A1 · Ünite 3: Ailem (Моя семья)

İyelik zamirleri мой/моя/моё/мои · çoğul ekleri

Metin: Фотогра́фия

Burak, Kazan'da üniversitede okuyor ve Roza Kamilevna'nın evinde bir oda kiralıyor. Akşam çay içerken ev sahibi masadaki aile fotoğrafını fark ediyor. Roza Kamilevna genç Burak'a “sen” diye, Burak ise ona saygıyla “siz” diye hitap ediyor.

Ро́за Ками́левна: Бура́к, что э́то? Фотогра́фия?
Burak, bu ne? Fotoğraf mı?

Бура́к: Да, э́то моя́ семья́. Вот мой па́па и моя́ ма́ма.
Evet, bu benim ailem. İşte babam ve annem.

Ро́за Ками́левна: Твоя́ ма́ма — учи́тельница?
Annen öğretmen mi?

Бура́к: Нет, она́ врач. А па́па — инжене́р.
Hayır, o doktor. Babam da mühendis.

Ро́за Ками́левна: А кто э́то? Твои́ бра́тья?
Peki bunlar kim? Erkek kardeşlerin mi?

Бура́к: Нет, э́то мой брат Мура́т и моя́ сестра́ Аслы́.
Hayır, bunlar ağabeyim Murat ve kız kardeşim Aslı.

Ро́за Ками́левна: А э́то кто? Де́душка и ба́бушка?
Ya bunlar kim? Deden ve ninen mi?

Бура́к: Да, мой де́душка и моя́ ба́бушка. А э́то их дом.
Evet, dedem ve ninem. Bu da onların evi.

Ро́за Ками́левна: А э́то кто? Мура́т?
Peki bu kim? Murat mı?

Бура́к: Да, э́то Мура́т и его́ жена́. А э́то их де́ти.
Evet, bu Murat ve karısı. Bunlar da onların çocukları.

Ро́за Ками́левна: Ма́льчики?
İkisi de oğlan mı?

Бура́к: Нет, сын и дочь. А э́то ва́ши де́ти?
Hayır, bir oğlu bir kızı var. Peki bunlar sizin çocuklarınız mı?

Ро́за Ками́левна: Да, э́то мои́ де́ти, Ру́стам и Ли́ля. А э́то мои́ вну́ки!
Evet, bunlar benim çocuklarım, Rüstem ile Lilya. Bunlar da torunlarım!

Dilbilgisi

Benim, senin, bizim, sizin

Türkçede sahiplik ismin sonuna eklenir: annem, kardeşin. Rusçada ise ismin önüne bir iyelik zamiri gelir: мой брат (kardeşim), твоя́ ма́ма (annen). Bu zamirler, tıpkı sıfatlar gibi, arkasından gelen ismin cinsine ve sayısına uyar.

Eril (он)	Dişil (она́)	Nötr (оно́)	Çoğul (они́)	Türkçe
мой	моя́	моё	мои́	benim
твой	твоя́	твоё	твои́	senin
наш	на́ша	на́ше	на́ши	bizim
ваш	ва́ша	ва́ше	ва́ши	sizin

Э́то мой брат. — Bu benim kardeşim.
Э́то моя́ сестра́. — Bu benim kız kardeşim.
Э́то моё фо́то. — Bu benim fotoğrafım.
Э́то мои́ роди́тели. — Bunlar benim anne-babam.

⚠️ Zamir sahibin değil, ismin cinsine uyar. Erkek bir öğrenci de моя́ ма́ма der, kadın bir öğrenci de мой па́па der. “Ben erkeğim, o hâlde мой” diye düşünmek Türklerin en sık hatalarından biridir.

💡 Твой ve ваш arasındaki fark, ты ve вы arasındaki farkla aynıdır: arkadaşa твоя́ семья́, ev sahibine ya da öğretmene ва́ша семья́.

Onun, onların: değişmeyen sözler

Üçüncü şahıs iyelikleri hiç değişmez. Burada önemli olan ismin cinsi değil, sahibin kim olduğudur: sahibi erkekse его́, kadınsa её, birden çok kişiyse их.

Rusça	Okunuş	Türkçe
его́	yi-VO	onun (sahibi erkek ya da nötr isim)
её	yi-YO	onun (sahibi kadın)
их	ih	onların

Э́то Мура́т и его́ жена́. — Bu Murat ve (onun) karısı.
Э́то Аслы́ и её брат. — Bu Aslı ve (onun) ağabeyi.
Э́то их де́ти. — Bunlar onların çocukları.

⚠️ его́ yazılır ama “yivo” okunur: buradaki г, в gibi söylenir. “Yego” demek tipik bir yabancı hatasıdır. Ayrıca bu üç söz asla ek almaz: его́ жена́, его́ брат, его́ де́ти — hep aynı его́.

💡 Karşılaştırın: моя́ сестра́ (zamir isme uydu: dişil), ama его́ сестра́ (zamir değişmedi; sahibi erkek).

Eril ve dişil isimlerde çoğul

Türkçede çoğul tek bir ekle yapılır: -ler/-lar. Rusçada eril ve dişil isimlerin çoğulu çoğunlukla -ы ya da -и ile yapılır. Hangisinin geleceğini sözün sonu belirler.

Tekil	Çoğul	Kural
студе́нт	студе́нты	ünsüz + ы
стол	столы́	ünsüz + ы
ко́мната	ко́мнаты	-а → -ы
неде́ля	неде́ли	-я → -и
музе́й	музе́и	-й → -и
слова́рь	словари́	-ь → -и
дверь	две́ри	-ь → -и

💡 Çoğulda vurgu bazen yer değiştirir: стол → столы́, слова́рь → словари́, сестра́ → сёстры, жена́ → жёны. Yeni bir sözü öğrenirken çoğulunu da sesli okuyun.

Yedi harf kuralı

Rus yazısında г, к, х, ж, ш, ч, щ harflerinden sonra ы yazılmaz, onun yerine и yazılır. Bu yüzden bu harflerle biten isimler çoğulda hep -и alır.

Tekil	Çoğul	Türkçe
кни́га	кни́ги	kitap → kitaplar
ма́льчик	ма́льчики	oğlan → oğlanlar
де́вочка	де́вочки	kız → kızlar
врач	врачи́	doktor → doktorlar
каранда́ш	карандаши́	kalem → kalemler

⚠️ Türkler sesi duyduğu gibi yazıp “кни́гы”, “ма́льчикы” yazar. Yanlış! Bu yedi harften sonra her zaman и: кни́ги, ма́льчики. Ayrıca ж, ш́den sonra yazılan и, “ı” gibi okunur: карандаши́ (ka-ran-da-ŞI).

Nötr isimlerde çoğul

Nötr isimlerde çoğul eki farklıdır: -о → -а, -е → -я. Vurgu da çoğu zaman yer değiştirir.

Tekil	Çoğul	Türkçe
окно́	о́кна	pencere → pencereler
письмо́	пи́сьма	mektup → mektuplar
мо́ре	моря́	deniz → denizler
зда́ние	зда́ния	bina → binalar

Bazı eril isimler de çoğulda vurgulu -а / -я alır. Bunlar kurala uymaz, ezberlenir: дом → дома́ (evler), го́род → города́ (şehirler), учи́тель → учителя́ (öğretmenler).

Aile sözlerinde düzensiz çoğullar

Aile sözlerinin çoğu düzensiz bir çoğul yapar. Sık kullanıldıkları için hemen ezberlemeye değer.

Tekil	Çoğul	Türkçe
брат	бра́тья	erkek kardeşler
сын	сыновья́	oğullar
друг	друзья́	arkadaşlar
дочь	до́чери	kızlar (evlat)
мать	ма́тери	anneler
ребёнок	де́ти	çocuklar
челове́к	лю́ди	insanlar

Кто э́то? — Э́то мои́ бра́тья. — Bunlar kim? — Bunlar benim erkek kardeşlerim.
Э́то на́ши де́ти. — Bunlar bizim çocuklarımız.

💡 Çoğul kişiler için de soru Кто э́то? olarak kalır; Türkçedeki gibi “Bunlar kim?” demek için ayrı bir söz gerekmez. Э́то de değişmez: Э́то мои́ роди́тели.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →