A1 · Ünite 7: Şehrim (Мой город)

Sıfatlarda cinsiyet uyumu (новый, новая, новое)

Metin: Анта́лья и Каза́нь

Antalyalı Selim, Kazan'da üniversitede okuyor. Tatar arkadaşı Dina ona Antalya'yı soruyor, o da Kazan'ı anlatıyor.

Ди́на: Сели́м, ты из Анта́льи, да? Како́й э́то го́род?
Selim, sen Antalyalısın, değil mi? Nasıl bir şehir orası?

Сели́м: Анта́лья — большо́й и краси́вый го́род. Там тёплое мо́ре и дли́нные пля́жи.
Antalya büyük ve güzel bir şehir. Orada ılık bir deniz ve uzun plajlar var.

Ди́на: А центр там како́й? Ста́рый?
Peki merkezi nasıl? Eski mi?

Сели́м: Да, ста́рый центр — Кале́ичи. У́лицы там у́зкие, а дома́ ста́рые и о́чень краси́вые.
Evet, eski merkez Kaleiçi. Sokakları dar, evleri ise eski ve çok güzel.

Ди́на: Как интере́сно! Каза́нь то́же ста́рый го́род.
Ne ilginç! Kazan da eski bir şehir.

Сели́м: Да. Здесь бе́лый Кремль и краси́вая мече́ть Кул-Шари́ф.
Evet. Burada beyaz Kremlin ve güzel Kul Şerif Camii var.

Ди́на: А ещё здесь Во́лга — больша́я и широ́кая река́.
Bir de burada Volga var, büyük ve geniş bir nehir.

Сели́м: Во́лга о́чень краси́вая! А како́й здесь кли́мат?
Volga çok güzel! Peki burada iklim nasıl?

Ди́на: Зима́ здесь холо́дная и дли́нная, а ле́то тёплое.
Kış burada soğuk ve uzun, yaz ise ılık.

Сели́м: А в Анта́лье зима́ тёплая, и ле́то о́чень жа́ркое!
Antalya'da ise kış ılık, yaz da çok sıcak!

Ди́на: Анта́лья — тури́стский го́род, да?
Antalya bir turizm şehri, değil mi?

Сели́м: Да. Я та́кже рабо́таю там ле́том — в оте́ле.
Evet. Ayrıca yazları orada, bir otelde çalışıyorum.

Ди́на: Како́й ты молоде́ц! Анта́лья и Каза́нь — о́чень краси́вые города́.
Aferin sana! Antalya ve Kazan çok güzel şehirler.

Dilbilgisi

Türkçede sıfat değişmez, Rusçada değişir

Türkçede “yeni şehir, yeni sokak, yeni deniz, yeni evler” deriz; sıfat hep aynı kalır. Rusçada ise sıfat, nitelediği ismin cinsiyetine ve sayısına uyar. a1-02'de öğrendiğiniz он / она́ / оно́ ayrımı burada da geçerlidir.

Rusça	Okunuş	Cinsiyet	Türkçe
но́вый го́род	NO-vıy GO-rat	eril (он)	yeni şehir
но́вая у́лица	NO-va-ya U-li-tsa	dişil (она́)	yeni sokak
но́вое метро́	NO-va-ye mit-RO	nötr (оно́)	yeni metro
но́вые дома́	NO-vı-ye da-MA	çoğul (они́)	yeni evler

💡 Sıfatın sonu, iyelik zamirinde olduğu gibi isimle “eşleşir”: мой но́вый го́род, моя́ но́вая у́лица, моё но́вое метро́, мои́ но́вые дома́.

Sıfat ekleri

Sıfatların sözlük biçimi eril tekildir ve -ый, -ий ya da -ой ile biter. Diğer biçimler bu sonu değiştirerek yapılır.

Eril	Dişil	Nötr	Çoğul	Türkçe
но́вый	но́вая	но́вое	но́вые	yeni
краси́вый	краси́вая	краси́вое	краси́вые	güzel
ру́сский	ру́сская	ру́сское	ру́сские	Rus
ма́ленький	ма́ленькая	ма́ленькое	ма́ленькие	küçük
хоро́ший	хоро́шая	хоро́шее	хоро́шие	iyi
большо́й	больша́я	большо́е	больши́е	büyük

Kısaca: eril -ый/-ий/-ой, dişil -ая, nötr -ое (ya da -ее), çoğul -ые/-ие. Okunuşta vurgusuz sonlar kısalır: но́вое “NO-va-ye”, но́вые “NO-vı-ye”.

Yazım ve vurgu kuralları

1. Yazım kuralı: г, к, х ile ж, ш, ч, щ harflerinden sonra ы yazılmaz, yerine и gelir. Bu yüzden ру́сский, ма́ленький, хоро́ший yazılır; çoğulda da ру́сские, хоро́шие.

2. Vurgu kuralı: Vurgu sıfatın sonuna düşüyorsa eril biçim -ой ile biter: большо́й, молодо́й (genç), како́й. Diğer biçimler normal ekleri alır: больша́я, большо́е, больши́е.

⚠️ Türklerin tipik hatası: kulağa geldiği gibi yazmak. “русскый, маленькый, хорошый” yanlıştır; doğrusu ру́сский, ма́ленький, хоро́ший. Okunuşta ise хоро́ший gerçekten “ha-RO-şıy” duyulur, çünkü ш́den sonra и, ı gibi okunur.

💡 Bir de yumuşak sıfatlar vardır, sayıları azdır: си́ний (lacivert, mavi) → си́няя, си́нее, си́ние. Şimdilik bunu tanımanız yeterli.

Sıfat hangi isme uyar?

Sıfatı doğru çekmek için ismin cinsiyetini bilmek gerekir. -ь ile biten isimlerde cinsiyeti kelimeyle birlikte ezberleyin.

Rusça	Cinsiyet	Türkçe
больша́я пло́щадь	dişil	büyük meydan
краси́вая мече́ть	dişil	güzel cami
ста́рая це́рковь	dişil	eski kilise
бе́лый Кремль	eril	beyaz Kremlin
тёплое мо́ре	nötr	ılık deniz
хоро́ший па́па	eril	iyi baba

⚠️ па́па (baba) ve мужчи́на (erkek) -а ile bitse de erildir, çünkü erkeği gösterir: хоро́ший па́па, “хорошая папа” değil.

Bir şehri tanımlarken sıfat şehrin adına değil, го́род kelimesine uyar: Анта́лья — краси́вый го́род. Ama го́род kelimesi yoksa sıfat şehir adına uyar: Анта́лья о́чень краси́вая.

Hangi? Nasıl? — soru sıfatı

Како́й? “hangi? nasıl?” demektir ve kendisi de bir sıfattır; bu yüzden o da isme uyar: како́й, кака́я, како́е, каки́е.

Како́й э́то го́род? — Bu nasıl bir şehir?
Кака́я там у́лица? — Oradaki sokak nasıl?
Како́е там мо́ре? — Oradaki deniz nasıl?
Каки́е там пля́жи? — Oradaki plajlar nasıl?

💡 Ünlem cümlesinde de kullanılır, tıpkı Türkçedeki “Ne güzel!” gibi: Како́й краси́вый го́род! — Ne güzel bir şehir! Како́й ты молоде́ц! — Aferin sana!

“de / da” mı, “ayrıca” mı?

Türkçedeki “de, da” anlamı için iki kelime var ve aralarında ince bir fark bulunur.

То́же = “o da, ben de”: aynı şeyin başka bir kişi ya da şey için de geçerli olduğunu söyler. Genellikle özneden sonra gelir.

Анта́лья — ста́рый го́род. Каза́нь то́же ста́рый го́род. — Antalya eski bir şehir. Kazan da eski bir şehir.
Я студе́нт. Он то́же студе́нт. — Ben öğrenciyim. O da öğrenci.

Та́кже = “ayrıca, bir de”: aynı kişi hakkında yeni bir bilgi ekler.

Я студе́нт. Я та́кже рабо́таю в оте́ле. — Öğrenciyim. Ayrıca bir otelde çalışıyorum.

⚠️ “Ben de” her zaman я то́жеdir, “я также” değil. Kural: özne değişiyorsa то́же, özne aynı kalıp yeni bilgi ekleniyorsa та́кже.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →