📘 Rusça kursu: tüm üniteler

A1 · Ünite 11: Yemek ve içmek (Еда и напитки)

Belirtme hâli (-i) · хочу/люблю

Metin: В кафе́

Kerem ve Emine Bişkek'te bir Türk inşaat firmasında çalışıyor. Öğle arasında yakındaki bir kafeye gidiyorlar. Garson Aygül siparişlerini alıyor.

Айгу́ль: Здра́вствуйте! Вот меню́. Что вы хоти́те?
Merhaba! Buyurun menü. Ne istersiniz?

Кере́м: Я хочу́ суп и ры́бу.
Ben çorba ve balık istiyorum.

Эми́не: А я хочу́ сала́т и ку́рицу.
Ben de salata ve tavuk istiyorum.

Айгу́ль: Хорошо́. А что вы пьёте?
Peki. Ne içersiniz?

Кере́м: Чай, пожа́луйста. Зелёный чай.
Çay, lütfen. Yeşil çay.

Эми́не: Я о́чень люблю́ ко́фе. Ко́фе и во́ду, пожа́луйста.
Ben kahveyi çok severim. Kahve ve su, lütfen.

Кере́м: Эми́не, а ты лю́бишь ры́бу?
Emine, sen balık sever misin?

Эми́не: Нет, не о́чень. Я люблю́ мя́со. А ты?
Hayır, pek sevmem. Ben et severim. Ya sen?

Кере́м: А я ем ры́бу ка́ждый день. Здесь она́ о́чень вку́сная.
Ben her gün balık yerim. Burada çok lezzetli.

Айгу́ль: Вот ваш суп, ры́ба, сала́т и ку́рица. Прия́тного аппети́та!
Buyurun çorbanız, balık, salata ve tavuk. Afiyet olsun!

Кере́м: Спаси́бо! И ещё хлеб, пожа́луйста.
Teşekkürler! Bir de ekmek, lütfen.

Эми́не: Ку́рица о́чень вку́сная! Деву́шка, счёт, пожа́луйста.
Tavuk çok lezzetli! Bakar mısınız, hesap lütfen.

Dilbilgisi

Belirtme hâli: “neyi?” sorusu

Bir fiilin doğrudan etkilediği nesne Rusçada belirtme hâline (вини́тельный паде́ж) girer. Soruları: что? (neyi?) ve кого́? (kimi?). Türkçedeki “-(y)I” ekinin işini görür: “balığı seviyorum” → Я люблю́ ры́бу.

• Я хочу́ ры́бу. — Balık istiyorum.
• Она́ пьёт во́ду. — O su içiyor.
• Мы лю́бим ку́рицу. — Tavuğu severiz.

Ama dikkat: Türkçede bu ek yalnızca belirli nesnede kullanılır. “Suyu içtim” (o belli suyu) deriz ama “Su içtim” (herhangi bir su) deriz; belirsiz nesne yalın kalır. Rusçada böyle bir ayrım yoktur: nesne belirli de olsa belirsiz de olsa belirtme hâline girer.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türkçede “Su istiyorum” yalın olduğu için Rusçada da yalın hâli kullanmak. Я хочу́ вода́ yanlış, Я хочу́ во́ду doğru. Rusçada nesne her zaman belirtme hâlindedir; Türkçede ek olup olmamasına bakmayın.

Dişil isimler: -а → -у, -я → -ю

Belirtme hâlinde biçimi değişen asıl grup dişil isimlerdir. -а ile biten isimler -у, -я ile biten isimler -ю alır.

💡 вода́ belirtme hâlinde vurguyu başa atar: во́ду (VO-du). Diyalogda Emine de Ко́фе и во́ду, пожа́луйста dedi.

-ь ile biten dişil isimler değişmez: соль (tuz) → Я хочу́ соль.

Eril ve nötr cansız isimler değişmez

Güzel haber: eril cansız (canlı olmayan) isimler ve bütün nötr isimler belirtme hâlinde yalın hâlle aynıdır. Hiçbir şey eklemezsiniz.

• Я хочу́ суп и сала́т. — Çorba ve salata istiyorum.
• Он пьёт чай. — O çay içiyor.
• Ты лю́бишь мя́со? — Et sever misin?
• Де́ти пьют молоко́. — Çocuklar süt içiyor.

💡 ко́фе, меню́, такси́ gibi yabancı kökenli sözler hiç çekimlenmez. ко́фе eril sayılır: Я люблю́ чёрный ко́фе (Sade kahveyi severim).

⚠️ Canlı eril isimler (insan, hayvan) belirtme hâlinde değişir: брат → Я люблю́ бра́та. Bunu ilerideki ünitelerde ayrıntılı göreceğiz; yemek ve içecek adlarında bu sorun yoktur.

хоте́ть: düzensiz “istemek”

хоте́ть Rusçanın en sık kullanılan düzensiz fiillerinden biridir. Tekilde 1. çekim gibi ve kökte ч ile, çoğulda 2. çekim gibi ve kökte т ile çekilir. Vurgu da yer değiştirir.

хоте́ть bir nesneyle (belirtme hâli) ya da bir mastarla kullanılır.

• Я хочу́ ко́фе. — Kahve istiyorum.
• Мы хоти́м есть. — Yemek yemek istiyoruz. (Acıktık.)
• Ты хо́чешь пить? — Bir şey içmek ister misin? (Susadın mı?)

⚠️ Türkler çoğulda da ч kullanma eğilimindedir: мы хо́чем yanlış, мы хоти́м doğru. Kural: tekil → ч, çoğul → т.

люби́ть: sevmek

люби́ть 2. çekim fiildir. Yalnızca “ben” biçiminde araya bir л girer: люблю́. Vurgu “ben”de sondadır, diğer şahıslarda köke geçer.

Tıpkı хоте́ть gibi люби́ть de nesneyle ya da mastarla kullanılır.

• Я люблю́ ры́бу. — Balığı severim. / Balık severim.
• Она́ лю́бит чай. — O çayı sever.
• Мы лю́бим гото́вить. — Yemek yapmayı severiz.

💡 Türkçede genel bir hoşlanma anlatırken nesne belirli sayılır: “Kahveyi severim”. Rusçada zaten her nesne belirtme hâlinde olduğu için burada iki dil birbirine benzer: Я люблю́ ко́фе.

есть (yemek) ve пить (içmek)

Bu iki temel fiil de düzensizdir; çekimlerini ezberlemek gerekir. пить fiilinde ь sonrası “y” sesi gelir: пью (P'YU).

• Что ты ешь на за́втрак? — Kahvaltıda ne yersin?
• У́тром я пью чай. — Sabahları çay içerim.

⚠️ “Yemek” anlamındaki есть ile “var” anlamındaki есть (У меня́ есть …) aynı yazılır. Bağlamdan ayırt edersiniz: Я хочу́ есть “acıktım”, У меня́ есть хлеб “ekmeğim var”.

Kelimeler

• еда́
  yi-DA
  yemek, yiyecek
• напи́тки
  na-PİT-ki
  içecekler
• хоте́ть
  ha-TYET'
  istemek
• люби́ть
  lyu-BİT'
  sevmek
• есть
  YEST'
  var
• пить
  PİT'
  içmek
• суп
  SUP
  çorba
• сала́т
  sa-LAT
  salata
• ры́ба
  RI-ba
  balık
• мя́со
  MYA-sa
  et
• ку́рица
  KU-ri-tsa
  tavuk
• хлеб
  HLYEP
  ekmek
• вода́
  va-DA
  su
• чай
  ÇAY
  çay
• ко́фе
  KO-fe
  kahve
• сок
  SOK
  meyve suyu
• молоко́
  ma-la-KO
  süt
• меню́
  mi-NYU
  menü
• официа́нт
  a-fi-tsi-ANT
  garson (erkek)
• официа́нтка
  a-fi-tsi-ANT-ka
  garson (kadın)
• деву́шка!
  di-VUŞ-ka
  bakar mısınız! (genç kadın garsona)
• вку́сный
  VKUS-nıy
  lezzetli
• пожа́луйста
  pa-JA-lus-ta
  lütfen / rica ederim
• счёт
  ŞŞOT
  hesap
• за́втрак
  ZAF-trak
  kahvaltı
• обе́д
  a-BYET
  öğle yemeği
• у́жин
  U-jın
  akşam yemeği
• Прия́тного аппети́та!
  pri-YAT-na-va a-pi-Tİ-ta
  Afiyet olsun!

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →