📘 Rusça kursu: tüm üniteler

A1 · Ünite 19: Seviyorum, istiyorum (Я люблю, я хочу)

Mastar ile kurulan yapılar · zarflar

Metin: На ку́рсах ру́сского языка́

Bişkek'te bir Rusça kursu. Öğretmen Natalya, öğrencileri Zeynep ve Burak'la hobileri konuşuyor.

Ната́лья: Сего́дня мы говори́м о хо́бби. Зейне́п, что вы лю́бите де́лать?
Bugün hobiler hakkında konuşuyoruz. Zeynep, ne yapmayı seversiniz?

Зейне́п: Я о́чень люблю́ чита́ть и гото́вить. А ле́том я хочу́ пое́хать на Иссы́к-Куль.
Okumayı ve yemek yapmayı çok severim. Yazın da Isık Göl'e gitmek istiyorum.

Ната́лья: Прекра́сно! А вы уме́ете гото́вить борщ?
Harika! Peki borş yapmayı biliyor musunuz?

Зейне́п: Нет, не уме́ю. Но я о́чень хочу́ попро́бовать.
Hayır, bilmiyorum. Ama denemeyi çok istiyorum.

Ната́лья: Бура́к, а вам что нра́вится?
Burak, peki sizin neyden hoşlanırsınız?

Бура́к: Мне нра́вится спорт. Я люблю́ пла́вать и игра́ть в футбо́л.
Spor hoşuma gidiyor. Yüzmeyi ve futbol oynamayı severim.

Ната́лья: А зимо́й? Зимо́й в Бишке́ке хо́лодно.
Ya kışın? Kışın Bişkek'te hava soğuk.

Бура́к: Зимо́й я пла́ваю в бассе́йне. Я пла́ваю бы́стро, а мой брат — ме́дленно.
Kışın havuzda yüzüyorum. Ben hızlı yüzerim, kardeşim ise yavaş.

Ната́лья: Зейне́п, а вы уме́ете пла́вать?
Zeynep, siz yüzme biliyor musunuz?

Зейне́п: Уме́ю, но пла́ваю пло́хо и ре́дко. Сейча́с я не могу́: у меня́ нет вре́мени. Я мно́го рабо́таю.
Biliyorum ama kötü ve nadiren yüzerim. Şu an yüzemem: vaktim yok. Çok çalışıyorum.

Ната́лья: Я то́же ча́сто рабо́таю ве́чером. Но в суббо́ту я всегда́ гуля́ю в па́рке.
Ben de akşamları sık sık çalışırım. Ama cumartesi her zaman parkta yürüyüş yaparım.

Бура́к: А я никогда́ не гуля́ю. Я люблю́ спорт, а не прогу́лки!
Ben ise hiç yürüyüş yapmam. Ben yürüyüşü değil, sporu severim!

Ната́лья: Хорошо́! Зна́чит, в суббо́ту мы мо́жем игра́ть в футбо́л в па́рке!
Güzel! O hâlde cumartesi parkta futbol oynayabiliriz!

Dilbilgisi

Fiil + mastar: люблю́ чита́ть

Türkçede “okumayı severim”, “gitmek istiyorum” deriz; ikinci fiil isimleşir ve ek alır. Rusçada ise ikinci fiil hiç değişmeden mastar hâlinde kalır. Mastar çoğunlukla -ть ile biter: чита́ть, пла́вать, гото́вить. Yalnızca ilk fiil kişiye göre çekilir.

• Я люблю́ чита́ть. — Okumayı severim.
• Мы хоти́м пое́хать в Москву́. — Moskova'ya gitmek istiyoruz.
• Она́ уме́ет пла́вать. — O yüzmeyi biliyor.
• Я не могу́ прийти́. — Gelemem.

люби́ть 2. çekim bir fiildir; yalnızca “ben” biçiminde araya bir л girer:

⚠️ Türklerin tipik hatası: iki fiili de çekmek. Я люблю́ чита́ю yanlış, Я люблю́ чита́ть doğru. Türkçedeki “-mayı/-mek” ekini düşündüğünüzde Rusçada -ть'li mastarı kullanın.

Хоте́ть: düzensiz “istemek”

хоте́ть Rusçanın en sık kullanılan düzensiz fiillerinden biridir. Tekilde 1. çekim gibi (ч ile), çoğulda 2. çekim gibi (т ile) çekilir; vurgu da yer değiştirir. Ardından ya bir isim (хочу́ ко́фе) ya da bir mastar (хочу́ спать) gelir.

• Ле́том я хочу́ пое́хать на Иссы́к-Куль. — Yazın Isık Göl'e gitmek istiyorum.
• Ты хо́чешь игра́ть в футбо́л? — Futbol oynamak ister misin?

💡 Restoranda ya da mağazada Я хочу́… biraz doğrudan, hatta çocukça duyulabilir. Kibar bir istek için Мо́жно…? (“… alabilir miyim?”) kalıbını kullanın: Мо́жно ко́фе?

Мочь mu, уме́ть mi? İki ayrı “-ebilmek”

Türkçede tek bir “-ebilmek” eki var. Rusçada ise iki fiil vardır ve anlamları farklıdır:

мочь → imkân, durum, fiziksel güç: Şu an vaktim var mı, hasta mıyım, izin var mı? уме́ть → öğrenilmiş beceri: Bu işi yapmayı öğrendim mi? Türkçede bunu çoğu zaman “bilmek” ile söyleriz: “yüzme biliyorum”.

• Я уме́ю пла́вать. — Yüzme biliyorum. (öğrendim)
• Сего́дня я не могу́ пла́вать: я бо́лен. — Bugün yüzemem: hastayım. (durum)
• Он уме́ет води́ть маши́ну, но сейча́с не мо́жет. — Araba kullanmayı biliyor ama şu an kullanamaz.

💡 мочь fiilinde dikkat: я могу́ ve они́ мо́гут biçimlerinde г, diğerlerinde ж vardır (мо́жешь, мо́жем).

⚠️ Türklerin tipik hatası: “Yüzme bilmiyorum” için Я не могу́ пла́вать demek. Bu cümle “(şu an) yüzemem” anlamına gelir. Hiç öğrenmediyseniz Я не уме́ю пла́вать deyin. Dil bildiğinizi söylerken ise уме́ть kullanılmaz: Я говорю́ по-ру́сски.

Zarflar: nasıl ve ne sıklıkla?

Zarf, fiilin nasıl ya da ne sıklıkla yapıldığını söyler ve hiç değişmez: cinsiyet, sayı, hâl yoktur. Türkçede “iyi” hem sıfat hem zarftır (“iyi öğrenci”, “iyi yüzüyor”). Rusçada ikisi ayrıdır: sıfat хоро́ший, zarf хорошо́. Nitelik zarfları çoğunlukla -о ile biter.

Sıklık zarfları genellikle fiilden önce, nitelik zarfları ise çoğunlukla fiilden sonra gelir:

• Я ча́сто чита́ю. — Sık sık okurum.
• Он говори́т бы́стро. — O hızlı konuşur.
• Вы хорошо́ гото́вите! — Çok iyi yemek yapıyorsunuz!

⚠️ Türklerin tipik hatası: zarf yerine sıfat kullanmak. Он говори́т бы́стрый yanlış; fiilin yanında zarf gerekir: Он говори́т бы́стро.

Никогда́ не: iki olumsuzluk birden

Rusçada никогда́ (“asla”) tek başına yetmez; fiilden önce mutlaka не de gelir. Bu aslında Türkçeye çok benzer: “Asla yürüyüş yapmam” derken de hem “asla” hem olumsuz ek -ma vardır.

• Я никогда́ не гуля́ю. — Asla yürüyüş yapmam.
• Он никогда́ не пьёт ко́фе. — O hiç kahve içmez.

💡 Türkçe gibi düşünün: “asla … -ma” = никогда́ не + fiil. İngilizce bilenler “never” ile tek olumsuzluk yaptığı için burada daha sık yanılır.

⚠️ Я никогда́ гуля́ю yanlış: не unutulmamalı. Vurguya da dikkat: никогда́, всегда́, иногда́ — üçünde de vurgu son hecededir.

Мне нра́вится: “hoşuma gidiyor” kalıbı

Мне нра́вится Türkçedeki “hoşuma gidiyor” ile birebir aynı mantıkta kurulur: beğenilen şey öznedir, beğenen kişi ise “bana, sana” biçimindedir. Bu “bana, sana” biçimi yönelme hâlidir; ayrıntısını A2'de öğreneceğiz. Şimdilik kalıp olarak ezberleyin.

Beğenilen şey çoğulsa fiil de çoğul olur: нра́вятся. Ardından bir mastar da gelebilir.

• Мне нра́вится Бишке́к. — Bişkek hoşuma gidiyor.
• Мне нра́вятся ру́сские пе́сни. — Rus şarkıları hoşuma gidiyor.
• Ей нра́вится пла́вать. — Yüzmek onun hoşuna gidiyor.

💡 люблю́ daha güçlü ve kalıcıdır (“severim”), нра́вится daha hafiftir (“hoşuma gidiyor, beğendim”). Yeni gördüğünüz bir şehir için Мне нра́вится deyin; insanlar için люблю́ “aşk” anlamına gelebilir!

⚠️ Türklerin tipik hatası: Я нра́вится demek. Bu kalıpta “ben” değil, “bana” gerekir: Мне нра́вится.

Kelimeler

• люби́ть
  lyu-BİT'
  sevmek
• хоте́ть
  ha-TYET'
  istemek
• мочь
  MOÇ'
  -ebilmek (imkân, durum)
• уме́ть
  u-MYET'
  bilmek, becermek (öğrenilmiş beceri)
• мне нра́вится
  MNYE NRA-vi-tsa
  hoşuma gidiyor, beğeniyorum
• чита́ть
  çi-TAT'
  okumak
• гото́вить
  ga-TO-vit'
  (yemek) hazırlamak, pişirmek
• пла́вать
  PLA-vat'
  yüzmek
• игра́ть в футбо́л
  ig-RAT' f fut-BOL
  futbol oynamak
• гуля́ть
  gu-LYAT'
  gezmek, yürüyüş yapmak; (çocuk) dışarıda oynamak
• пое́хать
  pa-YE-hat'
  (araçla) gitmek, yola çıkmak
• попро́бовать
  pap-RO-ba-vat'
  denemek, tatmak
• хо́бби
  HOB-bi
  hobi
• спорт
  SPORT
  spor
• бассе́йн
  ba-SEYN
  havuz
• прогу́лка
  pra-GUL-ka
  yürüyüş, gezinti
• хорошо́
  ha-ra-ŞO
  iyi / tamam
• пло́хо
  PLO-ha
  kötü
• бы́стро
  BIS-tra
  hızlı
• ме́дленно
  MYED-lin-na
  yavaş
• ча́сто
  ÇAS-ta
  sık sık
• ре́дко
  RYET-ka
  nadiren, seyrek
• иногда́
  i-nag-DA
  bazen
• всегда́
  fsig-DA
  her zaman, hep
• никогда́ не
  ni-kag-DA ni
  asla, hiçbir zaman
• к сожале́нию
  k sa-ja-LYE-ni-yu
  maalesef, ne yazık ki
• нет вре́мени
  NYET VRYE-mi-ni
  vakit yok

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →