A1 · Ünite 2: Bu ne? Bu kim? (Что это? Кто это?)

Это · кто/что · isimlerde cinsiyet (он/она/оно)

Metin: Но́вая кварти́ра

Ahmet ile Elif, küçük oğulları Can'la birlikte Moskova'da yeni bir daireye taşınıyor. Ev sahibi Tatyana Petrovna onlara daireyi gösteriyor. Tam o sırada kapı çalıyor…

Татья́на Петро́вна: Здра́вствуйте! Вот кварти́ра. Проходи́те, пожа́луйста!
Merhaba! İşte daire. Buyurun, girin lütfen!

Ахме́т: Спаси́бо! Э́то ку́хня?
Teşekkürler! Burası mutfak mı?

Татья́на Петро́вна: Да, э́то ку́хня. Вот холоди́льник, а вот плита́.
Evet, burası mutfak. İşte buzdolabı, bu da ocak.

Эли́ф: Холоди́льник но́вый?
Buzdolabı yeni mi?

Татья́на Петро́вна: Да, он совсе́м но́вый. И плита́ то́же.
Evet, yepyeni. Ocak da öyle.

Джан: Ма́ма, а что э́то?
Anne, peki bu ne?

Эли́ф: Э́то окно́. А там балко́н.
Bu pencere. Orası da balkon.

Ахме́т: Ой, кто э́то?
Aa, bu kim?

Серге́й: Здра́вствуйте! Я сосе́д. Меня́ зову́т Серге́й.
Merhaba! Ben komşunuzum. Benim adım Sergey.

Эли́ф: О́чень прия́тно! Я Эли́ф, э́то Ахме́т, а э́то Джан.
Memnun oldum! Ben Elif, bu Ahmet, bu da Can.

Джан: А кто э́то? Соба́ка?
Peki bu kim? Köpek mi?

Серге́й: Да, э́то Рекс. Он о́чень до́брый.
Evet, bu Reks. Çok uysaldır.

Джан: Рекс, приве́т!
Selam Reks!

Dilbilgisi

Bu ne? Bu kim?

Bir şeyi sormak için Что э́то? (Bu ne?), bir kişiyi sormak için Кто э́то? (Bu kim?) deriz. Cevapta yine э́то kullanılır: Э́то стол. (Bu bir masa.) Э́то burada hem “bu” hem de “bu …dır” anlamındadır ve cinsiyete, sayıya göre hiç değişmez.

Что э́то? — Э́то стол. — Bu ne? — Bu bir masa.
Кто э́то? — Э́то Татья́на Петро́вна. — Bu kim? — Bu Tatyana Petrovna.
Э́то ку́хня? — Да, э́то ку́хня. — Burası mutfak mı? — Evet, burası mutfak.

💡 Rusçada “bir” (İngilizcedeki “a”) gibi bir tanımlık yoktur: Э́то стол hem “Bu masa” hem “Bu bir masa” demektir. Küçük bir hatırlatma: kim — кто; ikisi de k ile başlar.

⚠️ Türkçede hayvanı “Bu ne?” diye sorarız: “Bu ne? — Köpek.” Rusçada insanlar ve hayvanlar için кто kullanılır: Кто э́то? — Э́то соба́ка. Köpek için Что э́то? demek Rus kulağına çok tuhaf gelir.

İsimlerde cinsiyet

Türkçede isimlerin cinsiyeti yoktur. Rusçada ise her isim üç cinsten birine aittir: eril, dişil ya da nötr. İnsanlarda cinsiyet anlamla örtüşür (па́па eril, ма́ма dişil); eşyada ise tamamen dilbilgiseldir: стол eril, ла́мпа dişil, окно́ nötr. Neyse ki çoğu zaman sözün sonuna bakmak yeter.

Örnek	Sonu	Cinsiyet	Zamir
стол, телефо́н, музе́й	ünsüz, -й	eril	он
кварти́ра, ла́мпа, ку́хня	-а, -я	dişil	она́
окно́, мо́ре, зда́ние	-о, -е	nötr	оно́
слова́рь, дверь	-ь	eril ya da dişil	он / она́

Э́то шкаф. — Bu bir dolap. (ünsüz → eril)
Э́то ку́хня. — Burası mutfak. (-я → dişil)
Э́то мо́ре. — Bu deniz. (-е → nötr)

💡 Yeni bir ismi her zaman zamiriyle birlikte ezberleyin: стол — он, ла́мпа — она́, окно́ — оно́. Bu küçük alışkanlık ileride sıfatlarda ve hâl eklerinde size çok zaman kazandırır.

Eşyalar için de üç ayrı “o”

Türkçede eşyadan söz ederken “o” deriz. Rusçada eşyanın yerine de isminin cinsine uygun zamir gelir: eril isim → он, dişil isim → она́, nötr isim → оно́. Yani Rusçada buzdolabı “o (eril)”, ocak “o (dişil)”dur.

Вот холоди́льник. Он но́вый. — İşte buzdolabı. (O) yeni.
Вот крова́ть. Она́ но́вая. — İşte yatak. (O) yeni.
Вот окно́. Оно́ большо́е. — İşte pencere. (O) büyük.

⚠️ Türkler eşyalar için çoğu zaman оно́ kullanır (“eşyanın cinsiyeti olmaz” diye düşünerek). Yanlış! Холоди́льник? — Он но́вый. Zamiri anlam değil, ismin kendisi belirler.

💡 но́вый, но́вая, но́вое gibi sıfatlar da ismin cinsine uyar. Bunu 7. ünitede ayrıntılı göreceğiz; şimdilik kalıp olarak tanıyın yeter.

Yumuşak işaretli (-ь) isimler

ь (yumuşak işaret) kendi başına bir ses değildir; önceki ünsüzün ince okunacağını gösterir: дверь (dvyer'). Bu harfle biten isimler eril de olabilir, dişil de. Sondan anlaşılmaz, ezberlemek gerekir.

Eril (он)	Dişil (она́)
слова́рь (sözlük)	дверь (kapı)
учи́тель (öğretmen)	крова́ть (yatak)
день (gün)	тетра́дь (defter)
рубль (ruble)	ночь (gece)

💡 İki pratik ipucu: -тель ile bitenler erildir (учи́тель, води́тель). ж, ш, ч, щ + ь ile bitenler dişildir (ночь, дочь, мышь). Bu yüzden 1. ünitedeki врач ve муж erildir: sonlarında ь yok!

💡 Sözlüklerde isimlerin yanında м. (eril), ж. (dişil), ср. (nötr) kısaltmalarını görürsünüz. Yumuşak işaretli bir isimde bu harfe mutlaka bakın.

Kurala uymayanlar

Erkekleri anlatan bazı isimler -а ya da -я ile biter ama erildir; çünkü anlam, sondan güçlüdür. Bunlarla zamir de он olur.

Rusça	Türkçe	Zamir
па́па	baba	он
де́душка	dede	он
дя́дя	amca, dayı	он
мужчи́на	erkek, adam	он
Ми́ша, Са́ша	Mişa, Saşa (erkek adı)	он

Э́то па́па. Он инжене́р. — Bu babam. O mühendis.
Э́то дя́дя Ми́ша. Он врач. — Bu Mişa amca. O doktor.

Bir de -мя ile biten küçük bir grup vardır; bunlar nötrdür: и́мя (ad, isim), вре́мя (zaman).

💡 ко́фе (kahve) -е ile bitse de edebî dilde erildir: ко́фе — он. Ruslar bile bazen yanılır; siz doğrusunu bilin.

Evet, hayır, değil

Cevap verirken да (evet) ya da нет (hayır) deriz. Yanlışı düzeltip doğrusunu söylemek için не ile а birlikte kullanılır: “X değil, Y” = не X, а Y.

Э́то стул? — Нет, э́то не стул, а кре́сло. — Bu sandalye mi? — Hayır, bu sandalye değil, koltuk.
Э́то ко́шка? — Нет, э́то не ко́шка, а соба́ка. — Bu kedi mi? — Hayır, kedi değil, köpek.
Э́то кварти́ра? — Да, э́то кварти́ра. — Bu daire mi? — Evet, bu daire.

⚠️ Türkçede “Bu sandalye değil, koltuk” derken ikinci kısma bir bağlaç koymayız. Rusçada araya mutlaka а gelir: не стул, а кре́сло. Burada и (ve) kullanmak yanlıştır.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →