A1 · Ünite 14: Kimin? (Чей это?)

İlgi hâli (-in) giriş · нет + ilgi hâli

Metin: Чьи э́то ве́щи?

Bişkek'te bir öğrenci yurdu. Dün akşam Oleg'in doğum günü kutlandı, sabah mutfakta sahipsiz eşyalar kaldı. Yurt sorumlusu Natalya Petrovna eşyaları tek tek soruyor; Türk öğrenci Emir yardım ediyor.

Ната́лья Петро́вна: До́брое у́тро, ребя́та! Чей э́то рюкза́к?
Günaydın gençler! Bu sırt çantası kimin?

Эми́р: Э́то рюкза́к Оле́га. А э́та ку́ртка моя́.
Bu Oleg'in sırt çantası. Bu mont da benim.

Ната́лья Петро́вна: А чья э́то кни́га?
Peki bu kitap kimin?

Эми́р: Э́то кни́га Ма́ши. Она́ сейча́с в университе́те.
Bu Maşa'nın kitabı. O şimdi üniversitede.

Ната́лья Петро́вна: А чьё э́то пальто́?
Peki bu palto kimin?

Эми́р: Не зна́ю. Мо́жет быть, э́то пальто́ Айше́.
Bilmiyorum. Belki Ayşe'nin paltosudur.

Айше́: До́брое у́тро! Да, э́то моё пальто́. Спаси́бо!
Günaydın! Evet, bu benim paltom. Teşekkürler!

Ната́лья Петро́вна: Айше́, а где ключ от ко́мнаты? У тебя́ нет ключа́?
Ayşe, oda anahtarı nerede? Sende anahtar yok mu?

Айше́: Нет, у меня́ нет ключа́. Ключ у сосе́дки.
Hayır, bende anahtar yok. Anahtar oda arkadaşımda.

Ната́лья Петро́вна: А э́то телефо́н Оле́га?
Peki bu Oleg'in telefonu mu?

Эми́р: Нет, э́то телефо́н бра́та Ма́ши. Он вчера́ был здесь.
Hayır, bu Maşa'nın abisinin telefonu. Dün buradaydı.

Ната́лья Петро́вна: Хорошо́. А сейча́с извини́те, у меня́ нет вре́мени.
Tamam. Şimdi kusura bakmayın, vaktim yok.

Эми́р: Спаси́бо, Ната́лья Петро́вна!
Teşekkürler, Natalya Petrovna!

Dilbilgisi

Kimin? чей, чья, чьё, чьи

Türkçede “kimin?” tek bir sözdür. Rusçada ise soru sözü, sorulan eşyanın cinsiyetine ve sayısına uyar. Tıpkı мой / моя́ / моё / мои́ gibi dört biçimi vardır; cevap da aynı biçimde verilir.

Soru	Okunuş	Ne için?	Örnek soru → cevap
чей?	çey	eril (он)	Чей э́то рюкза́к? → Мой.
чья?	çya	dişil (она́)	Чья э́то кни́га? → Моя́.
чьё?	çyo	nötr (оно́)	Чьё э́то пальто́? → Моё.
чьи?	çyi	çoğul (они́)	Чьи э́то ве́щи? → Мои́.

💡 Hangi biçimi seçeceğinizi bulmak için eşyayı он / она́ / оно́ / они́ ile değiştirin: ку́ртка → она́ → чья?. Soruyu soran kişinin ya da sahibin cinsiyeti hiç önemli değildir.

⚠️ Türklerin tipik hatası: her şeye чей demek. “Bu araba kimin?” → ✗ Чей э́то маши́на? → ✓ Чья э́то маши́на? (маши́на dişildir).

İlgi hâli: Türkçedeki -(n)In

Türkçede sahibi “Anna'nın, abinin” diye -(n)In ekiyle gösteririz. Rusçada bu görevi ilgi hâli (роди́тельный паде́ж) yapar. Soruları кого́? (kimin?) ve чего́? (neyin?) sözleridir. Bu ünitede yalnızca tekil isimlerin ilgi hâlini öğreniyoruz.

Yalın (кто? что?)	İlgi (кого́? чего́?)	Kural
брат	бра́та	eril, ünsüzle biter → +а
Оле́г	Оле́га	erkek adı, ünsüz → +а
музе́й	музе́я	eril, -й → -я
учи́тель	учи́теля	eril, -ь → -я
А́нна	А́нны	dişil, -а → -ы
неде́ля	неде́ли	dişil, -я → -и
тетра́дь	тетра́ди	dişil, -ь → -и
окно́	окна́	nötr, -о → -а
мо́ре	мо́ря	nötr, -е → -я

💡 Kısaca: eril ve nötr isimler -а / -я, dişil isimler -ы / -и alır. Ek, Türkçedeki gibi ünlü uyumuna göre değil, sözün sert ya da yumuşak bitişine göre seçilir.

дом бра́та — abimin evi (abinin evi)
кни́га А́нны — Anna'nın kitabı
маши́на учи́теля — öğretmenin arabası
ключ от ко́мнаты — oda anahtarı

⚠️ Bazı sözlerde ilgi hâlinde vurgu yer değiştirir: ключ → ключа́, окно́ → окна́, сестра́ → сестры́. Bunları sözle birlikte ezberleyin. вре́мя → вре́мени ise tamamen düzensizdir.

Г, к, х, ж, ш, щ, ч́den sonra -и

Dişil isimlerde ilgi eki normalde -ы'dır. Ama sözün son ünsüzü г, к, х, ж, ш, щ, ч ise Rusça yazım kuralı gereği -ы yerine -и yazılır. Bu kuralı кни́ги gibi çoğullardan da hatırlıyorsunuz.

кни́га → нет кни́ги — kitap → kitap yok
Ма́ша → кни́га Ма́ши — Maşa → Maşa'nın kitabı
сосе́дка → у сосе́дки — oda arkadaşı (kadın) → oda arkadaşında

💡 Ма́ши yazılır ama ж, ш, ц sert okunduğu için ши kulağa “şı” gibi gelir. Yazımda и, telaffuzda ı: bu Rusçada sık görülen bir durumdur.

Sahip SONDA: Türkçe tamlamanın aynadaki görüntüsü

Türkçede sahip önce, sahip olunan sonra gelir: “Anna'nın kitabı”. Rusçada tam tersi: önce eşya, sonra sahip: кни́га А́нны. Ayrıca Türkçede iki söz de ek alır (-nın, -ı); Rusçada yalnızca sahip değişir, eşya yalın kalır.

Rusça	Okunuş	Türkçe
рюкза́к Оле́га	ryuk-ZAK a-LYE-ga	Oleg'in sırt çantası
дом бра́та	DOM BRA-ta	abinin evi
телефо́н бра́та Ма́ши	ti-li-FON BRA-ta MA-şı	Maşa'nın abisinin telefonu

💡 Uzun tamlamalarda Rusça sırayı bulmak için Türkçe tamlamayı sondan başa okuyun: “Maşa'nın abisinin telefonu” → telefon – abi – Maşa → телефо́н бра́та Ма́ши.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türkçe sırayı korumak. ✗ А́нны кни́га, ✗ А́нна кни́га → ✓ кни́га А́нны. Sahip her zaman arkada ve ilgi hâlindedir.

Türk adlarına dikkat: ünsüzle biten erkek adları Rusça gibi çekimlenir (Мехме́т → маши́на Мехме́та), ama ünsüzle ya da -е ile biten kadın adları hiç değişmez: пальто́ Айше́, телефо́н Зейне́п.

Yokluk: нет + ilgi hâli

У меня́ есть брат kalıbını biliyorsunuz. Bir şeyin olmadığını söylerken есть yerine нет gelir ve olmayan şey ilgi hâline girer. Türkçede “abim yok” derken “abi” değişmez; Rusçada değişir.

Var (есть + yalın)	Yok (нет + ilgi)	Türkçe
У меня́ есть брат.	У меня́ нет бра́та.	Abim var / yok.
У меня́ есть сестра́.	У меня́ нет сестры́.	Kız kardeşim var / yok.
У тебя́ есть ключ?	У тебя́ нет ключа́?	Sende anahtar var mı / yok mu?
У нас есть вре́мя.	У нас нет вре́мени.	Vaktimiz var / yok.

Нет + ilgi hâli birinin ya da bir şeyin bir yerde bulunmadığını da anlatır:

Здесь нет Оле́га. — Oleg burada değil (burada yok).
Сего́дня нет ле́кции. — Bugün ders yok.
В ко́мнате нет телефо́на. — Odada telefon yok.

⚠️ Türklerin tipik hatası: нет'ten sonra yalın hâli bırakmak. ✗ У меня́ нет брат → ✓ У меня́ нет бра́та. Bir de есть ile нет birlikte kullanılmaz: ✗ нет есть.

Kimde? у + ilgi hâli

у меня́, у тебя́, у него́, у неё kalıplarını biliyorsunuz. Aslında у edatından sonra her zaman ilgi hâli gelir; zamirlerin ilgi hâli de zaten bunlardır. Şimdi aynı kalıbı isimlerle kuralım: Türkçedeki “-de, -da” (birinin yanında, elinde) anlamı.

У бра́та есть маши́на. — Abimin arabası var. (Abide araba var.)
У А́нны есть сестра́. — Anna'nın kız kardeşi var.
Ключ у сосе́дки. — Anahtar oda arkadaşımda.
У Оле́га нет вре́мени. — Oleg'in vakti yok.

💡 “Onun kitabı” demek için его́ кни́га (erkekse), её кни́га (kadınsa), их кни́га (onlarınsa) kullanılır. Bu üç söz hiç değişmez ve мой'un aksine eşyanın önünde durur.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →