw it. ✗ We didn't stayed. ✗ → I didn't go. ✓ She didn't see it. ✓ We didn't stay. ✓ Kural: didn'tden sonra fiil hep yalındır. Bir de I not went ✗ diye didi atlamak yanlıştır.

Soru ve kısa cevap: Did you…? — Yes, I did.

Türkçede soru “mi” ile yapılır: Gittin mi? İngilizcede geçmiş zaman sorusu için Did cümlenin başına gelir: Did + özne + yalın fiil? Yapı, Present Simple'daki Do you…? sorusunun aynısıdır; yalnızca do yerine did gelir.

• Did you see the Blue Lagoon? — Yes, we did! — Ölüdeniz'i gördünüz mü? — Evet, gördük!
• Did you fly? — No, we didn't. — Uçakla mı gittiniz? — Hayır.
• Did it rain? — No, it didn't. — Yağmur yağdı mı? — Hayır, yağmadı.

💡 Kısa cevapta asıl fiil tekrar edilmez, yalnızca did / didn't söylenir: Yes, I did. Bu, Türkçedeki “Evet, gittim” cevabının kısa ve doğal karşılığıdır.

⚠️ Türklerin tipik hatası 1: soruda da fiili geçmiş yapmak. Did you went to Antalya? ✗ Did you saw it? ✗ → Did you go to Antalya? ✓ Did you see it? ✓ Geçmişi Did zaten gösteriyor.

⚠️ Türklerin tipik hatası 2: kısa cevapta fiili ya da didi yanlış kullanmak. Yes, I went. kaba bir hata değildir ama kısa cevap değildir; Yes, I did go. yalnızca vurguda kullanılır. Yes, I was. ✗ ise yanlıştır: Did…? sorusunun cevabı did ile verilir → Yes, I did. ✓

Soru kelimeleriyle: Where did you go? What did you do?

Bilgi sorusu sormak için soru kelimesi başa gelir, ardından yine did + özne + yalın fiil: Soru kelimesi + did + özne + fiil? Türkçede soru kelimesi cümlenin ortasında kalabilir (“Nereye gittin?”); İngilizcede ise her zaman en başa geçer.

💡 Tatil için en kullanışlı soru zinciri: How was your holiday? (was ile, çünkü holiday bir isim; ünite 15) → Where did you go? → What did you do? → Did you have a good time? (İyi vakit geçirdin mi?)

⚠️ Türklerin tipik hatası 1: didi atlayıp Türkçe sırayla sormak. Where you went? ✗ What you did? ✗ → Where did you go? ✓ What did you do? ✓ What did you do? sorusunda iki “do” vardır: biri yardımcı (did), biri asıl fiil (do). İkisi de gereklidir.

⚠️ Türklerin tipik hatası 2: “Kiminle?” sorusunda withi başa almak ya da atlamak. With who did you go? resmîdir, Who did you go? ✗ eksiktir. Günlük ve doğal olanı: Who did you go with? ✓ (with sona kalır, tıpkı Where are you from? gibi).

Geçmiş zaman ifadeleri: last, ago, in, yesterday

Geçmişte ne zaman olduğunu söylemek için birkaç kalıp vardır. Türkçede “geçen yaz”, “iki hafta önce”, “temmuzda” deriz; İngilizcede her birinin kendine özgü kuralı vardır.

• We went to Bodrum last summer. — Geçen yaz Bodrum'a gittik.
• I came back two days ago. — İki gün önce döndüm.
• They visited Cappadocia in May. — Mayısta Kapadokya'yı gezdiler.

💡 Zaman ifadesi genellikle cümlenin sonuna gelir: I went to Izmir last week. Başa da gelebilir: Last week, I went to Izmir. Türkçedeki gibi ortaya koymayın: I last week went ✗

⚠️ Türklerin tipik hatası 1: “önce”yi Türkçe sırayla söylemek. before two weeks ✗ ago two weeks ✗ → two weeks ago ✓ Türkçedeki gibi süre önce gelir, ama söz before değil agodur.

⚠️ Türklerin tipik hatası 2: last ile edat ya da the kullanmak. in last summer ✗ at last week ✗ the last year ✗ (bu “son yıl” demektir) → last summer ✓ last week ✓ last year ✓

was / were mi, did mi?

Ünite 15'te was / were ile geçmiş cümleler kurduk: It was hot. Şimdi elimizde ikinci bir sistem var: did. Hangisini seçeceğinizi cümledeki söz belirler: sıfat, isim, yer varsa was / were; başka bir fiil varsa did.

• Was it hot? — Yes, it was. Did you swim? — Yes, we did. — Sıcak mıydı? — Evet. Yüzdünüz mü? — Evet, yüzdük.
• We were tired, but we didn't sleep. — Yorgunduk ama uyumadık.

💡 Kolay test: cümlede go, see, eat gibi bir eylem var mı? Varsa did. Yoksa (happy, tired, in Antalya, a teacher) was / were.

⚠️ Türklerin tipik hatası: iki sistemi karıştırmak. Did you tired? ✗ Was you go? ✗ I didn't was there. ✗ I was went to Bodrum. ✗ → Were you tired? ✓ Did you go? ✓ I wasn't there. ✓ I went to Bodrum. ✓ Özellikle I was went Türklerde çok sık görülür; olumlu cümlede went tek başına yeter.

Kelimeler

• holiday
  HA-lı-dey
  tatil
• go – went
  GOU – WENT
  gitmek – gitti
• see – saw
  Sİ – SO
  görmek – gördü
• eat – ate
  İT – EYT
  yemek – yedi
• drink – drank
  DRİNK – DRENK
  içmek – içti
• swim – swam
  SWİM – SWEM
  yüzmek – yüzdü
• take – took
  TEYK – TUK
  almak, götürmek – aldı
• buy – bought
  BAY – BOT
  satın almak – aldı
• have – had
  HEV – HED
  sahip olmak, yemek – vardı, yedi
• get – got
  GET – GAT
  almak, varmak – aldı, vardı
• come – came
  KAM – KEYM
  gelmek – geldi
• make – made
  MEYK – MEYD
  yapmak – yaptı
• meet – met
  MİT – MET
  tanışmak, buluşmak – tanıştı
• sleep – slept
  SLİP – SLEPT
  uyumak – uyudu
• fly – flew
  FLAY – FLU
  uçmak, uçakla gitmek – uçtu
• do – did
  DU – DİD
  yapmak – yaptı
• beach
  BİÇ
  plaj, kumsal
• sea
  Sİ
  deniz
• hotel
  hou-TEL
  otel
• trip
  TRİP
  gezi, yolculuk
• photo
  FOU-tou
  fotoğraf
• souvenir
  su-vı-NİR
  hediyelik eşya, hatıra
• weather
  WE-dır
  hava (durumu)
• sunny
  SA-ni
  güneşli
• rain
  REYN
  yağmur; yağmur yağmak
• ago
  ı-GOU
  önce
• last summer
  LEST SA-mır
  geçen yaz
• family
  FEM-li
  aile
• anywhere
  EN-i-wer
  (olumsuzda) hiçbir yere; (soruda) bir yere

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz İngilizce öğren →