A2 · Ünite 1: Hoşuma gidiyor (Мне нравится)

Yönelme hâli (-e/-a) · мне нравится

Metin: Тебе́ нра́вится Бишке́к?

Elif, Bişkek'te üniversitede okuyan Türk bir öğrenci. Kırgız arkadaşı Aygül ile şehirde yürüyorlar. Elif annesine bir doğum günü hediyesi almak istiyor.

Айгу́ль: Эли́ф, приве́т! Ну как, тебе́ нра́вится Бишке́к?
Elif, selam! Eee, Bişkek hoşuna gidiyor mu?

Эли́ф: Приве́т, Айгу́ль! Да, о́чень. Мне нра́вятся го́ры и зелёные па́рки.
Selam Aygül! Evet, çok. Dağlar ve yeşil parklar hoşuma gidiyor.

Айгу́ль: А что тебе́ не нра́вится?
Peki neyi beğenmiyorsun?

Эли́ф: Зимо́й мне здесь хо́лодно. Но э́то ничего́.
Kışın burada üşüyorum. Ama önemli değil.

Айгу́ль: Ты ча́сто звони́шь ма́ме?
Anneni sık sık arıyor musun?

Эли́ф: Ка́ждый день. У неё ско́ро день рожде́ния, и я хочу́ купи́ть ей пода́рок.
Her gün. Yakında doğum günü var, ona bir hediye almak istiyorum.

Айгу́ль: А что ей нра́вится?
Peki o nelerden hoşlanır?

Эли́ф: Ей нра́вятся украше́ния и наро́дная му́зыка.
Takılardan ve halk müziğinden hoşlanır.

Айгу́ль: Тогда́ на О́шском база́ре мо́жно купи́ть краси́вые се́рьги. Там недо́рого.
O zaman Oş Pazarı'nda güzel küpeler alabilirsin. Orası pahalı değil.

Эли́ф: Отли́чная иде́я! А ты мо́жешь мне помо́чь? Я ещё пло́хо говорю́ по-кирги́зски.
Harika fikir! Bana yardım edebilir misin? Kırgızcayı hâlâ kötü konuşuyorum.

Айгу́ль: Коне́чно! А пото́м мы мо́жем пойти́ к мое́й ба́бушке. Она́ живёт ря́дом.
Tabii! Sonra da büyükanneme gidebiliriz. Yakında oturuyor.

Эли́ф: С удово́льствием! А что мо́жно подари́ть ба́бушке?
Memnuniyetle! Peki büyükannene ne hediye edebilirim?

Айгу́ль: Ничего́ не на́до. Ей нра́вится, когда́ к ней прихо́дят го́сти. Ба́бушке во́семьдесят лет, но она́ всё де́лает сама́.
Hiçbir şey gerekmez. Ona misafir gelmesi hoşuna gider. Büyükannem seksen yaşında ama her şeyi kendisi yapıyor.

Эли́ф: Как здо́рово! Мне уже́ нра́вится твоя́ ба́бушка.
Ne güzel! Büyükanneni şimdiden sevdim.

Dilbilgisi

Yönelme hâli: kime? neye?

Türkçede “anneme hediye aldım”, “arkadaşıma yazdım” deriz. Bu -e / -a ekinin Rusçadaki karşılığı yönelme hâlidir (дательный падеж). Soruları кому́? (kime?) ve чему́? (neye?).

Я пишу́ дру́гу. — Arkadaşıma yazıyorum.
Она́ помога́ет ма́ме. — O, annesine yardım ediyor.
Мы да́рим пода́рок ба́бушке. — Büyükanneye hediye veriyoruz.

Yönelme hâli isteyen sık fiiller: дава́ть (vermek), дари́ть / подари́ть (hediye etmek), писа́ть (yazmak), отвеча́ть (cevap vermek), помога́ть (yardım etmek), звони́ть (telefon etmek), покупа́ть (birine bir şey almak).

💡 Bu fiillerin çoğu Türkçede de “-e” ister: “anneye yardım etmek”, “anneye yazmak”. Türkçedeki “-e”yi gördüğünüz yerde Rusçada büyük olasılıkla yönelme hâli vardır.

⚠️ Türklerin tipik hatası: звони́ть fiili. Türkçede “annemi aradım” (belirtme) deriz, bu yüzden Я звони́л ма́му diye yanlış kurulur. Doğrusu: Я звони́л ма́ме — Rusçada telefon edilen kişi her zaman yönelme hâlindedir.

Zamirlerin yönelme biçimi

Şahıs zamirleri yönelme hâlinde tamamen değişir. Bu biçimleri iyice ezberleyin; konuşmada en çok bunları kullanacaksınız.

Rusça (yalın)	Yönelme	Okunuş	Türkçe
я	мне	mnye	bana
ты	тебе́	ti-BYE	sana
он / оно́	ему́	yi-MU	ona (erkek / nötr)
она́	ей	yey	ona (kadın)
мы	нам	nam	bize
вы	вам	vam	size
они́	им	im	onlara
кто? / что?	кому́? / чему́?	ka-MU / çi-MU	kime? / neye?

Edattan sonra он, она́, они́ biçimlerinin başına н eklenir: к нему́, к ней, к ним.

Ей нра́вится к нам приходи́ть. — Bize gelmek onun hoşuna gidiyor.
Я иду́ к нему́. — Onun yanına gidiyorum.

💡 ему́ ile ilgi hâlindeki его́ birbirine karışabilir. Akılda tutmak için: его́ (yi-VO) “onun / onu”, ему́ (yi-MU) “ona” demektir.

İsimlerin yönelme hâli sonları

Tekil isimlerde yönelme hâlinin sonları cinsiyete göre değişir. Eril ve nötr isimler -у / -ю, dişil isimler -е (ya da -и) alır.

Yalın	Yönelme	Kural
брат	бра́ту	eril, ünsüz → -у
музе́й	музе́ю	eril, -й → -ю
учи́тель	учи́телю	eril, -ь → -ю
окно́	окну́	nötr, -о → -у
мо́ре	мо́рю	nötr, -е → -ю
ма́ма	ма́ме	dişil, -а → -е
Та́ня	Та́не	dişil, -я → -е
Росси́я	Росси́и	dişil, -ия → -ии
пло́щадь	пло́щади	dişil, -ь → -и

💡 Dişil isimlerin yönelme sonu, A1'de öğrendiğiniz bulunma hâlinin sonuyla aynıdır: о ма́ме — ма́ме, в Росси́и — Росси́и. Bulunma hâlini biliyorsanız dişil yönelmeyi de biliyorsunuz.

İyelik zamirleri de değişir; şimdilik kalıp olarak öğrenin: мой брат → моему́ бра́ту, моя́ ма́ма → мое́й ма́ме, твой → твоему́, твоя́ → твое́й.

⚠️ Türk kadın adlarının çoğu ünsüzle biter (Elif, Gülnar, Nur). Rusçada ünsüzle biten kadın adları çekilmez: Я звоню́ Эли́ф. Ünsüzle biten erkek adları ise çekilir: Я звоню́ Мехме́ту. -а ile biten erkek isimleri dişil gibi çekilir: па́па → па́пе, де́душка → де́душке.

Мне нра́вится: hoşuma gidiyor

Bu yapı Türkler için çok kolaydır, çünkü Türkçeyle birebir aynı kurulur. Türkçede “Bişkek hoşuma gidiyor” deriz: beğenen kişi “-e” hâlinde, beğenilen şey özne. Rusçada da beğenen kişi yönelme hâlinde, beğenilen şey yalın hâlde ve öznedir.

Мне нра́вится Бишке́к. — Bişkek hoşuma gidiyor.
Ма́ме нра́вятся украше́ния. — Annem takıları seviyor.
Тебе́ нра́вится чита́ть? — Okumaktan hoşlanır mısın?

Fiil, beğenilen şeye uyar: tekil şey ya da mastar için нра́вится, çoğul şey için нра́вятся. Geçmiş zamanda ise beğenilen şeyin cinsiyetine göre değişir.

Rusça	Zaman	Örnek	Türkçe
нра́вится	şimdiki, tekil	Мне нра́вится го́род.	Şehri beğeniyorum.
нра́вятся	şimdiki, çoğul	Мне нра́вятся го́ры.	Dağları beğeniyorum.
нра́вился	geçmiş, eril	Мне нра́вился э́тот фильм.	Bu filmi beğenirdim.
нра́вилась	geçmiş, dişil	Мне нра́вилась э́та кни́га.	Bu kitabı beğenirdim.
нра́вилось	geçmiş, nötr	Мне нра́вилось мо́ре.	Denizi severdim.
нра́вились	geçmiş, çoğul	Мне нра́вились го́ры.	Dağları severdim.

💡 Bir şey bir kez, o an hoşunuza gittiyse ön ekli biçim kullanılır: Мне понра́вился фильм — “Film hoşuma gitti.” Ön eklerin anlamını fiil görünüşü ünitesinde ayrıntılı öğreneceğiz.

💡 люби́ть ile farkı: Я люблю́ Бишке́к “Bişkek'i seviyorum” (güçlü, kalıcı duygu); Мне нра́вится Бишке́к “Bişkek hoşuma gidiyor, beğeniyorum” (daha hafif, ilk izlenim).

⚠️ Türklerin tipik iki hatası: 1) Я нра́вится Москва́ — beğenen kişi я değil, мне olmalı: Мне нра́вится Москва́. 2) Мне нра́вится го́ры — beğenilen şey çoğulsa fiil de çoğul olur: Мне нра́вятся го́ры.

Öznesiz cümleler ve yaş

A1'de хо́лодно, тепло́ gibi öznesiz cümleleri öğrendik. Bu durumu kimin hissettiğini söylemek için kişi yönelme hâline girer. Türkçedeki “ben üşüyorum” yerine Rusça “bana soğuk” der.

Мне хо́лодно. — Üşüyorum.
Ему́ ску́чно. — Onun canı sıkılıyor.
Нам ну́жно идти́. — Gitmemiz gerekiyor.
Тебе́ мо́жно отдыха́ть. — Dinlenebilirsin.

Yaş da aynı yapıyla söylenir: kişi yönelme hâlinde + sayı + год / го́да / лет. Türkçe “kaç yaşındasın?” sorusu Rusçada Ско́лько тебе́ лет? olur.

Rusça	Ne zaman?	Türkçe
Мне два́дцать оди́н год.	1, 21, 31… → год	Yirmi bir yaşındayım.
Ему́ три го́да.	2, 3, 4, 22… → го́да	O üç yaşında.
Ба́бушке во́семьдесят лет.	5–20, 25… → лет	Büyükanne seksen yaşında.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türkçedeki “Ben yirmi yaşındayım” cümlesini kelimesi kelimesine çevirip Я два́дцать лет demek. Doğrusu: Мне два́дцать лет. Aynı şekilde Я хо́лодно yanlış, Мне хо́лодно doğru.

К ve по edatları

к edatı yönelme hâli ister ve “-e doğru, birinin yanına” anlamı verir. Bir kişiye gidiyorsak в ya da на değil, к kullanılır.

Я иду́ к врачу́. — Doktora gidiyorum.
Мы е́дем к ба́бушке. — Büyükanneye gidiyoruz.
Приходи́те ко мне в го́сти! — Bana misafirliğe gelin!

💡 Yer → в / на + belirtme (в шко́лу, на рабо́ту); kişi → к + yönelme (к дру́гу, к ма́ме). мне önünde к, ко olur: ко мне.

по edatı da yönelme hâli ister. En sık anlamları “bir araçla iletişim” ve “bir yerin içinde dolaşmak”tır.

Мы говори́м по телефо́ну. — Telefonda konuşuyoruz.
Тури́сты гуля́ют по го́роду. — Turistler şehirde geziniyor.

⚠️ Türklerin tipik hatası: kişiye gitmek için в kullanmak. Я иду́ в врача́ yanlış; doğrusu Я иду́ к врачу́.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →