A2 · Ünite 3: Az önce, henüz, çoktan (Just, yet, already)

Present Perfect: just / yet / already · Past Simple ile farkı

Metin: Is everything ready?

Ece Ankara'da bir organizasyon şirketinde çalışıyor. Yarın İngiltere'den bir grup misafir gelecek. Yöneticisi Mark, telefonla arayıp iş listesini kontrol ediyor. Metinde [[just]], [[already]] ve [[yet]] sözcüklerinin yerine ve Mark'ın sorularında zaman belirtilince ([[When did you…?]]) Past Simple'a geçildiğine dikkat edin.

Mark: Hi, Ece. I'm calling about tomorrow. Is everything ready?
Merhaba Ece. Yarın için arıyorum. Her şey hazır mı?

Ece: Almost. I've just finished the program for the first day.
Neredeyse. İlk günün programını az önce bitirdim.

Mark: Great. Have you booked the hotel yet?
Harika. Oteli ayırttın mı?

Ece: Yes, I've already booked it. I booked it on Monday.
Evet, çoktan ayırttım. Pazartesi ayırttım.

Mark: On Monday? That was fast! And the bus from the airport?
Pazartesi mi? Çok hızlıymış! Ya havalimanından otobüs?

Ece: I've called the company, but they haven't sent the contract yet.
Firmayı aradım ama sözleşmeyi henüz göndermediler.

Mark: When did you call them?
Onları ne zaman aradın?

Ece: I called them this morning, at nine. Oh, wait. I've just received an email. It's the contract!
Bu sabah saat dokuzda aradım. Ah, bekle. Az önce bir e-posta geldi. Sözleşme bu!

Mark: Perfect timing! What about the restaurant for dinner?
Tam zamanında! Peki akşam yemeği için restoran?

Ece: I haven't chosen it yet. I've found three good places, but I haven't decided.
Henüz seçmedim. Üç güzel yer buldum ama karar vermedim.

Mark: Can you send me the list? I've been to some restaurants in Ankara.
Listeyi bana gönderebilir misin? Ankara'da bazı restoranlara gittim.

Ece: Sure. I've already sent it! Check your inbox.
Tabii. Çoktan gönderdim bile! Gelen kutuna bak.

Mark: Oh, yes, it's here. I've just opened it. The second one looks nice.
Ah, evet, burada. Az önce açtım. İkincisi güzel görünüyor.

Ece: I agree. I ate there last month. The food was excellent.
Katılıyorum. Geçen ay orada yemek yedim. Yemekler mükemmeldi.

Mark: Good. Have the guests paid for the tour yet?
Güzel. Misafirler tur ücretini ödedi mi?

Ece: Yes, they paid last week. Everything's OK. Don't worry!
Evet, geçen hafta ödediler. Her şey yolunda. Merak etme!

Dilbilgisi

just: az önce

Az önce, çok yakın zamanda olmuş bir şeyi anlatmak için have / has + just + 3. hâl kullanılır. Türkçedeki “az önce …-dım”, “yeni …-dım” ifadesinin karşılığıdır. Olayın sonucu genellikle şu anda görülür ya da hissedilir: e-posta şimdi gelen kutusundadır, program şimdi hazırdır.

I've just finished the program. — Programı az önce bitirdim.
She's just arrived at the airport. — O havalimanına yeni vardı.
We've just received an email. — Az önce bir e-posta aldık.
The bus has just left. — Otobüs az önce kalktı.

💡 just her zaman have / has ile 3. hâlin arasına girer: I've just eaten. Bu ünitede just “az önce” demektir; “sadece” anlamındaki just (just one coffee) ile karıştırmayın.

⚠️ Türklerin tipik hatası: “az önce”yi sona koymak ya da justi yanlış yere yerleştirmek: I've finished just. ✗ Just I've finished. ✗ I just have finished. ✗ → I've just finished. ✓ Bir de “az önce”yi a few minutes ago gibi zaman ifadesiyle Present Perfect'te kullanmak: I've finished ten minutes ago. ✗ → I finished ten minutes ago. ✓ (ago varsa Past Simple)

already: çoktan, zaten

already bir şeyin beklenenden önce ya da karşıdakinin sandığından önce olduğunu anlatır: “çoktan”, “zaten”, “… bile”. Olumlu cümlede kullanılır ve just gibi have / has ile 3. hâlin arasına girer.

I've already booked the hotel. — Oteli çoktan ayırttım.
Don't send the list. I've already sent it. — Listeyi gönderme. Ben zaten gönderdim.
They've already paid for the tour. — Tur ücretini çoktan ödediler.
Is Mark here already? — Mark şimdiden burada mı? (şaşkınlık)

💡 Şaşkınlık bildiren kısa sorularda already cümlenin sonuna da gelebilir: Have you finished already? (Bitirdin mi bile? / Bu kadar çabuk mu?) Bu, normal bir soru değil, şaşırmayı gösterir.

⚠️ Türklerin tipik hatası: alreadyyi olumsuz cümlede “henüz” anlamında kullanmak: I haven't already finished. ✗ → I haven't finished yet. ✓ already olumlu, yet olumsuz ve soru cümlelerinin sözcüğüdür. Yazımda da allready ✗ all ready (hepsi hazır) ile karıştırmayın: already ✓ tek “l”.

yet: henüz · … mı?

yet olumsuz cümlede “henüz”, soru cümlesinde ise “(beklediğim şey) oldu mu?” anlamı verir. just ve alreadyden farklı olarak cümlenin sonuna gelir. Türkçede soru cümlesindeki yet çoğu zaman çevrilmez.

İngilizce	Cümle türü	Türkçe
I haven't chosen it yet.	Olumsuz	Henüz seçmedim.
They haven't sent the contract yet.	Olumsuz	Sözleşmeyi henüz göndermediler.
Have you booked the hotel yet?	Soru	Oteli ayırttın mı?
Has the bus arrived yet?	Soru	Otobüs geldi mi?
Not yet.	Kısa cevap	Henüz değil.

“Hâlâ … -madım” diyerek sabırsızlığı ya da gecikmeyi vurgulamak için still kullanılır; still yardımcı fiilin önüne gelir: I still haven't finished. (Hâlâ bitirmedim.)

💡 Kısa cevaplar: Have you finished yet? — Yes, I have. / Yes, I've just finished. / No, not yet. / No, I haven't.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türkçede “henüz” fiilden önce geldiği için yeti ortaya koymak: I haven't yet chosen. (çok resmî, konuşmada kullanılmaz) I yet haven't chosen. ✗ → I haven't chosen yet. ✓ Ayrıca yeti olumlu cümlede kullanmak: I've finished yet. ✗ → I've already finished. ✓

Cümlede yer: just / already / yet / still

Bu dört sözcüğün yeri farklıdır ve Türk öğrencinin en çok karıştırdığı konulardandır. Kısaca: just ve already ortada (have ile 3. hâlin arasında), yet sonda, still ise haven'tın önünde.

İngilizce	Sözcüğün yeri	Türkçe
I've just sent it.	have + just + 3. hâl	Az önce gönderdim.
I've already sent it.	have + already + 3. hâl	Çoktan gönderdim.
I haven't sent it yet.	cümle sonu	Henüz göndermedim.
Have you sent it yet?	cümle sonu	Gönderdin mi?
I still haven't sent it.	still + haven't	Hâlâ göndermedim.

The guests have just arrived. — Misafirler az önce geldi.
Ece has already made the program. — Ece programı çoktan hazırladı.
Mark hasn't called the restaurant yet. — Mark restoranı henüz aramadı.
We still haven't received the contract. — Sözleşmeyi hâlâ almadık.

⚠️ Türklerin tipik hatası: sözcükleri yer değiştirerek kullanmak: I've yet sent it. ✗ I haven't sent it already. ✗ I haven't still sent it. ✗ → I've already sent it. ✓ I haven't sent it yet. ✓ I still haven't sent it. ✓ Kural cümlesini ezberleyin: “just, already ortada; yet sonda; still başta.”

Present Perfect mi, Past Simple mı?

Türkçede “Oteli ayırttım” cümlesi iki durumda da aynıdır. İngilizcede ise seçimi zaman ifadesi belirler. Zaman söylenmiyorsa ve önemli olan şimdiki sonuçsa Present Perfect; belirli, bitmiş bir geçmiş zaman söyleniyor ya da soruluyorsa Past Simple kullanılır.

Present Perfect ile	Past Simple ile	Not
just, already, yet, still	yesterday, last week, last year	Past Simple zamanı bitmiş dönemdir
ever, never, before	two days ago, an hour ago	ago her zaman Past Simple
today, this week, this year (bitmemişse)	in 2020, on Monday, at nine	belirli tarih, gün, saat
How many times…?	When…? / What time…?	When ile Present Perfect olmaz

I've booked the hotel. (Now it's ready.) — Oteli ayırttım. (Şimdi hazır.)
I booked the hotel on Monday. — Oteli pazartesi ayırttım.
Have you called the company? — Yes. I called them this morning. — Firmayı aradın mı? — Evet. Bu sabah aradım.
I've lost my keys. (I can't open the door.) — Anahtarlarımı kaybettim. (Kapıyı açamıyorum.)
I lost my keys last week, but I found them. — Geçen hafta anahtarlarımı kaybettim ama buldum.

💡 this morning öğleden önce söylenirse dönem bitmemiştir ve Present Perfect mümkündür: I've drunk two coffees this morning. Öğleden sonra söylenirse sabah bitmiştir; Past Simple gelir: I drank two coffees this morning. Diyalogda Ece belirli bir saat verdiği için Past Simple kullanıyor: I called them this morning, at nine.

⚠️ Türklerin tipik hatası 1: belirli zaman ifadesiyle Present Perfect kullanmak: I have booked the hotel on Monday. ✗ She has arrived yesterday. ✗ → I booked the hotel on Monday. ✓ She arrived yesterday. ✓

⚠️ Türklerin tipik hatası 2: When ile Present Perfect soru sormak: When have you called them? ✗ → When did you call them? ✓ When her zaman belirli bir zaman sorar; bu yüzden Past Simple gerektirir.

Amerikan ve İngiliz kullanımı · sınavlarda hangisi?

Günlük Amerikan konuşmasında just, already ve yet Past Simple ile de sık duyulur: Did you eat yet?, I just saw him., I already did it. İngiliz İngilizcesinde ve resmî yazıda ise Present Perfect tercih edilir: Have you eaten yet?, I've just seen him., I've already done it.

Amerikan konuşma dili	Standart / İngiliz	Türkçe
Did you eat yet?	Have you eaten yet?	Yemek yedin mi?
I just got home.	I've just got home.	Eve az önce geldim.
I already sent it.	I've already sent it.	Zaten gönderdim.

💡 Amerikalı biriyle konuşurken I just saw it gibi bir cümle duyarsanız bunu hata saymayın. Ancak YDS, YÖKDİL ve okul sınavlarında just / already / yet ile Present Perfect beklenir; siz de yazarken bunu kullanın.

⚠️ Türklerin tipik hatası: İki kullanımı karıştırıp yarım bir yapı kurmak: I have just saw him. ✗ Did you have eaten yet? ✗ → I've just seen him. ✓ Have you eaten yet? ✓ (ya da konuşmada I just saw him. / Did you eat yet?) have varsa 3. hâl, did varsa fiilin yalın hâli gelir.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz İngilizce öğren →