A1 · Ünite 20: A1 genel tekrar ve sınav (Повторение)

A1 seviyesinin tüm konuları

Metin: Оди́н день в Москве́

Emir, Moskova'da çalışan genç bir Türk mühendis. Sabah ofiste iş arkadaşı Olga ile karşılaşıyor. Bu diyalogda A1'de öğrendiğiniz konuların çoğu bir arada: zamanlar, hâller, sayılar, hava, sağlık, istekler.

О́льга: До́брое у́тро, Эми́р! Как дела́? Где ты был вчера́?
Günaydın Emir! Nasılsın? Dün neredeydin?

Эми́р: Приве́т, О́льга! Вчера́ я был до́ма. У меня́ боле́ла голова́.
Selam Olga! Dün evdeydim. Başım ağrıyordu.

О́льга: А сейча́с всё хорошо́?
Peki şimdi her şey yolunda mı?

Эми́р: Да, спаси́бо. Сего́дня я рабо́таю, а ве́чером хочу́ пое́хать в центр.
Evet, teşekkürler. Bugün çalışıyorum, akşam da merkeze gitmek istiyorum.

О́льга: Э́то хоро́шая иде́я! Сего́дня тепло́ и нет дождя́.
Bu iyi bir fikir! Bugün hava ılık ve yağmur yok.

Эми́р: А что ты бу́дешь де́лать ве́чером?
Peki sen akşam ne yapacaksın?

О́льга: Я бу́ду до́ма и бу́ду чита́ть но́вую кни́гу. Я о́чень люблю́ чита́ть.
Evde olacağım ve yeni bir kitap okuyacağım. Okumayı çok severim.

Эми́р: А я хочу́ купи́ть пода́рок. У мое́й ма́мы ско́ро день рожде́ния.
Ben de bir hediye almak istiyorum. Annemin yakında doğum günü.

О́льга: ГУМ на Кра́сной пло́щади. Там мно́го магази́нов.
GUM, Kızıl Meydan'da. Orada çok mağaza var.

Эми́р: Отли́чно! А ско́лько там сто́ит хоро́ший шарф?
Harika! Peki orada iyi bir atkı ne kadar?

О́льга: Ду́маю, три ты́сячи рубле́й. Там всё до́рого.
Sanırım üç bin ruble. Orada her şey pahalı.

Эми́р: Ничего́, де́ньги у меня́ есть. А пото́м я бу́ду гуля́ть по Арба́ту.
Önemli değil, param var. Sonra da Arbat'ta gezeceğim.

О́льга: Хорошо́. А за́втра в де́вять часо́в у нас собра́ние. Ты по́мнишь?
Peki. Yarın saat dokuzda toplantımız var. Hatırlıyor musun?

Эми́р: Коне́чно, по́мню! За́втра я бу́ду на рабо́те в во́семь. До за́втра!
Tabii ki hatırlıyorum! Yarın sekizde işte olacağım. Yarın görüşürüz!

Dilbilgisi

Cinsiyet ve sıfat uyumu

Rusçada her ismin bir cinsiyeti vardır ve bu cinsiyet çoğunlukla son harften anlaşılır. İsmin yanındaki sıfat, iyelik zamiri ve geçmiş zaman fiili bu cinsiyete uyar. Türkçede “yeni ev”, “yeni kitap” deriz; “yeni” hiç değişmez. Rusçada ise но́вый, но́вая, но́вое, но́вые olur.

Rusça	Cinsiyet	İsmin sonu	Sıfat sonu	İyelik	Geçmiş zaman
но́вый дом	eril (он)	ünsüz, -й, -ь	-ый / -ий / -ой	мой	был
но́вая кни́га	dişil (она́)	-а, -я, -ь	-ая / -яя	моя́	была́
но́вое окно́	nötr (оно́)	-о, -е	-ое / -ее	моё	бы́ло
но́вые дома́	çoğul (они́)	-ы, -и, -а	-ые / -ие	мои́	бы́ли

Э́то мой но́вый телефо́н. — Bu benim yeni telefonum.
Москва́ — больша́я и краси́вая. — Moskova büyük ve güzel.

⚠️ -ь ile biten isimlerin cinsiyeti sondan anlaşılmaz: день (gün) eril, пло́щадь (meydan) dişildir. Bu kelimeleri cinsiyetiyle birlikte ezberleyin: но́вый день, больша́я пло́щадь. Ayrıca па́па ve мужчи́на -а ile bitse de erildir.

Hâller özeti: yalın, belirtme, ilgi, bulunma

Türkçede isme “-i, -in, -de” gibi ekler getiririz; Rusçada da isim cümledeki görevine göre sonunu değiştirir. A1'de dört hâl öğrendik. Her hâlin kendi sorusu vardır; soruyu bilirseniz sonu da bulursunuz.

Soru	Hâl	Eril sonu	Dişil sonu	Örnek
кто? что?	Yalın (özne)	дом, брат (—)	кни́га, неде́ля (-а, -я)	Э́то кни́га.
кого́? что?	Belirtme (-i)	cansız: değişmez; canlı: -а / -я	-у / -ю	Я чита́ю кни́гу. Я ви́жу бра́та.
кого́? чего́?	İlgi (-in, -siz)	-а / -я	-ы / -и	У меня́ нет бра́та, нет сестры́.
где?	Bulunma (-de)	-е	-е (-ия → -ии)	Я живу́ в Москве́. Он в Росси́и.

Bazı edatlar hep aynı hâli ister. Bunları edatla birlikte ezberlemek işi çok kolaylaştırır:

в Москве́, на рабо́те — [[в / на]] + bulunma ([[где?]]): Moskova'da, işte
в Москву́, на рабо́ту — [[в / на]] + belirtme ([[куда'?]]): Moskova'ya, işe
у ма́мы, из Анта́льи, нет дождя́ — [[у / из / нет]] + ilgi: annede, Antalya'dan, yağmur yok

💡 где? (nerede?) ile куда́? (nereye?) farkı, Türkçedeki “-de” ile “-e” farkının aynısıdır. “-de” → в Москве́, “-e” → в Москву́.

Fiil çekimleri: 1. ve 2. çekim, düzensizler

Rusça fiiller şimdiki zamanda kişiye göre çekilir; tıpkı Türkçedeki “okuyorum, okuyorsun” gibi. İki ana çekim vardır: 1. çekim (-ешь, -ет: чита́ть) ve 2. çekim (-ишь, -ит: говори́ть).

Rusça	чита́ть (1.)	говори́ть (2.)	хоте́ть	мочь
я	чита́ю	говорю́	хочу́	могу́
ты	чита́ешь	говори́шь	хо́чешь	мо́жешь
он / она́	чита́ет	говори́т	хо́чет	мо́жет
мы	чита́ем	говори́м	хоти́м	мо́жем
вы	чита́ете	говори́те	хоти́те	мо́жете
они́	чита́ют	говоря́т	хотя́т	мо́гут

A1'in diğer önemli düzensiz ya da özel fiilleri; yalnızca “ben” ve “sen” biçimlerini bilmek çekimin geri kalanını tahmin etmeye yeter:

идти́ → я иду́, ты идёшь — (yürüyerek) gitmek
е́хать → я е́ду, ты е́дешь — (araçla) gitmek
жить → я живу́, ты живёшь — yaşamak
люби́ть → я люблю́, ты лю́бишь — sevmek
пить → я пью, ты пьёшь — içmek

💡 Fiilin “ben” biçimi -ю/-у, “onlar” biçimi 1. çekimde -ют/-ут, 2. çekimde -ят/-ат ile biter. Bir fiilin hangi çekimde olduğunu “sen” biçiminden anlarsınız: -ешь mi, -ишь mi?

Zamanlar: şimdiki, geçmiş, gelecek

A1'de üç zamanı öğrendik. Şimdiki zaman kişiye göre çekilir. Geçmiş zaman kişiye göre değil, cinsiyete ve sayıya göre değişir: mastarın -ть́si atılır, yerine -л / -ла / -ло / -ли gelir. Gelecek zaman ise бу́ду + mastar ile kurulur.

Rusça	Şimdiki	Geçmiş	Gelecek
я	рабо́таю	рабо́тал / рабо́тала	бу́ду рабо́тать
ты	рабо́таешь	рабо́тал / рабо́тала	бу́дешь рабо́тать
он	рабо́тает	рабо́тал	бу́дет рабо́тать
она́	рабо́тает	рабо́тала	бу́дет рабо́тать
мы	рабо́таем	рабо́тали	бу́дем рабо́тать
вы	рабо́таете	рабо́тали	бу́дете рабо́тать
они́	рабо́тают	рабо́тали	бу́дут рабо́тать

быть (olmak) fiili şimdiki zamanda kullanılmaz ama geçmişte ve gelecekte vardır:

Я до́ма. — Evdeyim. (şimdi — fiil yok)
Вчера́ она́ была́ до́ма. — Dün o (kadın) evdeydi.
За́втра мы бу́дем до́ма. — Yarın evde olacağız.

⚠️ Türklerin tipik hatası: бу́ду'dan sonra fiili çekmek. Я бу́ду рабо́таю yanlış, Я бу́ду рабо́тать doğru: бу́ду çekilir, asıl fiil mastar kalır. Geçmişte de kadınlar kendileri için -ла kullanmalı: Я была́ в Москве́.

У меня́ есть / у меня́ нет + ilgi hâli

Rusçada “sahip olmak” fiili günlük dilde pek kullanılmaz. Türkçedeki “bende var” yapısının aynısı kullanılır: у + kişi + есть + sahip olunan şey (yalın hâlde).

Rusça	Okunuş	Türkçe
у меня́	u mi-NYA	bende
у тебя́	u ti-BYA	sende
у него́ / у неё	u ni-VO / u ni-YO	onda (erkek / kadın)
у нас	u NAS	bizde
у вас	u VAS	sizde
у них	u NİH	onlarda

Olumsuzda есть yerine нет gelir ve sahip olunmayan şey ilgi hâline girer: eril -а/-я, dişil -ы/-и.

У меня́ есть брат. — У меня́ нет бра́та. — Erkek kardeşim var. — Erkek kardeşim yok.
У неё есть маши́на. — У неё нет маши́ны. — Onun arabası var. — Onun arabası yok.
Сего́дня нет дождя́. — Bugün yağmur yok.

💡 у него́ ve у неё biçimlerinde baştaki н'ye dikkat: у его́ değil, у него́ denir. него́ kelimesinde г, v okunur: “ni-VO”.

Türklerin en sık 10 hatası

A1 boyunca her ünitede “tipik hata” uyarıları gördünüz. Aşağıda en sık karşılaşılan on tanesi bir arada. Sınavdan önce bu tabloyu bir kez daha okuyun; yanlış sütunundaki cümleleri asla kurmayın.

Doğru	Yanlış	Neden?
Я студе́нт.	Я есть студе́нт.	Şimdiki zamanda “olmak” yok.
Я люблю́ чита́ть.	Я люблю́ чита́ю.	İkinci fiil mastar kalır.
Я бу́ду рабо́тать.	Я бу́ду рабо́таю.	бу́ду + mastar.
У меня́ нет вре́мени.	У меня́ нет вре́мя.	нет́ten sonra ilgi hâli.
Я живу́ в Москве́.	Я живу́ в Москва́.	“-de” → bulunma hâli (-е).
Я е́ду в Москву́.	Я е́ду в Москве́.	“-e” (yön) → belirtme hâli (-у).
Она́ была́ до́ма.	Она́ был до́ма.	Geçmiş zaman cinsiyete uyar.
Э́то моя́ но́вая кни́га.	Э́то мой но́вый кни́га.	İyelik ve sıfat isme uyar.
Я не уме́ю пла́вать.	Я не могу́ пла́вать.	Beceri → уме́ть; мочь = imkân.
Э́то сто́ит пять рубле́й.	Э́то сто́ит пять рубли́.	5'ten sonra çoğul ilgi hâli.

⚠️ 9. satırdaki Я не могу́ пла́вать cümlesi kendi başına yanlış değildir: “(şu an) yüzemem” demektir. Hata, onu “yüzme bilmiyorum” anlamında kullanmaktır.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →