A2 · Ünite 6: Seyahat (Путешествие)

Ön ekli hareket fiilleri (при-, у-, в-, вы-)

Metin: Добро́ пожа́ловать в Каза́нь!

Kerem, Antalya'da bir tur şirketinde çalışıyor. Tatar iş ortaklarıyla görüşmek için Moskova'dan gece treniyle Kazan'a geliyor. Garda onu meslektaşı Rüstem karşılıyor. Ön ekli hareket fiillerine dikkat edin: [[прие'хал]], [[пришёл]], [[выхожу']], [[уезжа'ешь]]…

Руста́м: Кере́м, приве́т! Ты уже́ прие́хал?
Kerem, selam! Geldin mi?

Кере́м: Да, по́езд пришёл в Каза́нь пять мину́т наза́д. Я выхожу́ из ваго́на.
Evet, tren beş dakika önce Kazan'a vardı. Vagondan iniyorum.

Руста́м: Отли́чно! Я жду тебя́ у вхо́да в вокза́л.
Harika! Seni garın girişinde bekliyorum.

Кере́м: Иду́! Ой, здесь два вы́хода. Че́рез како́й мне выходи́ть?
Geliyorum! Ay, burada iki çıkış var. Hangisinden çıkayım?

Руста́м: Выходи́ че́рез гла́вный вы́ход, на пло́щадь. Я в си́ней ку́ртке.
Ana çıkıştan meydana çık. Üzerimde lacivert bir mont var.

Кере́м: Руста́м! Как я рад тебя́ ви́деть!
Rüstem! Seni gördüğüme ne kadar sevindim!

Руста́м: Добро́ пожа́ловать в Каза́нь! Ну как доро́га?
Kazan'a hoş geldin! Eee, yolculuk nasıldı?

Кере́м: Хорошо́, но до́лго. Я уе́хал из Москвы́ вчера́ ве́чером, а прие́хал то́лько сейча́с.
İyiydi ama uzun sürdü. Moskova'dan dün akşam çıktım, ancak şimdi vardım.

Руста́м: Снача́ла пое́дем в гости́ницу. В два часа́ к нам в о́фис приду́т на́ши партнёры.
Önce otele gidelim. Saat ikide ofise, yanımıza ortaklarımız gelecek.

Кере́м: А когда́ мы вы́йдем из о́фиса? Ве́чером я хочу́ посмотре́ть Кремль.
Peki ofisten ne zaman çıkarız? Akşam Kremlin'i görmek istiyorum.

Руста́м: Ду́маю, в шесть мы уже́ уйдём. А когда́ ты уезжа́ешь?
Sanırım altıda çıkmış oluruz. Peki sen ne zaman dönüyorsun?

Кере́м: В воскресе́нье. У меня́ самолёт в во́семь утра́.
Pazar günü. Sabah sekizde uçağım var.

Руста́м: Жаль, что так ско́ро! Обяза́тельно приезжа́й ещё — ле́том, с семьёй.
Ne yazık, çok çabuk! Mutlaka yine gel, yazın, ailenle.

Кере́м: Спаси́бо, обяза́тельно прие́ду! А ты приезжа́й к нам в Анта́лию.
Teşekkürler, mutlaka gelirim! Sen de bize, Antalya'ya gel.

Руста́м: Договори́лись! Ну, пойдём, моя́ маши́на стои́т у вы́хода.
Anlaştık! Hadi gidelim, arabam çıkışın önünde duruyor.

Dilbilgisi

Ön ek hareketin yönünü gösterir

Türkçede “gelmek, gitmek, girmek, çıkmak” için ayrı ayrı fiiller vardır. Rusçada ise A1'de öğrendiğiniz hareket fiillerine (идти́ / ходи́ть, е́хать / е́здить) bir ön ek getirilir; ön ek, hareketin yönünü söyler.

Ön ek	Anlamı	Örnek	Türkçe
при-	varmak, gelmek	Он пришёл домо́й.	Eve geldi.
у-	ayrılmak, gitmek	Он ушёл с рабо́ты.	İşten çıktı (ayrıldı).
в-	içeri girmek	Он вошёл в ко́мнату.	Odaya girdi.
вы-	dışarı çıkmak	Он вы́шел из до́ма.	Evden çıktı.

💡 Ön ekler ikişer ikişer zıttır: при- (gelmek) ↔ у- (ayrılmak), в- (girmek) ↔ вы- (çıkmak). Birini öğrenince karşıtını da öğrenmiş olursunuz.

Ön ek gelince kök biraz değişir: идти́ → -йти (прийти́, уйти́, войти́, вы́йти), е́здить → -езжа́ть (приезжа́ть, уезжа́ть).

⚠️ Türklerin tipik hatası: “Geldim” derken ön eksiz fiil kullanmak. Я шёл yalnızca “yürüyordum, yoldaydım” demektir, Я е́хал de “(araçla) gidiyordum”. Varmayı anlatmak için ön ek gerekir: Я пришёл, Я прие́хал.

Yürüyerek: -ходи́ть / -йти

Ön ek gelince “tek yön / çok yön” ayrımı ortadan kalkar; bunun yerine bir görünüş çifti oluşur: -ходи́ть НСВ, -йти СВ. СВ biçimlerin gelecek ve geçmiş zamanı идти́ gibi çekilir.

НСВ	СВ	Gelecek (я, ты, они́)	Geçmiş (он, она́, они́)
приходи́ть	прийти́	приду́, придёшь, приду́т	пришёл, пришла́, пришли́
уходи́ть	уйти́	уйду́, уйдёшь, уйду́т	ушёл, ушла́, ушли́
входи́ть	войти́	войду́, войдёшь, войду́т	вошёл, вошла́, вошли́
выходи́ть	вы́йти	вы́йду, вы́йдешь, вы́йдут	вы́шел, вы́шла, вы́шли

Когда́ ты придёшь? — Ne zaman geleceksin?
Го́сти уже́ ушли́. — Misafirler gitti bile.
Кере́м вы́шел из ваго́на. — Kerem vagondan indi.

💡 прийти́ й ile yazılır ve “priy-Tİ” diye okunur. НСВ biçimlerin şimdiki zamanı ходи́ть gibidir: прихожу́, прихо́дишь, выхожу́, выхо́дишь.

⚠️ вы́йти fiilinde СВ biçimlerde vurgu her zaman вы- önekindedir: вы́йду, вы́йдешь, вы́шел. НСВ́de ise vurgu kökte: выходи́ть, выхожу́. ✗ вы́хожу ya da ✗ вышла́ demeyin.

Araçla ve uçakla: -езжа́ть / -е́хать, -лета́ть / -лете́ть

Otobüs, tren, araba gibi bir araçla yapılan hareket için е́хать köküne ön ek gelir. НСВ biçim -езжа́ть, чита́ть gibi çekilir (приезжа́ю, приезжа́ешь); СВ biçim -е́хать, е́хать gibi çekilir (прие́ду, прие́дешь).

НСВ	СВ	Gelecek (я, ты)	Türkçe
приезжа́ть	прие́хать	прие́ду, прие́дешь	(araçla) gelmek, varmak
уезжа́ть	уе́хать	уе́ду, уе́дешь	(araçla) gitmek, ayrılmak
въезжа́ть	въе́хать	въе́ду, въе́дешь	(araçla) girmek
выезжа́ть	вы́ехать	вы́еду, вы́едешь	(araçla) çıkmak, yola çıkmak

💡 в- öneki е harfinden önce sert işaretle въ- yazılır: въе́хать, въезд (araç girişi). вы́ехать'ta da СВ vurgusu öneke düşer.

Uçakla gelip gitmek için лете́ть köküyle: прилета́ть / прилете́ть (uçakla gelmek, inmek), улета́ть / улете́ть (uçakla gitmek).

Мы прие́хали в Бишке́к в а́вгусте. — Bişkek'e ağustosta geldik.
Когда́ вы уезжа́ете? — Ne zaman gidiyorsunuz?
Самолёт прилете́л в Анта́лию в два часа́. — Uçak saat ikide Antalya'ya indi.

⚠️ Türklerin tipik hatası: şehirler arası yolculukta прийти́ kullanmak. ✗ Я пришёл в Каза́нь из Москвы́ yanlıştır; şehre araçla gelinir: Я прие́хал в Каза́нь. Ama tren, otobüs ve tramvay Rusçada “yürür”: По́езд пришёл, Авто́бус пришёл tamamen doğrudur.

Nereye? Nereden? Önek ve edat uyumu

Ön ek ile edat birbirine uyar. при- ve в- “nereye?” (куда́?) sorusuna yanıt verir: yere в / на + belirtme hâli, kişiye к + yönelme hâli. у- ve вы- “nereden?” (отку́да?) sorusuna yanıt verir: yerden из / с + ilgi hâli, kişiden от + ilgi hâli.

Rusça	Soru	Yapı	Türkçe
прие́хать в Каза́нь	куда́?	в + belirtme	Kazan'a gelmek
прийти́ на рабо́ту	куда́?	на + belirtme	işe gelmek
прийти́ к дру́гу	к кому́?	к + yönelme	arkadaşının yanına gelmek
вы́йти из до́ма	отку́да?	из + ilgi	evden çıkmak
уйти́ с рабо́ты	отку́да?	с + ilgi	işten ayrılmak
уйти́ от дру́га	от кого́?	от + ilgi	arkadaşının yanından ayrılmak

💡 Hangi yerin в, hangisinin на aldığını A1'den biliyorsunuz. “Nereden” sorusunda eşleşme aynen sürer: в ↔ из, на ↔ с. Örnek: в шко́лу → из шко́лы, на вокза́л → с вокза́ла.

⚠️ Türkçede “-den” tek bir ektir, Rusçada ise üç ayrı edat vardır. ✗ уйти́ из рабо́ты değil, уйти́ с рабо́ты (çünkü на рабо́ту); bir kişinin yanından ayrılırken ✗ из дру́га değil, от дру́га.

Görünüş: приходи́ть mı, прийти́ mı?

A2-04 ünitesinde öğrendiğiniz görünüş kuralı burada da geçerlidir: tek, tamamlanmış varış ya da ayrılış → СВ; tekrar eden, alışkanlık ya da süren eylem → НСВ.

Rusça	Görünüş	Anlam
Вчера́ он пришёл в шесть.	СВ	tek olay: dün altıda geldi
Он всегда́ прихо́дит в шесть.	НСВ	alışkanlık: hep altıda gelir
Я прие́ду в суббо́ту.	СВ	gelecekte tek olay
Я бу́ду приезжа́ть ка́ждый год.	НСВ	gelecekte tekrar
Приезжа́йте к нам!	НСВ (emir)	davet: bize gelin!

НСВ şimdiki zaman, şu anda olan ya da kesinleşmiş yakın bir planı da anlatır: Я выхожу́ (İniyorum, çıkıyorum), За́втра я уезжа́ю (Yarın gidiyorum).

💡 Önceki üniteyi hatırlayın: davette НСВ emir kullanılır: Приезжа́йте!, Проходи́те!, Заходи́те! (Uğrayın!). прие́хать fiilinin emir biçimi de приезжа́й(те)'dir.

⚠️ Türklerin tipik hatası: СВ fiili şimdiki zaman sanmak. Я приду́ “geliyorum” değil, “geleceğim” demektir. Şu an yolda olduğunuzu söylemek için Я иду́! (Geliyorum!) ya da Я уже́ е́ду! (Yoldayım!) deyin.

Yolculukta işe yarayan kalıplar

Garda, havalimanında ve metroda şu cümleleri sık duyacak ve kullanacaksınız:

Rusça	Türkçe
Когда́ прихо́дит по́езд?	Tren ne zaman geliyor?
По́езд ухо́дит в де́вять.	Tren dokuzda kalkıyor.
Самолёт прилета́ет в во́семь.	Uçak sekizde iniyor.
Где вы́ход в го́род?	Şehre çıkış nerede?
Вы выхо́дите на сле́дующей?	Bir sonraki durakta inecek misiniz?
Я опа́здываю, ско́ро приду́!	Gecikiyorum, birazdan gelirim!

💡 Kalabalık bir metroda ya da otobüste kapıya ilerlerken önünüzdekine Вы выхо́дите? diye sorulur. İniyorsanız Да, выхожу́ deyin; inmiyorsanız kenara çekilip yol verin. Türkçedeki “İnecek misiniz?” ile birebir aynıdır.

⚠️ Rusçada araçtan “inmek” de вы́йти'dir: вы́йти из авто́буса, вы́йти из такси́. Türkçedeki “inmek” yüzünden ✗ спусти́ться из авто́буса demeyin; спусти́ться merdivenden aşağı inmektir.

Kelimeler

✍️ Alıştırmaları çöz ve testi geç

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →