📘 Rusça kursu: tüm üniteler

A2 · Ünite 10: İnsanları anlatmak (Внешность и характер)

который ilgi cümleleri

Metin: Как он вы́глядит?

Murat, Almatı'da bir otelde çalışan Türk bir resepsiyon görevlisi. Bugün havaalanında İstanbul'dan gelen bir tur grubunun rehberini karşılaması gerekiyor ama hastalandı. Kazak iş arkadaşı Aliya onun yerine gidecek; Murat ona rehberi tarif ediyor.

Мура́т: Али́я, помоги́, пожа́луйста! Сего́дня прилета́ет гид, кото́рого я до́лжен встре́тить, а я заболе́л.
Aliya, lütfen yardım et! Bugün karşılamam gereken bir rehber geliyor ama ben hastalandım.

Али́я: Коне́чно, я пое́ду. А как он вы́глядит? Я его́ никогда́ не ви́дела.
Tabii, ben giderim. Peki neye benziyor? Onu hiç görmedim.

Мура́т: Его́ зову́т Кема́ль. Он высо́кий и худо́й, у него́ тёмные во́лосы и борода́.
Adı Kemal. Uzun boylu ve zayıf; saçları koyu, sakalı var.

Али́я: Он но́сит очки́?
Gözlük takıyor mu?

Мура́т: Да. И он всегда́ в кра́сной ке́пке, кото́рую ему́ подари́ла дочь.
Evet. Bir de hep kızının hediye ettiği kırmızı kasketi takar.

Али́я: Хорошо́. А како́й у него́ хара́ктер? Он стро́гий?
Peki. Karakteri nasıl? Sert biri mi?

Мура́т: Нет, что ты! Он о́чень до́брый и весёлый челове́к. Э́то гид, кото́рый всё вре́мя шу́тит.
Yok canım! Çok iyi kalpli, neşeli bir insan. Sürekli şaka yapan bir rehber.

Али́я: А тури́сты, кото́рые прилета́ют с ним, то́же из Стамбу́ла?
Onunla gelen turistler de İstanbul'dan mı?

Мура́т: Да, э́то гру́ппа, в кото́рой два́дцать челове́к. Большинство́ — пенсионе́ры.
Evet, yirmi kişilik bir grup. Çoğu emekli.

Али́я: А вдруг я его́ не узна́ю?
Ya onu tanıyamazsam?

Мура́т: Узна́ешь! Я дам тебе́ его́ но́мер. И вот фо́то, кото́рое он присла́л вчера́.
Tanırsın! Sana numarasını vereyim. Bir de dün gönderdiği fotoğraf şu.

Али́я: О, а кто э́та же́нщина ря́дом с ним? Та, у кото́рой дли́нные све́тлые во́лосы?
Aa, yanındaki kadın kim? Şu uzun, sarı saçlı olan?

Мура́т: Э́то его́ жена́ Сева́ль. Она́ то́же гид, но рабо́тает в Анта́лии.
O, eşi Seval. O da rehber ama Antalya'da çalışıyor.

Али́я: Каки́е они́ симпати́чные! Хорошо́, я встре́чу их в два часа́.
Ne kadar hoş insanlar! Tamam, onları saat ikide karşılarım.

Мура́т: Спаси́бо! Ты настоя́щий друг, на кото́рого всегда́ мо́жно положи́ться.
Sağ ol! Her zaman güvenilebilecek gerçek bir dostsun.

Али́я: Не́ за что! Выздора́вливай!
Ne demek! Geçmiş olsun!

Dilbilgisi

Кото́рый: Türkçedeki “-en, -dığı”

Türkçede bir ismi bir eylemle tanımlamak için ortaç kullanırız ve bu tanım ismin önüne gelir: “şaka yapan rehber”, “dün gönderdiği fotoğraf”. Rusçada ise tanım ismin arkasına gelir, virgülle ayrılır ve кото́рый sözcüğüyle başlar. Kelimesi kelimesine: “rehber, ki o şaka yapıyor”.

• Э́то гид, кото́рый всё вре́мя шу́тит. — Bu, sürekli şaka yapan bir rehber.
• Я зна́ю де́вушку, кото́рая рабо́тает в оте́ле. — Otelde çalışan kızı tanıyorum.

💡 Rusça ilgi cümlesinde fiil çekimli kalır: шу́тит, рабо́тает, присла́л. Yani Türkçedeki gibi özel bir ortaç eki öğrenmeniz gerekmez; normal bir cümleyi кото́рый ile isme bağlarsınız.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türkçe sırayı korumak ve tanımı ismin önüne koymak. Шу́тит кото́рый гид diye bir şey yoktur. Önce isim, sonra virgül, sonra кото́рый ve cümle: гид, кото́рый шу́тит. Virgülü de unutmayın: Rusçada bu virgül zorunludur.

Кото́рый cinsiyet ve sayıya uyar

кото́рый bir sıfat gibi çekilir. Cinsiyeti ve sayısı, tanımladığı isimden gelir: eril isim → кото́рый, dişil isim → кото́рая, nötr isim → кото́рое, çoğul → кото́рые.

💡 Türkçede “gelen adam”, “gelen kadın”, “gelen turistler” — ortaç hiç değişmez. Rusçada ise кото́рый isme bakar ve ona uyar; tıpkı но́вый — но́вая — но́вое — но́вые gibi.

⚠️ Türklerin tipik hatası: кото́рый sözcüğünü cümlenin fiiline ya da öznesine uydurmak. Же́нщина, кото́рый рабо́тает yanlış; же́нщина dişil olduğu için же́нщина, кото́рая рабо́тает doğrudur.

Кото́рый hangi hâlde? İlgi cümlesindeki görevine bak

кото́рый sözcüğünün cinsiyeti ve sayısı isimden gelir ama hâli isimden gelmez: ilgi cümlesinin içinde ne iş yaptığına bakılır. Kendinize ilgi cümlesini ayrı bir cümle olarak sorun: “Kemal'i karşılamalıyım” → кого́? → belirtme hâli → кото́рого.

Çekim tablosu sıfatlarla aynıdır (a2-07'de öğrendiniz):

💡 кото́рого sözcüğündeki г, сего́дня ve его́'daki gibi v okunur: “ka-TO-ra-va”.

⚠️ Türklerin en sık hatası: Türkçede “karşıladığım rehber” derken “-dığım” eki hâli gizler; bu yüzden hep yalın biçim kullanılır: гид, кото́рый я встреча́ю yanlış. İlgi cümlesinde özne я'dır, rehber ise nesnedir; doğrusu гид, кото́рого я встреча́ю.

Edatlı ilgi cümleleri: в кото́ром, с кото́рым, у кото́рой

İlgi cümlesinde bir edat gerekiyorsa edat кото́рый'dan hemen önce, virgülden sonra gelir. Türkçede bu edatların karşılığı genellikle ortacın içinde kaybolur: “yaşadığım şehir” = “şehir, içinde yaşıyorum”.

• Э́то го́род, в кото́ром я живу́. — Bu, yaşadığım şehir.
• Э́то гру́ппа, в кото́рой два́дцать челове́к. — Bu, yirmi kişilik bir grup. (içinde yirmi kişi olan)
• Вот колле́га, с кото́рым я рабо́таю. — İşte birlikte çalıştığım meslektaş.
• Ты друг, на кото́рого мо́жно положи́ться. — Güvenilebilecek bir dostsun.

Özellikle kullanışlı bir kalıp: у кото́рого / у кото́рой + görünüş. Böylece “sakallı adam”, “uzun saçlı kadın” denir: мужчи́на, у кото́рого борода́, же́нщина, у кото́рой дли́нные во́лосы.

💡 Türkçede “-lı / -li” ekiyle kısa yoldan söylediğimiz şeyleri (“gözlüklü adam”) Rusçada iki yolla söyleyebilirsiniz: мужчи́на в очка́х ya da мужчи́на, кото́рый но́сит очки́.

⚠️ Türklerin tipik hatası: edatı atlamak ya da sona koymak. го́род, кото́рый я живу́ ve го́род, кото́ром я живу́ в yanlış. Rusçada edat her zaman кото́рый'dan önce gelir: го́род, в кото́ром я живу́.

Dış görünüş: Как он вы́глядит?

Birinin görünüşünü sormak için Как он вы́глядит? (Neye benziyor?) denir. Cevapta üç temel kalıp kullanılır: 1) Он / она́ + sıfat (boy, kilo): Он высо́кий. 2) У него́ / у неё + saç, göz, sakal: У неё све́тлые во́лосы. 3) в + bulunma hâli: giyilen, takılan şey: Он в очка́х, Она́ в кра́сном пла́тье.

💡 во́лосы, глаза́, усы́, очки́ çoğuldur; bu yüzden sıfat da çoğul olur: дли́нные во́лосы, ка́рие глаза́. Türkçede “saçı uzun” deriz, Rusça “saçları uzun” der.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türkçedeki “uzun boylu” yüzünden insan için дли́нный kullanmak. Он дли́нный kulağa “o uzun bir sopa” gibi gelir. İnsanın boyu için her zaman высо́кий: Он высо́кий. дли́нный yalnızca saç, yol, eşya içindir.

Karakter: Како́й он челове́к?

Birinin karakterini sormak için Како́й он челове́к? ya da Како́й у него́ хара́ктер? denir. Cevapta sıfat ismin cinsiyetine uyar: Он до́брый, Она́ до́брая. челове́к her zaman eril olduğu için kadın için de Она́ до́брый челове́к denir.

• Мой нача́льник стро́гий, но справедли́вый. — Müdürüm sert ama adil.
• Она́ челове́к, кото́рый никогда́ не не́рвничает. — O, hiç sinirlenmeyen biri.

⚠️ Yalancı dost: симпати́чный Türkçedeki “sempatik” değildir; çoğunlukla “hoş görünümlü, sevimli” demektir. Он симпати́чный = “Yakışıklı / hoş biri.” Türkçedeki “sempatik, cana yakın” anlamı için прия́тный ya da обая́тельный daha uygundur.

Kelimeler

• вне́шность
  VNYEŞ-nast'
  dış görünüş
• хара́ктер
  ha-RAK-tir
  karakter, huy
• вы́глядеть
  VI-gli-dit'
  görünmek, (bir şeye) benzemek
• высо́кий
  vı-SO-kiy
  uzun boylu; yüksek
• невысо́кий
  ni-vı-SO-kiy
  kısa boylu
• худо́й
  hu-DOY
  zayıf
• по́лный
  POL-nıy
  kilolu, dolgun
• во́лосы
  VO-la-sı
  saç
• тёмный
  TYOM-nıy
  koyu, esmer
• све́тлый
  SVYET-lıy
  aydınlık
• дли́нный
  DLİN-nıy
  uzun (saç, yol, eşya)
• коро́ткий
  ka-ROT-kiy
  kısa (saç, yol, eşya)
• борода́
  ba-ra-DA
  sakal
• усы́
  u-SI
  bıyık
• глаза́
  gla-ZA
  gözler
• очки́
  aç-Kİ
  gözlük
• носи́ть
  na-SİT'
  (sürekli) giymek, takmak; taşımak
• до́брый
  DOB-rıy
  iyi kalpli, iyi
• весёлый
  vi-SYO-lıy
  neşeli
• стро́гий
  STRO-giy
  sert, katı, disiplinli
• у́мный
  UM-nıy
  akıllı
• споко́йный
  spa-KOY-nıy
  sakin
• симпати́чный
  sim-pa-Tİ-çnıy
  hoş, sevimli (görünüşlü)
• шути́ть
  şu-TİT'
  şaka yapmak
• кото́рый
  ka-TO-rıy
  ki o; -en/-an, -dığı (ilgi zamiri)
• узна́ть
  uz-NAT'
  tanımak; öğrenmek
• пенсионе́р
  pin-si-a-NYER
  emekli
• положи́ться (на кого́?)
  pa-la-JİT-sa
  (birine) güvenmek, bel bağlamak
• Выздора́вливай(те)!
  vız-da-RAV-li-vay(-ti)
  Geçmiş olsun! Çabuk iyileş!

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →