A1 · Ünite 16: Yarın ne yapacaksın? (Что ты будешь делать?)
Gelecek zaman · буду + mastar
Metin: Пла́ны на выходны́е
Cuma akşamı, Bişkek'te bir turizm acentesi. Rehber Selim ile Kırgız iş arkadaşı Aygül çıkmadan önce hafta sonu planlarını konuşuyor.
Айгу́ль: Сели́м, что ты бу́дешь де́лать в выходны́е?
Selim, hafta sonu ne yapacaksın?
Сели́м: В суббо́ту я бу́ду рабо́тать. У нас тури́сты из Ту́рции.
Cumartesi çalışacağım. Türkiye'den turistlerimiz var.
Айгу́ль: А что вы бу́дете де́лать?
Ne yapacaksınız peki?
Сели́м: Мы бу́дем смотре́ть го́род, а ве́чером бу́дем у́жинать в рестора́не.
Şehri gezeceğiz, akşam da restoranda yemek yiyeceğiz.
Айгу́ль: А в воскресе́нье?
Ya pazar günü?
Сели́м: В воскресе́нье я бу́ду до́ма. Бу́ду отдыха́ть и смотре́ть футбо́л.
Pazar günü evde olacağım. Dinleneceğim ve futbol izleyeceğim.
Айгу́ль: Хоро́ший план!
Güzel plan!
Сели́м: А ты? Что ты бу́дешь де́лать?
Ya sen? Sen ne yapacaksın?
Айгу́ль: Я бу́ду в Карако́ле у ба́бушки. Там бу́дет фестива́ль.
Karakol'da, büyükannemin yanında olacağım. Orada festival olacak.
Сели́м: Здо́рово! Ты бу́дешь там до понеде́льника?
Harika! Pazartesiye kadar orada mı olacaksın?
Айгу́ль: Нет, послеза́втра ве́чером я бу́ду уже́ в Бишке́ке.
Hayır, öbür gün akşam artık Bişkek'te olacağım.
Сели́м: Хорошо́. На сле́дующей неде́ле у нас бу́дет мно́го рабо́ты.
İyi. Önümüzdeki hafta çok işimiz olacak.
Айгу́ль: Да, я зна́ю. Ла́дно, я тебе́ позвоню́. Хоро́ших выходны́х!
Evet, biliyorum. Neyse, seni ararım. İyi hafta sonları!
Сели́м: Спаси́бо, и тебе́! Уви́димся в понеде́льник.
Teşekkürler, sana da! Pazartesi görüşürüz.
Dilbilgisi
Gelecek zaman: бу́ду + mastar
Türkçede gelecek zaman tek bir sözle kurulur: okuyacağım. Rusçada iki söz gerekir: быть (olmak) fiilinin gelecek biçimi + işi anlatan fiilin mastarı (-ть ile biten yalın biçimi). Şahsı бу́ду taşır; mastar hiç değişmez.
| Rusça | Okunuş | Örnek | Türkçe |
|---|---|---|---|
| я бу́ду | ya BU-du | я бу́ду чита́ть | okuyacağım |
| ты бу́дешь | tı BU-diş | ты бу́дешь чита́ть | okuyacaksın |
| он / она́ бу́дет | on / a-NA BU-dit | она́ бу́дет чита́ть | okuyacak |
| мы бу́дем | mı BU-dim | мы бу́дем чита́ть | okuyacağız |
| вы бу́дете | vı BU-di-tye | вы бу́дете чита́ть | okuyacaksınız |
| они́ бу́дут | a-Nİ BU-dut | они́ бу́дут чита́ть | okuyacaklar |
💡 Бу́ду'nun ekleri, bildiğiniz 1. çekim fiillerin ekleriyle aynıdır: -у, -ешь, -ет, -ем, -ете, -ут. Yeni bir şey ezberlemiyorsunuz.
- За́втра я бу́ду рабо́тать. — Yarın çalışacağım.
- Ве́чером мы бу́дем у́жинать в рестора́не. — Akşam restoranda yemek yiyeceğiz.
- Что ты бу́дешь де́лать? — Ne yapacaksın?
Türkçe -AcAk ile karşılaştırma
Türkçede şahıs eki fiile yapışır: çalış-acağ-ım. Rusçada şahıs ayrı bir sözde (бу́ду) durur, asıl fiil mastar olarak kalır. Yani Rusça gelecek zaman, Türkçedeki “çalışmak olacağım” gibi düşünülebilir.
⚠️ Türklerin tipik hatası: iki sözü de çekimlemek. ✗ Я бу́ду рабо́таю → ✓ Я бу́ду рабо́тать. Asıl fiil her zaman -ть ile biten mastar biçimindedir.
Olumsuz cümlede не, бу́ду'nun önüne gelir. Kısa cevaplarda mastar söylenmez; бу́ду tek başına yeter:
- Я не бу́ду смотре́ть футбо́л. — Futbol izlemeyeceğim.
- Ты бу́дешь чай? — Бу́ду! — Çay içer misin? — İçerim!
- Вы бу́дете рабо́тать в суббо́ту? — Нет, не бу́ду. — Cumartesi çalışacak mısınız? — Hayır, çalışmayacağım.
💡 Soru yine yalnızca tonlamayla yapılır: Ты бу́дешь там? Türkçedeki “-acak mısın?”daki “mı” yoktur.
“Olacağım”: я бу́ду до́ма
Şimdiki zamanda Rusçada “olmak” fiili kullanılmaz (Я до́ма — “Evdeyim”). Ama gelecekte kullanılır: бу́ду tek başına “olacağım” demektir. Yer, durum ya da “var olacak” anlamında:
- В воскресе́нье я бу́ду до́ма. — Pazar günü evde olacağım.
- Послеза́втра я бу́ду в Бишке́ке. — Öbür gün Bişkek'te olacağım.
- Там бу́дет фестива́ль. — Orada festival olacak.
- За́втра у нас бу́дет экза́мен. — Yarın sınavımız olacak (var).
- У меня́ бу́дет вре́мя. — Vaktim olacak.
⚠️ бу́ду zaten “olacağım” demektir; yanına bir de быть eklenmez. ✗ Я бу́ду быть до́ма → ✓ Я бу́ду до́ма.
💡 У меня́ есть … kalıbının geleceği У меня́ бу́дет … olur; есть düşer. Çoğul için бу́дут: У нас бу́дут тури́сты (Turistlerimiz olacak).
Ne zaman? Zaman sözleri
Gelecek zamanla en sık kullanılan sözler aşağıda. Çoğu cümlenin başına gelir; Türkçedeki gibi önce zaman, sonra olay.
| Rusça | Okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| сего́дня ве́чером | si-VOD-nya VYE-çi-ram | bu akşam |
| за́втра у́тром | ZAF-tra UT-ram | yarın sabah |
| послеза́втра | pas-li-ZAF-tra | öbür gün |
| в суббо́ту | f sub-BO-tu | cumartesi (günü) |
| в выходны́е | v vı-had-NI-ye | hafta sonu |
| на сле́дующей неде́ле | na SLYE-du-yu-şçey ni-DYE-lye | gelecek hafta |
| в сле́дующем году́ | f SLYE-du-yu-şçim ga-DU | gelecek yıl |
| че́рез неде́лю | ÇE-riz ni-DYE-lyu | bir hafta sonra |
💡 На сле́дующей неде́ле ve в сле́дующем году́ şimdilik kalıp olarak ezberlenmeli; edatlardan sonraki biçimleri (на неде́ле, в году́) ileride ayrıntılı göreceğiz.
⚠️ “Haftaya” derken ✗ в сле́дующей неде́ле demeyin; Rusçada “hafta” ile на kullanılır: ✓ на сле́дующей неде́ле. Günlerle ise в: в понеде́льник.
Kalıp: я позвоню́, уви́димся
Rusça fiillerin çoğunun iki “görünüşü” vardır: süreci anlatan (bitmemiş) ve tek seferlik, sonuçlanan işi anlatan (tamamlanmış). бу́ду + mastar yalnızca bitmemiş fiillerle kurulur. Tamamlanmış fiillerin şimdiki zaman gibi görünen biçimi ise kendiliğinden gelecek anlamı taşır. Bu konuyu A2'de ayrıntılı öğreneceğiz; şimdilik en sık kalıpları tanıyın:
| Rusça | Okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| я позвоню́ | ya paz-va-NYU | (bir kez) arayacağım, ararım |
| я напишу́ | ya na-pi-ŞU | yazacağım, yazarım |
| я сде́лаю | ya ZDYE-la-yu | yapacağım, hallederim |
| уви́димся | u-Vİ-dim-sya | görüşürüz |
- Я бу́ду звони́ть ма́ме ка́ждый день. — Anneme her gün telefon edeceğim. (süreç, tekrar)
- Я тебе́ позвоню́. — Seni arayacağım. (bir kez)
⚠️ Tamamlanmış fiiller бу́ду ile kullanılmaz. ✗ Я бу́ду позвони́ть → ✓ Я позвоню́. Türkçede ikisi de “arayacağım”dır; Rusçada seçim işin bir kez mi yoksa süreç olarak mı yapılacağına bağlıdır.
Kelimeler
- я бу́ду
ya BU-du
-acağım (gelecek zaman yardımcısı) - за́втра
ZAF-tra
yarın - послеза́втра
pas-li-ZAF-tra
öbür gün - сего́дня
si-VOD-nya
bugün - у́тром
UT-ram
sabahleyin - днём
DNYOM
gündüz, öğleyin - ве́чером
VYE-çi-ram
akşamleyin - выходны́е
vı-had-NI-ye
hafta sonu, tatil günleri - на сле́дующей неде́ле
na SLYE-du-yu-şçey ni-DYE-lye
gelecek hafta, önümüzdeki hafta - в сле́дующем году́
f SLYE-du-yu-şçim ga-DU
gelecek yıl - че́рез неде́лю
ÇE-riz ni-DYE-lyu
bir hafta sonra - ско́ро
SKO-ra
yakında - план
PLAN
plan - рабо́тать
ra-BO-tat'
çalışmak (işte) - отдыха́ть
ad-dı-HAT'
dinlenmek, tatil yapmak - смотре́ть
smat-RYET'
bakmak, izlemek - у́жинать
U-jı-nat'
akşam yemeği yemek - звони́ть
zva-NİT'
telefon etmek, aramak - я позвоню́
ya paz-va-NYU
(bir kez) arayacağım, ararım - уви́димся
u-Vİ-dim-sya
görüşürüz - ба́бушка
BA-buş-ka
nine, babaanne, anneanne - фестива́ль
fis-ti-VAL'
festival - до́ма
DO-ma
evde - уже́
u-JE
artık, çoktan, zaten - здо́рово!
ZDO-ra-va
harika! ne güzel! - ла́дно
LAD-na
peki, tamam, neyse - хоро́ших выходны́х!
ha-RO-şıh vı-had-NIH
iyi hafta sonları!