📘 Rusça kursu: tüm üniteler

A2 · Ünite 5: Bana yardım et! (Помоги мне!)

Emir kipi

Metin: Помоги́те, пожа́луйста!

Elif ve kardeşi Burak, Sankt-Peterburg'da tatildeler. Ermitaj'dan otele taksiyle döndükten sonra Elif telefonunu bulamıyor. Kardeşler otelin resepsiyon görevlisi Dmitriy'den yardım istiyor. Emir kiplerine dikkat edin: kardeşler birbirine [[ты]], resepsiyon görevlisiyle [[вы]] biçimini kullanıyor.

Эли́ф: Бура́к, помоги́ мне! Я не могу́ найти́ телефо́н!
Burak, yardım et bana! Telefonumu bulamıyorum!

Бура́к: Не волну́йся. Посмотри́ в су́мке.
Merak etme. Çantana bak.

Эли́ф: Я уже́ смотре́ла. Его́ там нет. Наве́рное, я забы́ла его́ в такси́.
Baktım zaten. Orada yok. Herhalde taksiyde unuttum.

Бура́к: Пойдём к администра́тору. Он нам помо́жет.
Hadi resepsiyon görevlisine gidelim. O bize yardım eder.

Эли́ф: Здра́вствуйте! Помоги́те, пожа́луйста! Я потеря́ла телефо́н.
Merhaba! Yardım edin lütfen! Telefonumu kaybettim.

Дми́трий: Не волну́йтесь, пожа́луйста. Сади́тесь. Скажи́те, где вы бы́ли сего́дня?
Lütfen endişelenmeyin. Oturun. Söyleyin, bugün neredeydiniz?

Эли́ф: Мы бы́ли в Эрмита́же, а пото́м е́хали в оте́ль на такси́.
Ermitaj'daydık, sonra otele taksiyle geldik.

Дми́трий: Вы вызыва́ли такси́ че́рез приложе́ние?
Taksiyi uygulama üzerinden mi çağırdınız?

Эли́ф: Да, но с телефо́на бра́та. Вот, посмотри́те.
Evet, ama kardeşimin telefonundan. İşte, bakın.

Дми́трий: Хорошо́. Да́йте мне, пожа́луйста, ваш но́мер телефо́на. Сейча́с я позвоню́ в слу́жбу такси́.
Peki. Bana telefon numaranızı verin lütfen. Şimdi taksi şirketini arayacağım.

Бура́к: Эли́ф, не стой, напиши́ но́мер на бума́ге.
Elif, öyle durma, numarayı kâğıda yaz.

Эли́ф: Вот, возьми́те. Э́то мой но́мер.
Buyurun, alın. Bu benim numaram.

Дми́трий: Хоро́шие но́вости! Води́тель нашёл ваш телефо́н. Он бу́дет здесь че́рез полчаса́.
İyi haber! Şoför telefonunuzu buldu. Yarım saat sonra burada olacak.

Эли́ф: Како́е сча́стье! Огро́мное спаси́бо!
Ne büyük şans! Çok teşekkür ederim!

Дми́трий: Не́ за что. Подожди́те здесь, в хо́лле, и вы́пейте ко́фе.
Bir şey değil. Burada, lobide bekleyin, bir kahve için.

Бура́к: Вот ви́дишь! В сле́дующий раз не забыва́й телефо́н в такси́!
Gördün mü! Bir dahaki sefere telefonunu taksiyde unutma!

Dilbilgisi

Emir kipi nasıl yapılır?

Türkçede emir kipi çok basittir: fiilin kökü yeter (“oku!”, “yaz!”), kibar biçim için “-in / -iniz” eklenir. Rusçada da emir kipi kökten yapılır, ama kök mastardan değil, şimdiki zamanın (СВ fiillerde gelecek zamanın) они́ biçiminden alınır.

они́ biçiminden sondaki -ют / -ут / -ят / -ат atılır. Geriye kalan köke göre üç durum vardır:

💡 Hangisinin -и, hangisinin -ь alacağını anlamak için “ben” biçimine bakın: говорю́, пишу́ gibi vurgu sondaysa -и; отве́чу, вста́ну gibi vurgu kökteyse -ь (отве́ть, встань).

Emirde vurgu çoğunlukla “ben” biçimindeki yerinde kalır: пишу́ → пиши́, помогу́ → помоги́, чита́ю → чита́й.

Sen ve siz: -те eki

Türkçede “yaz” → “yazın” olduğu gibi, Rusçada da ты biçimine -те eklenerek вы biçimi yapılır. Bu biçim hem çoğul hem kibar hitaptır.

-ся ile biten fiillerde ek en sona gelir: ünsüzden sonra -ся, ünlüden sonra -сь olur.

• Не волну́йся! — Не волну́йтесь! — Merak etme! — Merak etmeyin!
• Сади́сь! — Сади́тесь! — Otur! — Oturun!

💡 Turizmde ve iş hayatında misafire, müşteriye, yaşça büyüklere her zaman -те'li biçimle ve пожа́луйста ile hitap edin: Проходи́те, пожа́луйста, Сади́тесь, пожа́луйста.

Düzensiz emir biçimleri

Çok kullanılan birkaç fiilin emir kipi kurala uymaz. Bunlar günlük konuşmada sürekli geçtiği için mutlaka ezberleyin.

💡 Бу́дьте добры́ (“iyi olun, lütfen”) çok kibar bir rica girişidir: Бу́дьте добры́, да́йте меню́. Бу́дьте здоро́вы! ise hapşırana “Çok yaşa!” ya da vedada “Sağlıcakla kalın!” demektir.

⚠️ -ава́ть ile biten fiiller emirde -ва-'yı korur: дава́ть → дава́й, встава́ть → встава́й. Şimdiki zamanda они́ даю́т dendiği için ✗ дай ya da ✗ дою́й demeyin; дай, СВ дать fiilinin emridir.

Emirde görünüş: hangisini seçmeli?

Bir önceki ünitede öğrendiğiniz görünüş, emir kipinde de önemlidir. Olumlu emirde iki görünüş de kullanılır, ama anlamları farklıdır.

Olumsuz emirde ise genellikle НСВ kullanılır. Bu, “bunu yapma” anlamında bir yasak ya da tavsiyedir.

• Не звони́те по́сле десяти́. — Saat ondan sonra aramayın.
• Не забыва́й телефо́н в такси́! — Telefonunu taksiyde unutma!
• Не открыва́йте окно́, пожа́луйста. — Lütfen pencereyi açmayın.

⚠️ Türklerin tipik hatası: olumsuz emri СВ ile kurmak. ✗ Не позвони́те!, ✗ Не откро́йте окно́! yanlıştır; doğrusu Не звони́те!, Не открыва́йте окно́! Tek istisna istemeden olabilecek şeyler için yapılan uyarıdır: Не забу́дь! (Sakın unutma!), Не упади́! (Düşme!).

Hadi …elim: дава́й(те) ve пойдём

Türkçede birlikte bir şey yapmayı önerirken “gidelim, başlayalım” deriz. Rusçada bunun için дава́й (bir kişiye) ya da дава́йте (birden çok kişiye veya kibar) kullanılır.

💡 Konuşmada Дава́й! tek başına “Tamam, anlaştık!” ve hatta “Hoşça kal!” anlamında da kullanılır: — Созвони́мся за́втра? — Дава́й! (— Yarın telefonlaşalım mı? — Olur!)

Kibar rica: emir kipini yumuşatmak

Çıplak emir kipi Rusçada da sert duyulabilir. Yabancı biriyle konuşurken ricayı yumuşatmanın birkaç yolu vardır; kibarlık sırasına göre:

• Извини́те, вы не могли́ бы помо́чь? — Affedersiniz, yardım edebilir misiniz acaba?
• Повтори́те, пожа́луйста, ме́дленнее. — Lütfen daha yavaş tekrarlayın.

⚠️ Türklerin tipik hatası: markette ya da kafede ты biçimiyle konuşmak: ✗ Дай ко́фе! Bu, yabancıya karşı kaba duyulur. Her zaman -те ve пожа́луйста: Да́йте, пожа́луйста, ко́фе. Ayrıca пожа́луйста'yı unutmayın; Türkçedeki “-ebilir misiniz” inceliğini Rusçada büyük ölçüde bu söz taşır.

Kelimeler

• помога́ть / помо́чь
  pa-ma-GAT' / pa-MOÇ'
  yardım etmek
• помоги́(те)!
  pa-ma-Gİ(-tye)
  yardım et(in)!
• волнова́ться
  val-na-VA-tsa
  endişelenmek, heyecanlanmak
• найти́
  nay-Tİ
  bulmak (СВ)
• теря́ть / потеря́ть
  ti-RYAT' / pa-ti-RYAT'
  kaybetmek
• забыва́ть / забы́ть
  za-bı-VAT' / za-BIT'
  unutmak
• сади́тесь!
  sa-Dİ-tis'
  oturun!
• скажи́те, пожа́луйста
  ska-Jİ-tye, pa-JA-lus-ta
  söyler misiniz, lütfen
• да́йте!
  DAY-tye
  verin!
• возьми́(те)!
  vaz'-Mİ(-tye)
  al(ın)!
• подожди́(те)!
  pa-daj-Dİ(-tye)
  bekle(yin)!
• посмотри́(те)!
  pas-mat-Rİ(-tye)
  bak(ın)!
• проходи́те!
  pra-ha-Dİ-tye
  buyurun, girin!
• извини́(те)!
  iz-vi-Nİ(-tye)
  affedersin(iz)!, özür dilerim
• пойдём! / дава́й!
  pay-DYOM / da-VAY
  hadi (gidelim)! / hadi!
• администра́тор
  ad-mi-nis-TRA-tar
  resepsiyon görevlisi, yönetici
• су́мка
  SUM-ka
  çanta
• такси́
  tak-Sİ
  taksi
• вызыва́ть / вы́звать такси́
  vı-zı-VAT' / VIZ-vat' tak-Sİ
  taksi çağırmak
• приложе́ние
  pri-la-JE-ni-ye
  (mobil) uygulama
• води́тель
  va-Dİ-til'
  şoför
• но́мер телефо́на
  NO-mir ti-li-FO-na
  telefon numarası
• бума́га
  bu-MA-ga
  kâğıt
• че́рез полчаса́
  ÇE-ris pal-çi-SA
  yarım saat sonra
• но́вость
  NO-vast'
  haber
• наве́рное
  na-VYER-na-ye
  herhalde, galiba
• не́ за что
  NYE-za-şta
  bir şey değil, rica ederim
• в сле́дующий раз
  f SLYE-du-yu-şçiy RAS
  bir dahaki sefere

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →