A1 · Ünite 10: Saat ve günler (Время и дни)

Который час? · haftanın günleri (в + -у)

Metin: Встре́ча в суббо́ту

Emre, Kazan'da üniversitede okuyan bir Türk öğrenci. Sınıf arkadaşı Nataşa'yı telefonla arıyor ve hafta sonu için buluşma ayarlıyor.

Эмре́: Алло́, Ната́ша? Приве́т, э́то Эмре́.
Alo, Nataşa? Selam, ben Emre.

Ната́ша: Приве́т, Эмре́! Как дела́?
Selam Emre! Nasılsın?

Эмре́: Хорошо́, спаси́бо. Слу́шай, у тебя́ есть вре́мя в суббо́ту?
İyiyim, teşekkürler. Baksana, cumartesi vaktin var mı?

Ната́ша: В суббо́ту? У́тром я рабо́таю, а ве́чером я свобо́дна.
Cumartesi mi? Sabahleyin çalışıyorum ama akşam boşum.

Эмре́: Отли́чно! Пойдём в кино́?
Harika! Sinemaya gidelim mi?

Ната́ша: Дава́й! А во ско́лько?
Olur! Saat kaçta?

Эмре́: Фильм в во́семь часо́в. Дава́й встре́тимся в семь?
Film saat sekizde. Yedide buluşalım mı?

Ната́ша: В семь я ещё на рабо́те. Дава́й в семь три́дцать?
Yedide hâlâ işteyim. Yedi buçukta olur mu?

Эмре́: Хорошо́, в семь три́дцать. А где?
Tamam, yedi buçukta. Peki nerede?

Ната́ша: У метро́. То́лько не опа́здывай!
Metronun önünde. Yalnız geç kalma!

Эмре́: Я никогда́ не опа́здываю! А в воскресе́нье у нас экза́мен, да?
Ben asla geç kalmam! Bu arada pazar günü sınavımız var, değil mi?

Ната́ша: Нет, не в воскресе́нье, а в понеде́льник. В де́вять часо́в утра́.
Hayır, pazar değil, pazartesi. Sabah saat dokuzda.

Эмре́: То́чно! Спаси́бо. Ну, пока́!
Doğru! Teşekkürler. Hadi, görüşürüz!

Ната́ша: Пока́! До суббо́ты!
Görüşürüz! Cumartesiye kadar!

Dilbilgisi

Saat kaç? Кото́рый час?

Saati sormanın iki yolu vardır: Кото́рый час? (biraz daha resmî) ve Ско́лько вре́мени? (günlük konuşma). Cevaba çoğu zaman сейча́с (şu an) ile başlanır.

Кото́рый час? — Сейча́с три часа́. — Saat kaç? — Şu an saat üç.
Ско́лько вре́мени? — Пять часо́в. — Saat kaç? — Beş.
Сейча́с час. — Saat bir.

💡 Saat birde оди́н genellikle söylenmez: Сейча́с час = “Saat bir.” Tek başına час zaten “bir saat” demektir.

⚠️ Türkçedeki “Saat kaç?” sorusunu kelime kelime çevirip Ско́лько час? demeyin; böyle bir soru yoktur. Doğrusu Кото́рый час? ya da Ско́лько вре́мени?.

час, часа́, часо́в

9. ünitedeki 1–2–5 kuralı saatte de geçerlidir. Dakika (мину́та) dişil bir isimdir; bu yüzden одна́ мину́та, две мину́ты denir.

1 (21)	2, 3, 4 (22, 23)	5–20
час	часа́	часо́в
мину́та	мину́ты	мину́т

Два часа́. — Saat iki.
Оди́ннадцать часо́в. — Saat on bir.
Два́дцать два часа́. — Saat yirmi iki.
Три часа́ пятна́дцать мину́т. — Saat üçü on beş geçiyor.

💡 Günlük konuşmada saat çoğu zaman dijital saat gibi okunur ve часо́в, мину́т atılır: семь три́дцать (7.30), два со́рок пять (2.45). Türkçedeki “yedi otuz” gibi. Bu ünitede bu kolay yolu kullanıyoruz.

⚠️ Vurguya dikkat: sayıdan sonra часа́ ve часо́в sözlerinde vurgu sona kayar: два часа́ “DVA çi-SA”, пять часо́в “PYAT' çi-SOF”.

Saat kaçta? в + saat

Türkçede “saat üçte” deriz. Rusçada bu “-de, -da” ekinin yerini, saatin önüne gelen в alır. Soru da Во ско́лько? (Saat kaçta?) biçimindedir; burada söylemeyi kolaylaştırmak için в, во olur.

Во ско́лько фильм? — В семь часо́в. — Film saat kaçta? — Saat yedide.
Уро́к в де́вять часо́в. — Ders saat dokuzda.
Встре́ча в час. — Buluşma saat birde.
Дава́й в шесть три́дцать. — Altı buçukta olsun.

⚠️ в sözünü unutmayın: Фильм семь часо́в eksik bir cümledir; doğrusu Фильм в семь часо́в. Saati soran Кото́рый час?, saat kaçta olduğunu soran ise Во ско́лько? sorusudur; bu ikisini karıştırmayın.

💡 в sessiz bir ünsüzden önce “f” okunur: в пять “f PYAT'”, в семь “f SYEM'”. Bu yalnızca okunuşta değişir, yazı aynı kalır.

Sabahleyin, akşamleyin: у́тром, днём, ве́чером, но́чью

Günün bölümleri Rusçada özel zarflarla söylenir. Bunlar Türkçedeki “sabahleyin”, “akşamleyin” sözlerine çok benzer: önlerine edat gelmez.

Rusça	Okunuş	Türkçe	Saatle birlikte
у́тром	U-tram	sabahleyin	в во́семь утра́ (sabah 8'de)
днём	DNYOM	gündüz, öğleyin	в два часа́ дня (öğleden sonra 2'de)
ве́чером	VYE-çi-ram	akşamleyin	в семь часо́в ве́чера (akşam 7'de)
но́чью	NOÇ-yu	geceleyin	в два часа́ но́чи (gece 2'de)

💡 Saatle birlikte утра́, дня, ве́чера, но́чи kullanılır: в во́семь утра́ = “sabah sekizde”. Resmî saatler (tren, uçak, televizyon) 24 saat üzerinden söylenir: в девятна́дцать часо́в (saat 19.00'da).

⚠️ Türklerin tipik hatası в у́тром demektir. у́тром zaten “sabahleyin” anlamındadır; önüne в gelmez.

Haftanın günleri

Rusçada gün adlarının çoğu sayılardan gelir: вто́рник “ikinci” (второ́й), четве́рг “dördüncü”, пя́тница “beşinci” gündür. среда́ ise “orta” demektir: haftanın ortası.

Rusça	Okunuş	Türkçe
понеде́льник	pa-ni-DYEL'-nik	pazartesi
вто́рник	FTOR-nik	salı
среда́	sri-DA	çarşamba
четве́рг	çit-VYERK	perşembe
пя́тница	PYAT-ni-tsa	cuma
суббо́та	su-BO-ta	cumartesi
воскресе́нье	vas-kri-SYE-n'ye	pazar

Како́й сего́дня день? — Сего́дня пя́тница. — Bugün günlerden ne? — Bugün cuma.
За́втра суббо́та. — Yarın cumartesi.

💡 понеде́льник “неде́ляdan sonraki gün” demektir; неде́ля eskiden “pazar” anlamına geliyordu. воскресе́нье ise “diriliş” demektir.

⚠️ Türkçede gün adlarını büyük harfle yazarız (Pazartesi). Rusçada cümle başı dışında küçük harfle yazılır: в понеде́льник, за́втра суббо́та.

Hangi gün? в + gün

“Pazartesi günü”, “cuma günü” demek için günün önüne в gelir ve gün adı belirtme hâline (вини́тельный паде́ж) girer. Kural çok basit: -а ile biten dişil günlerde -а → -у olur; ötekiler hiç değişmez.

Rusça (Ne?)	Ne zaman?	Türkçe
понеде́льник	в понеде́льник	pazartesi (günü)
вто́рник	во вто́рник	salı (günü)
среда́	в сре́ду	çarşamba (günü)
четве́рг	в четве́рг	perşembe (günü)
пя́тница	в пя́тницу	cuma (günü)
суббо́та	в суббо́ту	cumartesi (günü)
воскресе́нье	в воскресе́нье	pazar (günü)

⚠️ İki tuzak: 1) вто́рник iki ünsüzle başladığı için во вто́рник denir. 2) среда́ → в сре́ду: vurgu başa kayar; “f sri-DU” değil, “f SRYE-du”.

В сре́ду у меня́ уро́к. — Çarşamba günü dersim var.
В пя́тницу ве́чером я свобо́ден. — Cuma akşamı boşum. (erkek)
В выходны́е мы до́ма. — Hafta sonu evdeyiz.

💡 Gün ve günün bölümü yan yana gelebilir, tıpkı Türkçedeki gibi: в пя́тницу ве́чером = “cuma akşamı”. Belirtme hâlini ayrıntılı olarak 11. ünitede öğreneceğiz; şimdilik -а → -у değişimini gün adlarıyla ezberlemek yeter.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →