📘 Rusça kursu: tüm üniteler

A2 · Ünite 2: Kiminle? (С кем?)

Araç hâli (-le) · с кем, кем работать

Metin: Пое́дешь с на́ми?

Burak, Almatı'da çalışan Türk bir mühendis. Kazak iş arkadaşı Dana onu hafta sonu Büyük Almatı Gölü'ne davet ediyor.

Да́на: Бура́к, что ты де́лаешь в суббо́ту?
Burak, cumartesi ne yapıyorsun?

Бура́к: Ещё не зна́ю. А что?
Henüz bilmiyorum. Neden?

Да́на: Мы с му́жем е́дем на Большо́е Алмати́нское о́зеро. Хо́чешь с на́ми?
Kocamla Büyük Almatı Gölü'ne gidiyoruz. Bizimle gelmek ister misin?

Бура́к: С удово́льствием! А мо́жно с дру́гом? Он то́же ту́рок и рабо́тает со мной.
Memnuniyetle! Bir arkadaşımla gelebilir miyim? O da Türk ve benimle çalışıyor.

Да́на: Коне́чно, мо́жно. Как его́ зову́т?
Tabii ki olur. Adı ne?

Бура́к: Эмре́. Мы с ним живём в одно́м до́ме.
Emre. Onunla aynı binada oturuyoruz.

Да́на: Отли́чно! У о́зера мы бу́дем пить чай с молоко́м — по-каза́хски.
Harika! Gölün kenarında Kazak usulü sütlü çay içeceğiz.

Бура́к: Я о́чень люблю́ чай с молоко́м! И с лимо́ном то́же.
Sütlü çayı çok severim! Limonluyu da.

Да́на: Я возьму́ с собо́й бутербро́ды с сы́ром и с колбасо́й.
Yanıma peynirli ve sucuklu sandviçler alacağım.

Бура́к: А мы с Эмре́ мо́жем купи́ть фру́кты и во́ду.
Emre'yle ben de meyve ve su alabiliriz.

Да́на: Хорошо́. Мы е́дем ра́но у́тром. Мой муж бу́дет за рулём.
Peki. Sabah erkenden yola çıkıyoruz. Arabayı kocam kullanacak.

Бура́к: А что там мо́жно де́лать?
Peki orada ne yapılabilir?

Да́на: Гуля́ть и фотографи́ровать. Мой муж занима́ется фотогра́фией и всегда́ е́здит туда́ с фотоаппара́том.
Yürüyüş yapılır, fotoğraf çekilir. Kocam fotoğrafçılıkla uğraşıyor, oraya hep fotoğraf makinesiyle gider.

Бура́к: Здо́рово! Тогда́ до суббо́ты. Спаси́бо за приглаше́ние!
Süper! O zaman cumartesiye kadar. Davet için teşekkürler!

Dilbilgisi

Araç hâli: kiminle? neyle?

Türkçede “arkadaşımla”, “kalemle”, “sütlü” deriz. Rusçada bu anlamların çoğunu araç hâli (творительный падеж) karşılar. Soruları кем? (kiminle? kim olarak?) ve чем? (neyle?).

Araç hâlinin iki temel kullanımı vardır:

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türkçedeki “-le” eki iki anlamı da taşır, bu yüzden alet için de с kullanılır: Я пишу́ с ру́чкой yanlış (“kalemle birlikte yazıyorum” gibi tuhaf bir anlam verir). Alet için edat yoktur: Я пишу́ ру́чкой.

İsimlerin araç hâli sonları (tekil)

Araç hâlinde eril ve nötr isimler -ом / -ем, dişil isimler -ой / -ей alır. -ь ile biten dişil isimler ise -ью alır.

ж, ш, ч, щ, ц'den sonra vurgusuz sonda о yazılmaz, е yazılır: муж → с му́жем, Са́ша → с Са́шей. Son vurgulu ise о kalır: врач → с врачо́м, оте́ц → с отцо́м.

💡 Türkçede de “-la / -le” ünlü uyumuyla değişir. Rusçada ise sert ünsüzden sonra о'lu, yumuşak ünsüzden sonra е'li son gelir: -ом / -ем, -ой / -ей. Mantık benzer: son ses, eki belirler.

⚠️ Ünsüzle biten Türk kadın adları araç hâlinde de çekilmez: с Эли́ф, с Нур. Erkek adları çekilir: с Бура́ком, с Мехме́том. Sonu vurgulu ünlüyle biten adlar (Эмре́, Айше́) hiç değişmez: мы с Эмре́.

Zamirlerin araç hâli

Şahıs zamirleri araç hâlinde tamamen değişir. с edatından sonra он, она́, они́ biçimlerinin başına yine н eklenir.

💡 мной önünde с, со olur: со мной. Birkaç ünsüzle başlayan sözlerin önünde de aynı şey olur: со смета́ной, со шко́лой. Söyleyişi kolaylaştırmak içindir.

• Пойдём со мной! — Benimle gel!
• С кем ты живёшь? — Kiminle yaşıyorsun?
• Я живу́ с ни́ми. — Onlarla yaşıyorum.

Мы с му́жем: “kocamla ben”

Rusçada “kocam ve ben”, “arkadaşım ve ben” demenin en doğal yolu мы с + araç hâlidir. Kelimesi kelimesine “biz kocamla” gibi görünür, ama anlamı iki kişidir: ben ve kocam.

• Мы с му́жем е́дем на о́зеро. — Kocamla (ben) göle gidiyoruz.
• Мы с тобо́й друзья́. — Seninle biz arkadaşız. (sen ve ben)
• Мы с ним живём в одно́м до́ме. — Onunla aynı binada oturuyoruz.

💡 Bu yapı Türkçedeki “Emre'yle gidiyoruz” cümlesine çok yakındır; Türkçede de fiil “biz” biçimindedir. Rusçada da fiil hep çoğul olur: мы с Эмре́ е́дем.

⚠️ Türklerin tipik hatası: мы с дру́гом ifadesini “biz (birkaç kişi) ve bir arkadaş” sanmak. Hayır, toplam iki kişi var: siz ve arkadaşınız. Ayrıca Я и мой друг dilbilgisi açısından doğru ama konuşmada çok resmî ve yapay durur.

Yiyecek ve içecekte с: sütlü, limonlu

Türkçede yiyecek-içecekte “-lı, -li” eki kullanılır: sütlü çay, peynirli sandviç. Rusçada bunun karşılığı с + araç hâlidir. Karşıtı “-sız, -siz” ise без + ilgi hâliyle söylenir.

💡 Kafe ve restoranlarda çok işinize yarar: Мне чай с лимо́ном, пожа́луйста — “Bana limonlu çay, lütfen.”

Edatsız araç hâli: alet, uğraş, zaman

Araç hâli edatsız da kullanılır. A2'de en sık karşılaşacağınız üç durum:

1. Alet ve araç: писа́ть ру́чкой (kalemle yazmak), есть ло́жкой (kaşıkla yemek), фотографи́ровать телефо́ном (telefonla fotoğraf çekmek).

2. Uğraş: занима́ться fiili araç hâli ister: занима́ться спо́ртом (spor yapmak), занима́ться му́зыкой (müzikle uğraşmak), занима́ться фотогра́фией (fotoğrafçılıkla uğraşmak). Ayrıca “kim olarak?” anlamında: Он рабо́тает ги́дом — O, rehber olarak çalışıyor. Bunu bir sonraki ünitede ayrıntılı öğreneceğiz.

3. Zaman: A1'den bildiğiniz у́тром, ве́чером, зимо́й gibi sözler aslında araç hâlinde donmuş isimlerdir.

⚠️ Türklerin tipik hatası: “yazın” ya da “sabahleyin” için bulunma hâli kullanmak: в ле́то, в у́тро yanlış. Doğrusu edatsız araç hâli: ле́том, у́тром.

Kelimeler

• с (со) + кем? чем?
  s (sa)
  ile, -le / -la (birlikte)
• кем? чем?
  KYEM? ÇEM?
  kiminle? neyle?
• со мной
  sa MNOY
  benimle
• с тобо́й
  s ta-BOY
  seninle
• с ним / с ней
  s NİM / s NYEY
  onunla (erkek / kadın)
• с на́ми
  s NA-mi
  bizimle
• с ва́ми
  s VA-mi
  sizinle
• с ни́ми
  s Nİ-mi
  onlarla
• мы с дру́гом
  MI z DRU-gam
  arkadaşımla ben (ikimiz)
• вме́сте
  VMYES-ti
  birlikte
• о́зеро
  O-zi-ra
  göl
• молоко́
  ma-la-KO
  süt
• лимо́н
  li-MON
  limon
• са́хар
  SA-har
  şeker
• бутербро́д
  bu-ter-BROT
  sandviç, üstü kaplı ekmek dilimi
• сыр
  SIR
  peynir
• колбаса́
  kal-ba-SA
  salam, sucuk
• смета́на
  smi-TA-na
  ekşi krema
• взять с собо́й
  VZYAT' s sa-BOY
  yanına almak
• фру́кты
  FRUK-tı
  meyve(ler)
• за рулём
  za ru-LYOM
  direksiyonda, araba kullanırken
• фотографи́ровать
  fa-ta-gra-Fİ-ra-vat'
  fotoğraf çekmek
• фотоаппара́т
  fa-ta-a-pa-RAT
  fotoğraf makinesi
• занима́ться (чем?)
  za-ni-MAT'-sa
  (bir şeyle) uğraşmak, yapmak
• е́здить
  YEZ-dit'
  (taşıtla) gidip gelmek
• ру́чка
  RUÇ-ka
  tükenmez kalem
• ло́жка
  LOŞ-ka
  kaşık
• сосе́д
  sa-SYET
  komşu (erkek)
• приглаше́ние
  pri-gla-ŞE-ni-ye
  davet

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →