Rusça fiil yönetimi (управление глаголов)
Türkçede “birine teşekkür etmek” deriz ama Rusçada [благодарить кого?] belirtme hâli ister. Bu tür farklar aşağıda tek tek açıklanıyor.
| Fiil | Yönetim | Anlam |
|---|---|---|
| благодари́ть / поблагодари́ть | кого́? за что? | birine bir şey için teşekkür etmek ⚠️ Türkçede “size teşekkür ederim” (yönelme hâli) dendiği için Türkler sık sık благодарю́ вам der. Rusçada kişi belirtme hâlinde olur: благодарю́ вас. Teşekkürün nedeni за + belirtme hâli: за по́мощь. Я благодарю́ вас за по́мощь. |
| поздравля́ть / поздра́вить | кого́? с чем? | birini bir şeyden dolayı kutlamak, tebrik etmek ⚠️ Türkçede “yeni yılınızı kutlarım” dendiği için bayram ya da olay nesne gibi düşünülür ve поздравля́ю вам Но́вый год gibi hatalı cümleler kurulur. Rusçada kutlanan kişi belirtme hâlinde (вас), olay ise с + araç hâlindedir (с Но́вым го́дом). Поздравля́ю вас с Но́вым го́дом! |
| звони́ть / позвони́ть | кому́? куда́? | birini (telefonla) aramak ⚠️ Türkçede “seni ararım” (belirtme hâli) dendiği için Türkler позвоню́ тебя́ der. Rusçada aranan kişi yönelme hâlinde olur: позвони́ть тебе́, позвони́ть ма́ме. Yer için куда́: позвони́ть в банк. Vurguya da dikkat: edebî norm звони́т, позвони́шь. Я позвоню́ тебе́ ве́чером. |
| помога́ть / помо́чь | кому́? в чём? + инфинити́в | birine yardım etmek ⚠️ Kişi Türkçedeki gibi yönelme hâlindedir (“bana yardım ediyor” → мне); yine de помога́ть его́ gibi hatalara rastlanır. Yardımın konusu в + ön ek hâli (в рабо́те) ya da mastarla verilir: помо́чь ма́ме пригото́вить у́жин. Брат помога́ет мне в рабо́те. |
| меша́ть / помеша́ть | кому́? + инфинити́в | birini rahatsız etmek, birine engel olmak ⚠️ Türkçede “beni rahatsız ediyor” dendiği için Türkler меша́ет меня́ der. Rusçada yönelme hâli gerekir: меша́ет мне. Dikkat: меша́ть что (belirtme hâli) bambaşka bir anlamdır: меша́ть суп “çorbayı karıştırmak”. Шум меша́ет мне рабо́тать. |
| учи́ть / научи́ть | кого́? чему́? + инфинити́в | birine bir şey öğretmek ⚠️ Türkçede öğretilen kişi yönelme (“çocuklara”), öğretilen şey belirtme hâlindedir (“matematiği”). Rusçada tam tersi: kişi belirtme, konu yönelme hâli: учи́ть дете́й матема́тике. Ayrıca учи́ть что “ezberlemek, çalışmak” demektir: учи́ть стихи́. Мать у́чит до́чку гото́вить. |
| учи́ться / научи́ться | чему́? + инфинити́в; где? | bir şeyi öğrenmek; bir yerde okumak ⚠️ Türkçede “müziği öğreniyor” (belirtme) dendiği için у́чится му́зыку hatası yapılır. Doğrusu yönelme hâli: учи́ться му́зыке. “Bir yerde okumak” anlamında yer bildirilir: учи́ться в университе́те; burada изуча́ть kullanılmaz. Он у́чится игра́ть на гита́ре. |
| занима́ться | чем? | bir şeyle uğraşmak; (spor) yapmak; ders çalışmak ⚠️ Türkçede “spor yapmak”, “müzikle uğraşmak” dendiği için Türkler занима́ться спорт gibi yalın ya da belirtme hâli kullanır. Rusçada araç hâli şarttır: занима́ться спо́ртом. Nesnesiz занима́ться “ders çalışmak” demektir: Я занима́юсь в библиоте́ке. Мой брат занима́ется пла́ванием. |
| интересова́ться / заинтересова́ться | кем? чем? | biriyle, bir şeyle ilgilenmek ⚠️ Türkçedeki “-le ilgilenmek” Rusçadaki araç hâliyle örtüşür: интересова́ться исто́рией. Tipik hata, isimdeki yapıyı fiile taşımaktır: isim интере́с к чему́ alır, fiil ise edatsız araç hâli. интересова́ться о da yanlıştır. Я давно́ интересу́юсь исто́рией Центра́льной А́зии. |
| увлека́ться / увле́чься | кем? чем? | bir şeye merak salmak, tutkuyla ilgilenmek ⚠️ Türkçede “fotoğrafçılığa merakı var” (yönelme) dendiği için Türkler увлека́ться фотогра́фии gibi yönelme hâli kullanır. Rusçada araç hâli gerekir: увлека́ться фотогра́фией. İsim de aynıdır: увлече́ние фотогра́фией. В шко́ле он увлека́лся матема́тикой. |
| горди́ться | кем? чем? | biriyle, bir şeyle gurur duymak ⚠️ Türkçedeki “-le gurur duymak” araç hâliyle örtüşür: горди́ться сы́ном. Türkler bazen isimdeki yapıyı fiile taşır: isim го́рдость за кого́ der, fiil ise edatsız araç hâli ister. Роди́тели о́чень горди́лись свое́й до́черью. |
| по́льзоваться / воспо́льзоваться | чем? | bir şeyi kullanmak, bir şeyden yararlanmak ⚠️ Türkçede “sözlüğü kullanmak” (belirtme) dendiği için Türkler по́льзоваться слова́рь der. По́льзоваться araç hâli ister: словарём. Eş anlamlı испо́льзовать ise Türkçedeki gibi belirtme hâli alır: испо́льзовать слова́рь. Я ча́сто по́льзуюсь э́тим словарём. |
| испо́льзовать | что? для чего́? как что? | bir şeyi kullanmak ⚠️ Bu fiil Türkçedeki gibi belirtme hâli alır: испо́льзовать ме́тод. Tuzak, по́льзоваться fiilinin araç hâliyle karıştırmaktır: по́льзоваться ме́тодом ama испо́льзовать ме́тод. Amaç için для + ilgi hâli: для ана́лиза. Учёные испо́льзуют но́вый ме́тод. |
| владе́ть | кем? чем? | bir şeye sahip olmak; (dile, beceriye) hâkim olmak ⚠️ Türkçede “Rusçaya hâkim” (yönelme) ya da “şirkete sahip” dendiği için Türkler владе́ть ру́сскому языку́ gibi yönelme hâli kullanır. Rusçada araç hâli gerekir: владе́ть ру́сским языко́м, владе́ть компа́нией. Он свобо́дно владе́ет тремя́ языка́ми. |
| руководи́ть | кем? чем? | bir şeyi yönetmek, bir şeye başkanlık etmek ⚠️ Türkçede “departmanı yönetmek” (belirtme) dendiği için Türkler руководи́ть отде́л der. Rusçada araç hâli şarttır: руководи́ть отде́лом. İsim de aynı mantıktadır: руково́дство прое́ктом. Она́ руководи́т отде́лом прода́ж. |
| управля́ть | кем? чем? | bir şeyi yönetmek; (araç) kullanmak ⚠️ Türkçede “ülkeyi yönetmek”, “arabayı kullanmak” belirtme hâlidir; bu yüzden управля́ть страну́ hatası çok yaygındır. Rusçada araç hâli gerekir: управля́ть страно́й. İsim: управле́ние госуда́рством. Он хорошо́ управля́ет маши́ной. |
| боя́ться | кого́? чего́? + инфинити́в | birinden, bir şeyden korkmak ⚠️ Türkçede “karanlıktan korkmak” (ayrılma hâli) dendiği için Türkler боя́ться от темноты́ der. Rusçada edatsız ilgi hâli kullanılır: боя́ться темноты́. От eklemek en sık yapılan hatalardan biridir. Ребёнок бои́тся темноты́. |
| избега́ть / избежа́ть | кого́? чего́? | birinden, bir şeyden kaçınmak ⚠️ Türkçede “-den kaçınmak” dendiği için избега́ть от hatası yapılır. Doğrusu edatsız ilgi hâli: избега́ть встреч. Karşılaştırın: “bir yerden kaçmak” убега́ть от кого́ edat alır, “kaçınmak” избега́ть almaz. Он избега́ет встреч с журнали́стами. |
| достига́ть / дости́чь | чего́? | bir şeye ulaşmak, bir şeyi elde etmek ⚠️ Türkçede “başarıya ulaşmak” (yönelme) dendiği için Türkler дости́чь к успе́ху ya da дости́чь успе́х der. Rusçada ilgi hâli gerekir: дости́чь успе́ха, дости́чь соглаше́ния, дости́чь це́ли. Компа́ния дости́гла больши́х успе́хов. |
| каса́ться / косну́ться | кого́? чего́? | birini, bir şeyi ilgilendirmek; bir şeye dokunmak ⚠️ Türkçede “bu konuyu ilgilendirir” (belirtme) dendiği için каса́ется э́тот вопро́с hatası yapılır. Rusçada ilgi hâli gerekir: каса́ется э́того вопро́са. Kalıp: что каса́ется + ilgi hâli = “-e gelince”. Э́то реше́ние каса́ется всех студе́нтов. |
| лиша́ть / лиши́ть | кого́? чего́? | birini bir şeyden yoksun bırakmak, mahrum etmek ⚠️ Türkçede “ehliyetinden mahrum etmek” (ayrılma hâli) dendiği için лиши́ть от прав hatası yapılır. Rusçada kişi belirtme, mahrum bırakılan şey edatsız ilgi hâlinde olur: лиши́ть его́ прав. Dönüşlü biçim: лиши́ться рабо́ты “işini kaybetmek”. Суд лиши́л его́ води́тельских прав. |
| жа́ловаться / пожа́ловаться | кому́? на кого́? на что? | birine bir şeyden şikâyet etmek ⚠️ Türkçede “baş ağrısından şikâyet etmek” (ayrılma hâli) dendiği için Türkler от головно́й бо́ли ya da о головно́й бо́ли der. Rusçada şikâyetin konusu на + belirtme hâlidir: на головну́ю боль. Kime şikâyet edildiği yönelme hâliyle verilir: врачу́. Она́ пожа́ловалась врачу́ на головну́ю боль. |
| наде́яться | на кого́? на что? | birine, bir şeye güvenmek; bir şeyi ummak ⚠️ Türkçede “yardımınızı umuyorum” (belirtme) dendiği için Türkler edatı atlar: наде́юсь ва́шу по́мощь. Rusçada на + belirtme hâli zorunludur. “Umarım …” cümlesi ise наде́юсь, что … ile kurulur. Я наде́юсь на ва́шу по́мощь. |
| отка́зываться / отказа́ться | от кого́? от чего́? + инфинити́в | bir şeyden vazgeçmek, bir şeyi reddetmek ⚠️ Türkçede “teklifi reddetmek” (belirtme) dendiği için Türkler отказа́ться предложе́ние der. Rusçada от + ilgi hâli gerekir: от предложе́ния. Dikkat: dönüşsüz отказа́ть кому́ в чём “birine bir şeyi vermemek” demektir: ему́ отказа́ли в ви́зе. Он отказа́лся от вы́годного предложе́ния. |
| зави́сеть | от кого́? от чего́? | birine, bir şeye bağlı olmak ⚠️ Türkçede “havaya bağlı” (yönelme) dendiği için Türkler зави́сит к пого́де ya da зави́сит пого́де der. Rusçada her zaman от + ilgi hâli kullanılır: от пого́ды. İsim ve sıfat da aynıdır: зави́симость от, зави́симый от. Всё зави́сит от пого́ды. |
| сомнева́ться | в ком? в чём? | birinden, bir şeyden şüphe etmek ⚠️ Türkçede “dürüstlüğünden şüphe etmek” (ayrılma hâli) dendiği için Türkler сомнева́ться от der. Rusçada в + ön ek hâli gerekir: в че́стности. İsim de aynıdır: сомне́ние в чём. Я не сомнева́юсь в его́ че́стности. |
| нужда́ться | в ком? в чём? | birine, bir şeye ihtiyaç duymak ⚠️ Türkçede “yardıma ihtiyacı var” (yönelme) dendiği için Türkler нужда́ется к по́мощи ya da edatsız по́мощи der. Rusçada в + ön ek hâli gerekir. Günlük dilde aynı anlam кому́ ну́жен ile de verilir: семье́ нужна́ по́мощь. Э́та семья́ нужда́ется в по́мощи. |
| уча́ствовать | в чём? | bir şeye katılmak ⚠️ Türkçede “konferansa katılmak” (yönelme) dendiği için Türkler уча́ствовать на конфере́нцию ya da конфере́нции der. Rusçada в + ön ek hâli gerekir. Eş anlamlı kalıp da aynıdır: принима́ть уча́стие в чём. Мы уча́ствуем в междунаро́дной конфере́нции. |
| убежда́ть / убеди́ть | кого́? в чём? + инфинити́в | birini bir şeye ikna etmek ⚠️ Türkçede “beni buna ikna etti” (yönelme) dendiği için убеди́л меня́ к э́тому gibi hatalar yapılır. Rusçada ikna edilen kişi belirtme, konu в + ön ek hâlindedir. “İkna olmak, emin olmak”: убеди́ться в чём. Он убеди́л меня́ в свое́й правоте́. |
| жени́ться / пожени́ться | на ком? | (erkek) biriyle evlenmek ⚠️ Türkçede “biriyle evlenmek” dendiği için Türkler жени́ться с ней der. Rusçada erkek için на + ön ek hâli: жени́лся на ней. Çiftin ikisi birlikte evlendiğinde пожени́ться: они́ пожени́лись. Kadın için вы́йти за́муж за кого́ kullanılır. Он жени́лся на свое́й однокла́сснице. |
| выходи́ть / вы́йти за́муж | за кого́? | (kadın) biriyle evlenmek ⚠️ Türkçede “bir mühendisle evlendi” dendiği için Türkler вы́шла за́муж с инжене́ром der. Doğrusu за + belirtme hâli: за инжене́ра. Medeni durum ise araç hâliyle verilir: она́ за́мужем за врачо́м “bir doktorla evli”. Она́ вы́шла за́муж за инжене́ра. |
| ждать / подожда́ть | кого́? что? чего́? | birini, bir şeyi beklemek ⚠️ Somut ve belirli kişi ya da nesne belirtme hâlinde olur: ждать дру́га, ждать авто́бус. Soyut ya da belirsiz şeyler genellikle ilgi hâli alır: ждать по́мощи, ждать отве́та. Türkler her durumda belirtme hâli kullanma eğilimindedir; ждать для gibi Türkçedeki “için” mantığından gelen yapılar da yanlıştır. Мы ждём отве́та от дире́ктора. |
| хоте́ть / захоте́ть | что? чего́? + инфинити́в | bir şey istemek ⚠️ Soyut kavramlar ve “biraz” anlamı ilgi hâli alır: хоте́ть ми́ра, хочу́ ча́ю. Başka birinin bir şey yapmasını istemek Türkçedeki gibi mastarla kurulamaz: “gelmeni istiyorum” → хочу́, что́бы ты пришёл (geçmiş zaman biçimiyle). Все наро́ды хотя́т ми́ра. |
| проси́ть / попроси́ть | кого́? о чём? + инфинити́в; у кого́? что? | birinden bir şey istemek, rica etmek ⚠️ Türkçede “arkadaşımdan istedim” (ayrılma hâli) dendiği için Türkler попроси́л от дру́га der. Birinden bir iş isterken kişi belirtme hâlindedir: попроси́ть дру́га помо́чь, попроси́ть о по́мощи. Bir şey isterken у кого́: попроси́ть у дру́га де́нег. Я попроси́л дру́га помо́чь мне. |
| спра́шивать / спроси́ть | кого́? о чём? у кого́? | birine bir şey sormak ⚠️ Türkçede “öğretmene sor” (yönelme) dendiği için Türkler спроси́ учи́телю der. Rusçada kişi belirtme hâli (учи́теля) ya da у + ilgi hâli (у учи́теля) alır; konu о + ön ek hâliyle verilir. Yönelme hâli hiçbir zaman kullanılmaz. Спроси́ учи́теля об э́том. |
| сове́товать / посове́товать | кому́? что? + инфинити́в | birine bir şey tavsiye etmek, öğüt vermek ⚠️ Kişi Türkçedeki gibi yönelme hâlindedir: сове́товать мне. Asıl tuzak dönüşlü сове́товаться ile karıştırmaktır: “birine danışmak” сове́товаться с кем olur, “birine öğüt vermek” ise сове́товать кому́. Врач посове́товал мне бо́льше гуля́ть. |
| сове́товаться / посове́товаться | с кем? о чём? | biriyle danışmak, birine danışmak ⚠️ Türkçede “eşime danışırım” (yönelme) dendiği için Türkler сове́туюсь жене́ der. Rusçada с + araç hâli gerekir: с жено́й. Konu о + ön ek hâli: посове́товаться о пла́нах. Пе́ред реше́нием я всегда́ сове́туюсь с жено́й. |
| рекомендова́ть / порекомендова́ть | кому́? что? кого́? + инфинити́в | birine bir şey önermek, tavsiye etmek ⚠️ Tavsiye alan kişi yönelme hâlindedir: рекоменду́ю вам. Türkler “sizi” ile karıştırıp рекоменду́ю вас diyebilir; oysa рекомендова́ть кого́ “birini (bir iş için) önermek” demektir: рекомендова́ть его́ на до́лжность. Я рекоменду́ю вам э́тот рестора́н. |
| сочу́вствовать / посочу́вствовать | кому́? чему́? | birinin derdini paylaşmak, birine acımak ⚠️ Türkçede “acınızı paylaşıyorum” (belirtme) ya da “sizinle birlikteyim” dendiği için Türkler сочу́вствую ва́ше го́ре veya сочу́вствую с ва́ми der. Rusçada yönelme hâli kullanılır: сочу́вствую вам, сочу́вствую ва́шему го́рю. Я и́скренне сочу́вствую вам. |
| удивля́ться / удиви́ться | кому́? чему́? | birine, bir şeye şaşırmak ⚠️ Burada Türkçe yardımcıdır: “cevabına şaşırdım” yönelme hâlidir, Rusça da öyle: удиви́ться отве́ту. Türkler yine de bazen на ya da от ekler; gerek yoktur. Etken удиви́ть кого́ чем ise “birini bir şeyle şaşırtmak” demektir. Я удиви́лся его́ отве́ту. |
| ра́доваться / обра́доваться | кому́? чему́?; за кого́? | birine, bir şeye sevinmek ⚠️ Türkçedeki “-e sevinmek” ile örtüşür: ра́доваться сне́гу. Dikkat: “biri adına sevinmek” ра́доваться за кого́ olur: я ра́да за тебя́. Türkler bu ikisini karıştırıp ра́доваться о gibi yapılar da kurar. Де́ти ра́дуются пе́рвому сне́гу. |
| ве́рить / пове́рить | кому́? чему́? в кого́? во что? | birine inanmak; bir şeyin varlığına inanmak ⚠️ Türkçede ikisi de yönelme hâlidir (“sana inanıyorum”, “mucizelere inanıyorum”). Rusçada fark vardır: söze ya da kişinin doğruluğuna güven ве́рить кому́; bir şeyin varlığına ya da gerçekleşeceğine inanç ве́рить в + belirtme hâli: ве́рить в Бо́га, ве́рить в успе́х. Я ве́рю тебе́, но не ве́рю в чудеса́. |
| отвеча́ть / отве́тить | кому́? на что? за что? | birine bir şeye cevap vermek; bir şeyden sorumlu olmak ⚠️ Türkçede “soruyu cevaplamak” (belirtme) dendiği için Türkler отве́тить вопро́с der. Rusçada на + belirtme hâli zorunludur: на вопро́с, на письмо́. Отвеча́ть за что ise “-den sorumlu olmak” demektir: отвеча́ть за безопа́сность. Отве́тьте, пожа́луйста, на вопро́с. |
| влия́ть / повлия́ть | на кого́? на что? | birini, bir şeyi etkilemek ⚠️ Türkçede “sağlığı etkiler” (belirtme) dendiği için Türkler влия́ет здоро́вье der. Rusçada на + belirtme hâli gerekir. İsim de aynıdır: влия́ние на что. Кли́мат влия́ет на здоро́вье. |
| обраща́ться / обрати́ться | к кому́? к чему́? за чем? | birine başvurmak, birine hitap etmek ⚠️ Türkçede “yöneticiye başvurun” (yönelme) dendiği için Türkler edatı atlar: обрати́тесь администра́тору. Rusçada к + yönelme hâli şarttır. Amaç за + araç hâli: обрати́ться за по́мощью. Обраща́ться с кем ise “birine davranmak” demektir. По э́тому вопро́су обрати́тесь к администра́тору. |
| относи́ться / отнести́сь | к кому́? к чему́? | birine, bir şeye karşı tutum takınmak; bir şeye ait olmak ⚠️ Türkçede “bu fikre nasıl bakıyorsunuz” (yönelme) dendiği için Türkler отно́ситесь э́той иде́е der. Rusçada к + yönelme hâli zorunludur. İsim de aynıdır: отноше́ние к рабо́те. Как вы отно́ситесь к э́той иде́е? |
| гото́виться / подгото́виться | к чему́? | bir şeye hazırlanmak ⚠️ Türkçede “sınava hazırlanmak” (yönelme) dendiği için Türkler edatsız экза́мену ya da на экза́мен der. Rusçada к + yönelme hâli gerekir. Dönüşsüz гото́вить что ise “bir şeyi hazırlamak, yemek yapmak” demektir. Студе́нты гото́вятся к экза́мену. |
| привыка́ть / привы́кнуть | к кому́? к чему́? + инфинити́в | birine, bir şeye alışmak ⚠️ Türkçede “iklime alışmak” (yönelme) dendiği için Türkler привы́к кли́мату der. Rusçada к + yönelme hâli zorunludur. Mastarla da kullanılır: привы́кнуть ра́но встава́ть. Я до́лго привыка́л к ме́стному кли́мату. |
| стреми́ться | к чему́? + инфинити́в | bir şeye ulaşmaya çalışmak, bir şeyi hedeflemek ⚠️ Türkçede “kaliteyi hedeflemek” (belirtme) ya da “kaliteye ulaşmaya çalışmak” (yönelme) dendiği için Türkler edatsız ка́честву veya ка́чество der. Rusçada к + yönelme hâli gerekir. İsim: стремле́ние к чему́. Мы стреми́мся к высо́кому ка́честву. |
| игра́ть / сыгра́ть | во что? на чём? с кем? | (oyun) oynamak; (çalgı) çalmak ⚠️ Türkçede “futbol oynamak”, “gitar çalmak” yalın ya da belirtme hâlidir; bu yüzden игра́ть футбо́л, игра́ть гита́ру hataları yapılır. Rusçada oyun в + belirtme hâli (в футбо́л), çalgı на + ön ek hâli (на гита́ре) alır. Он игра́ет в футбо́л и на гита́ре. |
| извиня́ться / извини́ться | пе́ред кем? за что? | birinden bir şey için özür dilemek ⚠️ Türkçede “senden özür dilerim” (ayrılma hâli) dendiği için Türkler извиня́юсь от тебя́ ya da тебе́ der. Rusçada пе́ред + araç hâli gerekir: пе́ред тобо́й; neden за + belirtme hâli. Doğrudan özür dilemek için en doğal biçim: Извини́те меня́. Я извини́лся пе́ред ней за опозда́ние. |
| серди́ться / рассерди́ться | на кого́? на что? за что? | birine, bir şeye kızmak ⚠️ Türkçede “bana kızma” (yönelme) dendiği için Türkler не серди́сь мне der. Rusçada на + belirtme hâli gerekir: на меня́. Nedeni за + belirtme hâli: за опозда́ние. Aynı yönetim зли́ться на кого́ ve обижа́ться на кого́ için de geçerlidir. Не серди́сь на меня́! |
| здоро́ваться / поздоро́ваться | с кем? | biriyle selamlaşmak, birine selam vermek ⚠️ Türkçede “komşulara selam verir” (yönelme) dendiği için Türkler здоро́вается сосе́дям der. Rusçada с + araç hâli gerekir. Aynı mantık проща́ться с кем “biriyle vedalaşmak” için de geçerlidir. Он всегда́ здоро́вается с сосе́дями. |
| соглаша́ться / согласи́ться | с кем? с чем? на что? + инфинити́в | biriyle aynı fikirde olmak; bir şeyi kabul etmek ⚠️ Türkçede “size katılıyorum” (yönelme) dendiği için Türkler соглаша́юсь вам der. Fikir birliği с + araç hâli: с ва́ми, с ва́шим мне́нием. Bir teklifi, koşulu kabul etmek ise на + belirtme hâli: согласи́ться на предложе́ние. Я не могу́ с ва́ми согласи́ться. |
| изменя́ть / измени́ть | что? кому́? чему́? | bir şeyi değiştirmek; birine, bir şeye ihanet etmek ⚠️ Yönetim anlamı değiştirir: belirtme hâliyle “değiştirmek” (измени́ть при́нципы “ilkelerini değiştirmek”), yönelme hâliyle “ihanet etmek, sadakatsizlik etmek” (измени́ть при́нципам, измени́ть му́жу). Türkçe “değiştirmek” mantığıyla belirtme hâli seçmek anlamı tamamen değiştirebilir. Он измени́л свои́м при́нципам. |
| подража́ть | кому́? чему́? | birini, bir şeyi taklit etmek; birine özenmek ⚠️ Türkçede “ağabeyini taklit ediyor” (belirtme) dendiği için Türkler подража́ет ста́ршего бра́та der. Rusçada yönelme hâli gerekir: подража́ть ста́ршему бра́ту. Eş anlamlı копи́ровать кого́ ise belirtme hâli alır. Мла́дший брат во всём подража́ет ста́ршему. |
| угрожа́ть | кому́? чем? | birini bir şeyle tehdit etmek ⚠️ Türkçede “onu tehdit ettiler” (belirtme) dendiği için Türkler угрожа́ли его́ der. Rusçada tehdit edilen yönelme hâlindedir: ему́; araç чем: ножо́м. Mecazi kullanım: угрожа́ть здоро́вью “sağlığı tehdit etmek”. Банди́ты угрожа́ли ему́ ножо́м. |
| препя́тствовать / воспрепя́тствовать | кому́? чему́? | bir şeyi engellemek, bir şeye engel olmak ⚠️ Türkçede “gelişmeyi engellemek” (belirtme) dendiği için Türkler препя́тствует разви́тие der. Rusçada yönelme hâli gerekir: разви́тию. Bu, gazete ve resmî dilde sık geçen bir C1 yapısıdır. Бюрокра́тия препя́тствует разви́тию би́знеса. |
| спосо́бствовать | кому́? чему́? | bir şeye katkıda bulunmak, bir şeyi kolaylaştırmak ⚠️ Türkçede “gelişmeye katkıda bulunmak” yönelme hâlidir ve Rusçayla örtüşür. Ama “gelişmeyi desteklemek / kolaylaştırmak” diye düşünülünce спосо́бствует разви́тие hatası yapılır. Doğrusu yönelme hâli: разви́тию. Тури́зм спосо́бствует разви́тию региона́. |
| зави́довать / позави́довать | кому́? чему́? | birini, bir şeyi kıskanmak (haset etmek) ⚠️ Türkçede “onu kıskanıyorlar” (belirtme) dendiği için Türkler зави́дуют его́ der. Rusçada yönelme hâli gerekir: зави́дуют ему́, его́ успе́ху. Dikkat: sevgiliyi, eşi kıskanmak başka fiildir: ревнова́ть кого́ (belirtme hâli). Все зави́дуют его́ успе́ху. |
| плати́ть / заплати́ть | кому́? за что? что? | birine bir şeyin parasını ödemek ⚠️ Türkçede “yemeği ödedim” denebildiği için Türkler заплати́л обе́д der. Rusçada karşılığı ödenen şey за + belirtme hâlidir: за обе́д. Ödenen para ve vergi ise edatsızdır: плати́ть нало́ги. Eş anlamlı оплати́ть edat almaz: оплати́ть счёт; оплати́ть за hatalıdır. Я заплати́л за обе́д. |
| уха́живать | за кем? за чем? | birine, bir şeye bakmak; birine kur yapmak ⚠️ Türkçede “hastalara bakmak” (yönelme) dendiği için Türkler уха́живает больны́м der. Rusçada за + araç hâli gerekir: за больны́ми, за цвета́ми. Aynı yapı “birine kur yapmak” anlamında da kullanılır: уха́живать за де́вушкой. Медсестра́ уха́живает за больны́ми. |
| следи́ть | за кем? за чем? | birini, bir şeyi takip etmek; bir şeye dikkat etmek ⚠️ Türkçede “haberleri takip ediyorum” (belirtme) dendiği için Türkler слежу́ но́вости der. Rusçada за + araç hâli gerekir: за новостя́ми. “Sağlığına dikkat et”: следи́ за здоро́вьем. Я внима́тельно слежу́ за новостя́ми. |
| забо́титься / позабо́титься | о ком? о чём? | birine, bir şeye özen göstermek, bakmak ⚠️ Türkçede “anne babasına bakıyor” (yönelme) dendiği için Türkler забо́тится роди́телям der. Rusçada о + ön ek hâli gerekir. İsim de aynıdır: забо́та о де́тях. Она́ забо́тится о пожилы́х роди́телях. |
| ду́мать / поду́мать | о ком? о чём? над чем? | biri, bir şey hakkında düşünmek; bir şeyin üzerine kafa yormak ⚠️ Türkçede “seni düşünüyorum” (belirtme) dendiği için Türkler ду́маю тебя́ der. Rusçada о + ön ek hâli gerekir: о тебе́. Bir sorun üzerinde kafa yormak над + araç hâli: ду́мать над зада́чей. Я ча́сто ду́маю о тебе́. |
| мечта́ть | о ком? о чём? + инфинити́в | biri, bir şey hakkında hayal kurmak; bir şeyin hayalini kurmak ⚠️ Türkçede “kendi evini hayal ediyor” (belirtme) dendiği için Türkler мечта́ет со́бственный дом der. Rusçada о + ön ek hâli gerekir. Mastarla da kullanılır: мечта́ть стать врачо́м. Он мечта́ет о со́бственном до́ме. |
| скуча́ть / соску́читься | по кому́? по чему́? | birini, bir şeyi özlemek ⚠️ Türkçede “seni özledim” (belirtme) dendiği için Türkler скуча́ю тебя́ der. Rusçada по + yönelme hâli gerekir: по тебе́, по до́му. Mükemmel görünüşlü fiil соску́читься по кому́ “özlemek (bir süre sonra)” anlamındadır. Я о́чень скуча́ю по до́му. |
| напомина́ть / напо́мнить | кому́? о чём? что? | birine bir şeyi hatırlatmak ⚠️ Hatırlatılan kişi Türkçedeki gibi yönelme hâlindedir: мне. Ama Türkler bunu по́мнить кого́ “birini hatırlamak” ile karıştırıp напо́мни меня́ der. Konu о + ön ek hâli ya da belirtme hâli: напо́мнить о встре́че, напо́мнить а́дрес. Напомина́ть кого́ ise “birine benzemek” demektir. Напо́мни мне о встре́че. |
| жела́ть / пожела́ть | кому́? чего́? + инфинити́в | birine bir şey dilemek ⚠️ Türkçede “size başarılar dilerim” (belirtme) dendiği için Türkler жела́ю вам успе́х der. Rusçada dilenen şey ilgi hâlindedir: успе́хов, сча́стья, уда́чи. Kişi yönelme hâli: вам. Жела́ю вам сча́стья и здоро́вья! |
| нра́виться / понра́виться | кому́? | birinin hoşuna gitmek (beğenmek) ⚠️ Türkçede “filmi beğendim” cümlesinde “ben” özne, “film” nesnedir. Rusçada tersi: beğenilen şey özne (yalın hâl), beğenen kişi yönelme hâlinde: мне нра́вится фильм. Fiil beğenilen şeyle uyuşur: мне нра́вятся фи́льмы. Я нра́влюсь фильм tamamen yanlıştır. Мне о́чень понра́вился э́тот фильм. |
| хвата́ть / хвати́ть | кому́? у кого́? чего́? | (bir şey birine) yetmek ⚠️ Türkçede “zamanım yetmiyor” cümlesinde “zaman” öznedir. Rusçada kişisiz yapı kullanılır: eksik olan şey ilgi hâlinde, kişi yönelme hâlinde ya da у кого́: мне не хвата́ет вре́мени. Вре́мя не хвата́ет ya da не хвата́ет вре́мя hatalıdır. Мне всегда́ не хвата́ет вре́мени. |
| станови́ться / стать | кем? чем? каки́м? | bir şey olmak, bir hâle gelmek ⚠️ Türkçede “doktor oldu” yalın hâldir; bu yüzden Türkler стал врач der. Rusçada стать ve станови́ться araç hâli ister: стал врачо́м, ста́ло холо́дным. Aynı kural быть fiilinin geçmiş ve gelecek zamanı için de geçerlidir: он был студе́нтом. По́сле университе́та он стал врачо́м. |
| рабо́тать | кем? где? над чем? | (bir meslekte) çalışmak; bir şey üzerinde çalışmak ⚠️ Türkçede “çevirmen olarak çalışıyor” dendiği için Türkler рабо́тает как перево́дчик der. Rusçada meslek araç hâliyle verilir, “olarak” için ayrı kelime gerekmez: рабо́тает перево́дчиком. Bir iş üzerinde çalışmak над + araç hâli: рабо́тать над прое́ктом. Моя́ сестра́ рабо́тает перево́дчиком. |
| поступа́ть / поступи́ть | куда́? (в/на что?) | (okula, işe) girmek, kaydolmak; davranmak ⚠️ Türkçede “üniversiteye girmek” (yönelme) dendiği için Türkler поступи́ла университе́ту ya da yer bildiren в университе́те der. Rusçada yön bildiren в / на + belirtme hâli gerekir: в университе́т, на филологи́ческий факульте́т. Nesnesiz поступа́ть “davranmak” demektir: он поступи́л пра́вильно. В про́шлом году́ она́ поступи́ла в университе́т. |
| смея́ться / засмея́ться | над кем? над чем? | birine, bir şeye gülmek (alay etmek) ⚠️ Türkçede “ona gülme” (yönelme) dendiği için Türkler не сме́йся ему́ ya da на него́ der. Rusçada над + araç hâli gerekir: над ним, над шу́ткой. Не сме́йся над ним! |
| голосова́ть / проголосова́ть | за кого́? за что? про́тив кого́? про́тив чего́? | birine, bir şeye oy vermek ⚠️ Türkçede “ona oy verdim” (yönelme) dendiği için Türkler голосова́л ему́ der. Rusçada lehte oy за + belirtme hâli (за него́), aleyhte oy про́тив + ilgi hâli (про́тив зако́на) ile verilir. Большинство́ проголосова́ло за но́вый зако́н. |
| признава́ться / призна́ться | кому́? в чём? | birine bir şeyi itiraf etmek ⚠️ Türkçede “aşkını itiraf etti” (belirtme) dendiği için Türkler призна́лся её любо́вь der. Rusçada kişi yönelme hâlinde, itiraf edilen şey в + ön ek hâlindedir: в любви́, в преступле́нии. Dönüşsüz призна́ть что ise “kabul etmek” demektir: призна́ть оши́бку. Он призна́лся ей в любви́. |
| обвиня́ть / обвини́ть | кого́? в чём? | birini bir şeyle suçlamak ⚠️ Türkçede “hırsızlıkla suçlamak” dendiği için Türkler araç hâli kullanır: обвини́ли кра́жей. Rusçada suçlanan kişi belirtme, suç в + ön ek hâlindedir: в кра́же. İsim de aynıdır: обвине́ние в корру́пции. Его́ обвини́ли в кра́же. |
| боле́ть | чем? за кого́? за что? | (bir hastalığa) yakalanmış olmak; (bir takımı) tutmak ⚠️ Türkçede “gripten hasta” (ayrılma hâli) dendiği için Türkler боле́ет от гри́ппа der. Rusçada hastalık araç hâlindedir: боле́ть гри́ппом. “Takım tutmak”: боле́ть за кома́нду. Ağrımak anlamındaki боле́ть başka bir fiildir: у меня́ боли́т голова́. Ребёнок боле́ет гри́ппом. |
| приглаша́ть / пригласи́ть | кого́? куда́? на что? | birini bir yere, bir şeye davet etmek ⚠️ Türkçede “yemeğe davet etmek” (yönelme) dendiği için Türkler пригласи́ли у́жину ya da к у́жину der. Rusçada etkinlik на + belirtme hâli (на у́жин, на сва́дьбу), mekân в + belirtme hâli (в теа́тр) alır. Davet edilen kişi belirtme hâlindedir: пригласи́ть друзе́й. Мы пригласи́ли друзе́й на у́жин. |