📘 Rusça kursu: tüm üniteler

A1 · Ünite 6: Diller ve ülkeler (Языки и страны)

2. çekim fiiller (говорить) · по-русски

Metin: На уро́ке

Bişkek'te bir Rusça kursunda ilk ders. Öğretmen Olga, yeni öğrencilerle tanışıyor: İzmirli mühendis Burak ve Alman Katrin.

О́льга: Здра́вствуйте! Меня́ зову́т О́льга. Я ваш преподава́тель.
Merhaba! Benim adım Olga. Sizin öğretmeninizim.

Бура́к: Здра́вствуйте! Меня́ зову́т Бура́к. Я из Ту́рции, из Изми́ра.
Merhaba! Benim adım Burak. Türkiye'denim, İzmirliyim.

О́льга: О́чень прия́тно, Бура́к. Вы говори́те по-ру́сски?
Memnun oldum, Burak. Rusça konuşuyor musunuz?

Бура́к: Немно́го. Я понима́ю по-ру́сски, но говорю́ пло́хо.
Biraz. Rusça anlıyorum ama kötü konuşuyorum.

О́льга: Ничего́! А по-англи́йски вы говори́те?
Önemli değil! Peki İngilizce konuşuyor musunuz?

Бура́к: Да, говорю́. И, коне́чно, по-туре́цки.
Evet, konuşuyorum. Ve tabii ki Türkçe.

О́льга: А вы, Ка́трин? Отку́да вы?
Ya siz, Katrin? Nerelisiniz?

Ка́трин: Я не́мка, из Берли́на. Я рабо́таю в Бишке́ке.
Ben Almanım, Berlinliyim. Bişkek'te çalışıyorum.

О́льга: Вы зна́ете кыргы́зский язы́к?
Kırgızcayı biliyor musunuz?

Ка́трин: Нет. Но я смотрю́ фи́льмы по-ру́сски и всё понима́ю!
Hayır. Ama Rusça film izliyorum ve her şeyi anlıyorum!

Бура́к: Пра́вда? А я смотрю́ и ничего́ не понима́ю!
Gerçekten mi? Ben izliyorum ve hiçbir şey anlamıyorum!

О́льга: Э́то норма́льно. Здесь мы говори́м то́лько по-ру́сски.
Bu normal. Burada sadece Rusça konuşuyoruz.

Бура́к: Хорошо́! Я о́чень люблю́ ру́сский язы́к.
Tamam! Rus dilini çok seviyorum.

Dilbilgisi

2. çekim: “konuşmak” fiili

Bir önceki ünitede eklerinde е olan 1. çekimi öğrendik. Rusçada ikinci büyük grup 2. çekimdir (ya da и-çekimi): eklerinde е yerine и vardır. Fiilin mastarından -ить atılır, gövdeye (говор-) ekler gelir.

💡 Kolay bir ipucu: -ить ile biten fiillerin büyük çoğunluğu 2. çekimdir, -ать / -ять ile bitenlerin çoğu 1. çekimdir.

İki çekim yan yana

İki çekimi karşılaştırın. я biçimi ikisinde de -ю ile biter; farkı asıl ты, он, мы, вы biçimleri ve они́ biçimi gösterir.

⚠️ Türklerin tipik hatası: iki çekimi karıştırmak. “Ты говоришь” doğru, “ты говореешь” yanlış; они́ говоря́т doğru, “они говорют” yanlış. Fiili öğrenirken mutlaka ты ve они́ biçimini de ezberleyin.

смотре́ть fiili -еть ile bitmesine rağmen 2. çekimdir: ты смо́тришь, они́ смо́трят. Bu tür fiilleri sözlükte görünce not edin.

Vurgu kayması ve araya giren “l”

Bazı 2. çekim fiillerde vurgu, я biçiminde sondadır ama diğer şahıslarda bir hece geriye kayar. Dinlerken ve okurken buna dikkat edin.

люби́ть fiilinde yalnızca я biçiminde araya л girer: я люблю́ (“lyub-LYU”), ama ты лю́бишь. Bu л sadece birinci tekil şahısta görülür.

💡 ж, ш, ч, щ harflerinden sonra ю ve я yazılmaz; yerine у ve а gelir. Bu yüzden я учу́ ve они́ у́чат yazılır, “учю, учят” değil.

“Rusça” iki türlü: zarf mı, nesne mi?

Türkçede “Rusça konuşuyorum” deriz ama “Rusçayı biliyorum”. Yani fiile göre kelime değişiyor: biri zarf (nasıl?), öteki nesne (neyi?). Rusçada da tam olarak bu ayrım vardır.

• Я говорю́ по-ру́сски. — Rusça konuşuyorum.
• Он понима́ет по-туре́цки. — Türkçe anlıyor.
• Я зна́ю ру́сский язы́к. — Rusçayı biliyorum.
• Мы у́чим туре́цкий язы́к. — Türkçe öğreniyoruz.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Я говорю́ ру́сский demek. говори́ть fiilinden sonra her zaman по- ile biten zarf gelir: Я говорю́ по-ру́сски.

💡 по-ру́сски her zaman kısa çizgiyle yazılır ve sonu -и ile biter: по-туре́цки, по-англи́йски, по-неме́цки.

Ülke, milliyet ve dil

Ülke adı büyük harfle başlar; milliyet ve dil adları ise Rusçada küçük harfle yazılır. Türkçedeki “Türk, Türkçe” gibi büyük harf kullanılmaz.

⚠️ Dikkat: “Türk” ту́рок ama “Türkçe” туре́цкийdir; “турокский” diye bir kelime yoktur. Aynı şekilde Alman не́мец, Almanca неме́цкий.

• Я ту́рок, я из Ту́рции. — Türküm, Türkiye'denim.
• Айгу́ль — кыргы́зка. Она́ говори́т по-кыргы́зски и по-ру́сски. — Aygül Kırgız. Kırgızca ve Rusça konuşuyor.

Nasıl konuşuyorsun? Zarflar

Konuşmanın nasıl olduğunu хорошо́, пло́хо, немно́го, бы́стро, ме́дленно gibi zarflarla anlatırız. Bunlar değişmez.

• Она́ хорошо́ говори́т по-англи́йски. — İngilizceyi iyi konuşuyor.
• Я немно́го понима́ю по-кыргы́зски. — Biraz Kırgızca anlıyorum.
• Говори́те ме́дленно, пожа́луйста! — Lütfen yavaş konuşun!

💡 Derste en çok işinize yarayacak cümle: Я не понима́ю. Говори́те ме́дленно, пожа́луйста! — Anlamıyorum. Lütfen yavaş konuşun!

понима́ть 1. çekim bir fiildir, чита́ть gibi çekilir: я понима́ю, ты понима́ешь, они́ понима́ют.

Kelimeler

• говори́ть
  ga-va-RİT'
  konuşmak, söylemek
• люби́ть
  lyu-BİT'
  sevmek
• смотре́ть
  smat-RYET'
  bakmak, izlemek
• понима́ть
  pa-ni-MAT'
  anlamak
• учи́ть
  u-ÇİT'
  öğrenmek (ezberleyerek), öğretmek
• язы́к
  yi-ZIK
  dil
• страна́
  stra-NA
  ülke
• по-ру́сски
  pa-RUS-ki
  Rusça (olarak)
• по-туре́цки
  pa-tu-RYETS-ki
  Türkçe (olarak)
• по-англи́йски
  pa-an-GLİY-ski
  İngilizce (olarak)
• ру́сский язы́к
  RUS-kiy yi-ZIK
  Rus dili, Rusça
• туре́цкий язы́к
  tu-RYETS-kiy yi-ZIK
  Türk dili, Türkçe
• англи́йский язы́к
  an-GLİY-skiy yi-ZIK
  İngiliz dili, İngilizce
• Ту́рция
  TUR-tsı-ya
  Türkiye
• Росси́я
  ra-Sİ-ya
  Rusya
• Кыргызста́н
  kır-gıs-STAN
  Kırgızistan
• Казахста́н
  ka-zah-STAN
  Kazakistan
• Герма́ния
  gir-MA-ni-ya
  Almanya
• не́мец
  NYE-mits
  Alman (erkek)
• не́мка
  NYEM-ka
  Alman (kadın)
• отку́да
  at-KU-da
  nereden
• немно́го
  nim-NO-ga
  biraz
• хорошо́
  ha-ra-ŞO
  iyi / tamam
• пло́хо
  PLO-ha
  kötü
• бы́стро
  BIS-tra
  hızlı
• ме́дленно
  MYED-lin-na
  yavaş
• фильм
  FİL'M
  film
• преподава́тель
  pri-pa-da-VA-til'
  öğretmen (kurs, üniversite)

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →