A1 · Ünite 8: Bende var (У меня есть)

У меня есть … · sahiplik kalıbı

Metin: Прока́т автомоби́лей

Murat Türk bir mühendis. İş için Bişkek'e geldi; havalimanındaki araç kiralama ofisine gidiyor. Görevli Aygül onu karşılıyor.

Айгу́ль: Здра́вствуйте! Чем могу́ помо́чь?
Merhaba! Nasıl yardımcı olabilirim?

Мура́т: Здра́вствуйте! У вас есть свобо́дные маши́ны?
Merhaba! Boş arabanız var mı?

Айгу́ль: Да, есть. У нас есть ма́ленькая маши́на и большо́й джип.
Evet, var. Küçük bir arabamız ve büyük bir cipimiz var.

Мура́т: Ма́ленькая маши́на, пожа́луйста. Она́ но́вая?
Küçük araba lütfen. Yeni mi?

Айгу́ль: Да, совсе́м но́вая. У вас есть права́?
Evet, yepyeni. Ehliyetiniz var mı?

Мура́т: Да, есть. Вот мои́ права́ и па́спорт.
Evet, var. İşte ehliyetim ve pasaportum.

Айгу́ль: Спаси́бо. А телефо́н у вас есть?
Teşekkürler. Peki telefonunuz var mı?

Мура́т: Есть, коне́чно. Скажи́те, в маши́не есть навига́тор?
Var tabii. Söyler misiniz, arabada navigasyon var mı?

Айгу́ль: Нет, навига́тора нет. Извини́те.
Hayır, navigasyon yok. Kusura bakmayın.

Мура́т: Ничего́. У меня́ в телефо́не есть ка́рты.
Önemli değil. Telefonumda harita var.

Айгу́ль: Хорошо́. У вас есть ещё вопро́сы?
Peki. Başka sorunuz var mı?

Мура́т: Да, у меня́ вопро́с. У вас есть де́тское кре́сло? У меня́ ма́ленький сын.
Evet, bir sorum var. Çocuk koltuğunuz var mı? Küçük bir oğlum var.

Айгу́ль: Есть. Вот кре́сло, а вот ключи́. Счастли́вого пути́!
Var. İşte koltuk, işte de anahtarlar. İyi yolculuklar!

Мура́т: Спаси́бо! До свида́ния!
Teşekkürler! Hoşça kalın!

Dilbilgisi

“Bende var”: у меня́ есть …

Türkçede sahipliği “Benim arabam var” ya da “Bende araba var” diye anlatırız. Rusça da tam olarak böyle düşünür: у меня́ “bende, benim” demektir, есть ise “var”. Sahip olunan şey genellikle cümlenin sonuna gelir.

У меня́ есть маши́на. — Benim arabam var. (Bende araba var.)
У тебя́ есть брат? — Senin erkek kardeşin var mı?
У нас есть вре́мя. — Vaktimiz var.

💡 Bu, Türkçeye en çok benzeyen Rusça kalıplardan biri: у меня́ = “bende”, есть = “var”. Kelime kelime çevirin, doğru çıkar.

⚠️ Türklerin tipik hatası “sahip olmak” fiilini aramaktır. Я име́ю маши́ну dilbilgisi açısından doğrudur ama günlük konuşmada yapay duyulur. Bir Rus “Bende araba var” der: У меня́ есть маши́на.

Kimde? у + zamir

у edatından sonra şahıs zamirleri özel bir biçim alır. Bu biçim ilgi hâlidir; kuralını “Kimin?” ünitesinde (A1-14) öğreneceğiz. Şimdilik tabloyu kalıp olarak ezberleyin.

Rusça	Okunuş	Türkçe
у меня́	u mi-NYA	bende / benim
у тебя́	u ti-BYA	sende / senin
у него́	u ni-VO	onda / onun (erkek)
у неё	u ni-YO	onda / onun (kadın)
у нас	u NAS	bizde / bizim
у вас	u VAS	sizde / sizin (kibar)
у них	u NİH	onlarda / onların

⚠️ “O” ve “onlar” zamirlerinde уdan sonra başa н eklenir: у него́, у неё, у них. “у его́” demek Türklerin sık yaptığı bir hatadır. Ayrıca него́ kelimesindeki г, v okunur: “ni-VO”.

💡 İsimlerle de aynı kalıp kurulur, yalnızca ismin sonu değişir: у А́нны, у Ива́на. Bunu ileride öğreneceğiz; şimdilik zamirlerle konuşun.

Var olan şey yalın hâlde kalır

Sahip olunan şey yalın hâlde, yani sözlükteki biçimiyle kalır. Türkçedeki iyelik eki (“arabam”, “oğlu”) de Rusçada yoktur; kimin olduğunu у меня́, у него́ zaten söyler.

У него́ есть соба́ка. — Onun köpeği var.
У неё есть сын и дочь. — Onun bir oğlu ve bir kızı var.
У них есть кварти́ра в Москве́. — Onların Moskova'da bir dairesi var.

⚠️ Türkçedeki “arabam” sözüne bakıp iyelik zamiri eklemeyin: У меня́ есть моя́ маши́на yanlıştır. Doğrusu: У меня́ есть маши́на.

есть ne zaman düşer?

есть, bir şeyin olup olmadığını söylerken kullanılır. Varlığı zaten belli olan bir şeyi nitelerken (büyük, yeni, küçük…) есть genellikle düşer.

У тебя́ есть маши́на? — Да, есть. — Araban var mı? — Evet, var.
У меня́ но́вая маши́на. — Arabam yeni. (Yeni bir arabam var.)
У меня́ больша́я семья́. — Ailem kalabalık. (Büyük bir ailem var.)
У него́ хоро́ший телефо́н. — Onun telefonu iyi.

💡 Basit bir ölçü: Türkçede “var” sözünü atınca cümle yine doğal kalıyorsa (“Benim ailem kalabalık”), Rusçada da есть düşer. Günlük kalıp У меня́ вопро́с (“Bir sorum var”) da есть olmadan söylenir.

Soru: У вас есть …? / Есть ли у вас …?

Soru için yine yalnızca ses tonu yeter (1. ünitede gördük): ses есть üzerinde yükselir. Kısa cevapta tek başına есть “var” demektir.

У вас есть свобо́дный но́мер? — Boş odanız var mı? (otelde)
Да, есть. — Evet, var.
Есть ли у вас па́спорт? — Pasaportunuz var mı? (resmî)

Daha resmî bir yol da var: soru edatı ли ile Есть ли у вас …?. ли Türkçedeki “mı, mi” gibidir; ama есть cümlenin başına geçer ve ли hemen onun arkasına gelir.

⚠️ лиyi her soruya eklemeyin. Günlük konuşmada У вас есть …? çok daha yaygındır; Есть ли …? daha çok resmî ortamlarda (banka, otel, resmî daire) duyulur.

Bende yok: у меня́ нет …

Türkçedeki “yok”un karşılığı нетtir. Dikkat: нетten sonra ismin sonu değişir (маши́на → нет маши́ны). Bu da ilgi hâlidir ve A1-14'te ayrıntılı işlenecek. Şimdilik en sık kalıpları ezberleyin.

У меня́ нет маши́ны. — Arabam yok.
У меня́ нет вре́мени. — Vaktim yok.
У нас нет вопро́сов. — Sorumuz yok.
У него́ нет бра́та. — Onun erkek kardeşi yok.

⚠️ Türkçede “var”ın olumsuzu “değil” değil, “yok”tur. Rusçada da öyle: не есть diye bir “yok” biçimi yoktur (есть o zaman “yemek” fiiline döner ve “yememek” anlamına gelir!). “Yok” her zaman нетtir.

💡 Kısa cevapta tek bir нет yeter: У тебя́ есть брат? — Нет. Bu нет hem “hayır” hem “yok” anlamını taşır.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →