A1 · Ünite 9: Sayılar ve fiyatlar (Числа и цены)
Sayılar 1–1000 · Сколько стоит?
Metin: На О́шском база́ре
Zeynep Bişkek'te yaşayan bir Türk öğretmen. Cumartesi sabahı şehrin en büyük pazarı olan Oş Pazarı'na gidiyor ve sebze satan Bakıt'tan alışveriş yapıyor.
Зейне́п: Здра́вствуйте! Ско́лько сто́ят помидо́ры?
Merhaba! Domatesler kaça?
Бакы́т: Здра́вствуйте! Килогра́мм — сто со́мов.
Merhaba! Kilosu yüz som.
Зейне́п: А огурцы́?
Ya salatalıklar?
Бакы́т: Огурцы́ — во́семьдесят. Они́ о́чень све́жие.
Salatalıklar seksen. Çok tazeler.
Зейне́п: Хорошо́. Помидо́ры — два килогра́мма, огурцы́ — оди́н килогра́мм, пожа́луйста.
Tamam. Domatesten iki kilo, salatalıktan bir kilo lütfen.
Бакы́т: Что ещё?
Başka?
Зейне́п: Ско́лько сто́ит э́та ды́ня?
Bu kavun kaça?
Бакы́т: Две́сти пятьдеся́т со́мов.
İki yüz elli som.
Зейне́п: Ой, э́то до́рого! Мо́жно деше́вле?
Aa, bu pahalı! Biraz daha ucuz olmaz mı?
Бакы́т: Для вас — две́сти.
Size iki yüz.
Зейне́п: Хорошо́, беру́. Ско́лько с меня́?
Tamam, alıyorum. Borcum ne kadar?
Бакы́т: Помидо́ры — две́сти, огурцы́ — во́семьдесят, ды́ня — две́сти. Всего́ четы́реста во́семьдесят со́мов.
Domates iki yüz, salatalık seksen, kavun iki yüz. Toplam dört yüz seksen som.
Зейне́п: Вот пятьсо́т.
Buyurun, beş yüz.
Бакы́т: Ва́ша сда́ча — два́дцать со́мов. Спаси́бо!
Para üstünüz yirmi som. Teşekkürler!
Dilbilgisi
Sayılar 0–20
İlk on sayıyı iyice ezberleyin; geri kalan bütün sayılar bunlardan kurulur.
| Rusça | Okunuş | Sayı |
|---|---|---|
| ноль | NOL' | 0 |
| оди́н | a-DİN | 1 |
| два | DVA | 2 |
| три | TRİ | 3 |
| четы́ре | çi-TI-ri | 4 |
| пять | PYAT' | 5 |
| шесть | ŞEST' | 6 |
| семь | SYEM' | 7 |
| во́семь | VO-sim' | 8 |
| де́вять | DYE-vit' | 9 |
| де́сять | DYE-sit' | 10 |
| Rusça | Okunuş | Sayı |
|---|---|---|
| оди́ннадцать | a-Dİ-na-tsat' | 11 |
| двена́дцать | dvi-NA-tsat' | 12 |
| трина́дцать | tri-NA-tsat' | 13 |
| четы́рнадцать | çi-TIR-na-tsat' | 14 |
| пятна́дцать | pit-NA-tsat' | 15 |
| шестна́дцать | şıs-NA-tsat' | 16 |
| семна́дцать | sim-NA-tsat' | 17 |
| восемна́дцать | va-sim-NA-tsat' | 18 |
| девятна́дцать | di-vit-NA-tsat' | 19 |
| два́дцать | DVA-tsat' | 20 |
💡 11–19 arası çok mantıklı: rakam + на (üstüne) + дцать (“on”un kısaltması). пятна́дцать kelimesi kelimesine “beş-on-üstüne” demektir.
⚠️ -дцать sonundaki дц “ts” okunur, д duyulmaz: двена́дцать “dvi-NA-tsat'”. 11–19'da vurgu hep на hecesine düşer; yalnızca оди́ннадцать ve четы́рнадцать istisnadır.
Onlar, yüzler ve bin
| Rusça | Okunuş | Sayı |
|---|---|---|
| три́дцать | TRİ-tsat' | 30 |
| со́рок | SO-rak | 40 |
| пятьдеся́т | pi-di-SYAT | 50 |
| шестьдеся́т | şız-di-SYAT | 60 |
| се́мьдесят | SYEM'-di-sit | 70 |
| во́семьдесят | VO-sim'-di-sit | 80 |
| девяно́сто | di-vi-NOS-ta | 90 |
| Rusça | Okunuş | Sayı |
|---|---|---|
| сто | STO | 100 |
| две́сти | DVYE-sti | 200 |
| три́ста | TRİ-sta | 300 |
| четы́реста | çi-TI-ri-sta | 400 |
| пятьсо́т | pit-SOT | 500 |
| шестьсо́т | şıs-SOT | 600 |
| семьсо́т | sim-SOT | 700 |
| восемьсо́т | va-sim-SOT | 800 |
| девятьсо́т | di-vit-SOT | 900 |
| ты́сяча | TI-si-ça | 1000 |
💡 Bileşik sayılar tıpkı Türkçedeki gibi büyükten küçüğe, araya hiçbir şey koymadan dizilir: “üç yüz kırk beş” = три́ста со́рок пять. Türkçe bilen için bu kısım çok kolay!
- два́дцать оди́н — 21
- сто пятьдеся́т — 150
- семьсо́т девяно́сто де́вять — 799
⚠️ со́рок (40), девяно́сто (90) ve сто (100) kurala uymaz, ayrıca ezberleyin. 50–80 ve 500–900 arasında ь sonda değil, ortada yazılır: пятьдеся́т, пятьсо́т.
“Bir”in üç biçimi: оди́н, одна́, одно́
Türkçede “bir” hiç değişmez. Rusçada ise “bir”, arkasından gelen ismin cinsiyetine uyar (cinsiyeti 2. ünitede öğrendiniz). “İki” için de iki biçim vardır: eril ve nötr isimlerle два, dişil isimlerle две.
| Rusça | Cinsiyet | Türkçe |
|---|---|---|
| оди́н рубль | eril | bir ruble |
| одна́ ли́ра | dişil | bir lira |
| одно́ я́блоко | nötr | bir elma |
| два рубля́ / два я́блока | eril / nötr | iki ruble / iki elma |
| две ли́ры | dişil | iki lira |
💡 Sayarken (bir, iki, üç…) her zaman оди́н, два, три denir. одна́, одно́ ve две yalnızca bir ismin önünde kullanılır.
⚠️ ты́сяча dişil bir isimdir: одна́ ты́сяча, две ты́сячи. “İki bin som” derken две ты́сячи со́мов deyin; burada два yanlıştır.
1–2–5 kuralı: рубль, рубля́, рубле́й
Türkçede sayıdan sonra isim hep aynı kalır: “bir lira, beş lira”. Rusçada ise ismin biçimi sayının son rakamına göre üçe ayrılır. Bunun nedeni ilgi hâlidir (A1-15'te ayrıntılı göreceğiz); şimdilik tabloyu kalıp olarak öğrenin.
| 1 (21, 31…) | 2, 3, 4 (22, 33…) | 5–20, 25–30, 0… |
|---|---|---|
| рубль | рубля́ | рубле́й |
| сом | со́ма | со́мов |
| ли́ра | ли́ры | лир |
| килогра́мм | килогра́мма | килогра́ммов |
- два́дцать оди́н рубль — 21 ruble
- три со́ма — 3 som
- пять лир — 5 lira
- сто со́мов — 100 som
- двена́дцать рубле́й — 12 ruble
⚠️ 11, 12, 13, 14 “bir, iki, üç, dört” ile bitiyor gibi görünse de hep 3. sütuna gider: оди́ннадцать рубле́й, четы́рнадцать со́мов. Türklerin en sık hatası пять рубль demektir; doğrusu пять рубле́й.
💡 е́вро hiç değişmez: пять е́вро. до́ллар ise рубль gibi davranır: оди́н до́ллар, два до́ллара, пять до́лларов.
Fiyat sormak: Ско́лько сто́ит?
Fiyatı sormak için Ско́лько сто́ит …? (“… kaça?”) kullanılır. Birden çok şey için fiil çoğul olur: Ско́лько сто́ят …?. сто́ить (değmek, fiyatı olmak) 2. çekim bir fiildir.
- Ско́лько сто́ит ды́ня? — Kavun kaça?
- Ско́лько сто́ят помидо́ры? — Domatesler kaça?
- Хлеб сто́ит со́рок рубле́й. — Ekmek kırk ruble.
- Ско́лько с меня́? — Borcum ne kadar?
💡 Pazarda işe yarayan kalıplar: Э́то до́рого! (Bu pahalı!), Мо́жно деше́вле? (Biraz daha ucuz olmaz mı?), Мо́жно ка́ртой? (Kartla olur mu?), То́лько нали́чные (Yalnızca nakit).
⚠️ Türkçedeki “Kaç para?” sorusunu kelime kelime çevirip Ско́лько де́нег? demeyin; bu “Ne kadar para (var)?” anlamına gelir. Fiyat her zaman сто́ить fiiliyle sorulur. Ayrıca сто́ит (STO-it, “değer”) ile сто (100) karışmasın.
Telefon numarası söylemek
Rusya'da ve Kırgızistan'da telefon numarası genellikle gruplar hâlinde, sayıların tam adıyla söylenir: önce üç haneli grup, sonra ikişerli gruplar. Bu, Türkiye'deki alışkanlığa çok benzer.
- Како́й у вас но́мер телефо́на? — Telefon numaranız kaç?
- Семьсо́т два́дцать — со́рок пять — ноль во́семь. — 720 45 08
💡 Sıfırla başlayan grupları rakam rakam söyleyin: 08 → ноль во́семь. Bilmediğiniz sayıda karşınızdakinden yazmasını isteyebilirsiniz: Напиши́те, пожа́луйста (Yazar mısınız lütfen?).
Kelimeler
- ско́лько
SKOL'-ka
kaç, ne kadar - Ско́лько сто́ит …?
SKOL'-ka STO-it
… kaça? … ne kadar? - цена́
tsı-NA
fiyat - рубль
RUBL'
ruble - сом
SOM
som (Kırgız parası) - ли́ра
Lİ-ra
lira - е́вро
YEV-ra
avro - до́рого
DO-ra-ga
pahalı - дёшево
DYO-şı-va
ucuz - Мо́жно деше́вле?
MOJ-na di-ŞEV-li
Biraz daha ucuz olmaz mı? - Ско́лько с меня́?
SKOL'-ka s mi-NYA
Borcum ne kadar? - Мо́жно ка́ртой?
MOJ-na KAR-tay
Kartla ödenebilir mi? - нали́чные
na-LİÇ-nı-ye
nakit - сда́ча
ZDA-ça
para üstü - всего́
fsi-VO
toplam, hepsi - беру́
bi-RU
alıyorum (bunu alayım) - база́р
ba-ZAR
pazar - ры́нок
RI-nak
pazar - магази́н
ma-ga-ZİN
mağaza, dükkân - килогра́мм
ki-la-GRAM
kilogram - помидо́р
pa-mi-DOR
domates - огуре́ц
a-gu-RYETS
salatalık - ды́ня
DI-nya
kavun - я́блоко
YAB-la-ka
elma - хлеб
HLYEP
ekmek - молоко́
ma-la-KO
süt - ноль
NOL'
sıfır - ты́сяча
TI-si-ça
bin (1000)