📘 Rusça kursu: tüm üniteler

A2 · Ünite 15: A2 genel tekrar ve sınav (Повторение)

A2 seviyesinin tüm konuları

Metin: Пе́ред экза́меном

Zeynep, Bişkek'te Rusça kursuna giden Türk bir öğrenci. Haziranda A2 sınavına girecek. Ders çıkışında öğretmeni İrina Petrovna ile konuşuyor. Bu diyalogda A2'de öğrendiğiniz konuların çoğu bir arada: hâller, fiil görünüşü, emir kipi, tarih, karşılaştırma, [[кото'рый]] ve dolaylı anlatım.

Ири́на Петро́вна: Здра́вствуй, Зейне́п! Ты гото́ва к экза́мену? Он бу́дет пя́того ию́ня.
Merhaba Zeynep! Sınava hazır mısın? Sınav beş Haziran'da.

Зейне́п: Здра́вствуйте! Ду́маю, да. Ка́ждый день я встаю́ в семь часо́в и занима́юсь два часа́.
Merhaba! Sanırım evet. Her gün saat yedide kalkıyorum ve iki saat ders çalışıyorum.

Ири́на Петро́вна: Молоде́ц! А что для тебя́ са́мое тру́дное?
Aferin! Peki senin için en zor şey ne?

Зейне́п: Вид глаго́ла. Я всё вре́мя пу́таю: «писа́ть» и́ли «написа́ть»?
Fiil görünüşü. Sürekli karıştırıyorum: “pisat'” mı, “napisat'” mı?

Ири́на Петро́вна: Э́то про́сто. Е́сли ты де́лаешь что́-то до́лго и́ли ча́сто — «писа́ть». Е́сли есть результа́т — «написа́ть».
Bu basit. Bir şeyi uzun süre ya da sık sık yapıyorsan “pisat'”. Sonuç varsa “napisat'”.

Зейне́п: Поня́тно. Вчера́ я писа́ла письмо́ подру́ге три часа́ и наконе́ц написа́ла!
Anladım. Dün arkadaşıma üç saat mektup yazdım ve sonunda bitirdim!

Ири́на Петро́вна: Отли́чный приме́р! А како́й подру́ге ты писа́ла?
Harika bir örnek! Peki hangi arkadaşına yazdın?

Зейне́п: Мое́й подру́ге Ама́ль, кото́рая живёт в Каза́ни. Мы вме́сте учи́лись в Анкаре́.
Kazan'da yaşayan arkadaşım Amal'e. Ankara'da birlikte okumuştuk.

Ири́на Петро́вна: А с кем ты бу́дешь гото́виться к экза́мену на сле́дующей неде́ле?
Peki gelecek hafta sınava kiminle hazırlanacaksın?

Зейне́п: С Ама́ль по видеосвя́зи. Она́ сказа́ла, что помо́жет мне с грамма́тикой. По-ру́сски она́ говори́т лу́чше, чем я.
Amal'le görüntülü görüşmeyle. Dilbilgisinde bana yardım edeceğini söyledi. Rusçayı benden daha iyi konuşuyor.

Ири́на Петро́вна: Хорошо́. Тогда́ вот мой сове́т: не волну́йся и ка́ждый ве́чер повторя́й слова́.
Güzel. O zaman benim tavsiyem şu: heyecanlanma ve her akşam kelimeleri tekrar et.

Зейне́п: Обяза́тельно! А когда́ мы узна́ем результа́ты?
Mutlaka! Peki sonuçları ne zaman öğreneceğiz?

Ири́на Петро́вна: Че́рез неде́лю по́сле экза́мена. Е́сли сдашь, ты смо́жешь поступи́ть в магистрату́ру.
Sınavdan bir hafta sonra. Geçersen yüksek lisansa başvurup girebileceksin.

Зейне́п: Я о́чень наде́юсь! Когда́ я сдам экза́мен, я сра́зу приду́ к вам.
Çok umuyorum! Sınavı geçince hemen size geleceğim.

Ири́на Петро́вна: Договори́лись! А тепе́рь иди́ домо́й и отдыха́й. Уда́чи!
Anlaştık! Şimdi de evine git ve dinlen. Bol şans!

Зейне́п: Спаси́бо! До свида́ния, Ири́на Петро́вна!
Teşekkürler! Hoşça kalın, İrina Petrovna!

Dilbilgisi

Yönelme ve araç hâli

A2'de iki yeni hâl öğrendik. Yönelme hâli (кому́? чему́?) Türkçedeki “-e / -a” ekine, araç hâli (кем? чем?) ise “ile / -le” ekine karşılık gelir. Böylece A1'deki dört hâlle birlikte Rusçanın altı hâlinin hepsini tanıdınız.

Yönelme hâlinin başlıca kullanımları: мне нра́вится, мне два́дцать лет, мне ну́жно, звони́ть ма́ме, помога́ть дру́гу, к врачу́, по телефо́ну. Araç hâlinin başlıca kullanımları: с кем?, рабо́тать ги́дом, стать врачо́м, занима́ться спо́ртом, писа́ть ру́чкой.

• Я звоню́ ма́ме ка́ждый день. — Annemi her gün arıyorum.
• Ле́том мой брат рабо́тал ги́дом в Анта́лье. — Yazın ağabeyim Antalya'da rehber olarak çalıştı.
• Мы ча́сто гуля́ем с ни́ми по го́роду. — Onlarla sık sık şehirde geziniyoruz.

💡 Türkçedeki ek, Rusçadaki hâli çoğu zaman doğru tahmin ettirir: “-e” → yönelme, “ile” → araç. İstisnaları ayrıca ezberleyin: звони́ть ма́ме (annemi aramak), рабо́тать ги́дом (rehber olarak çalışmak).

⚠️ Türklerin tipik hatası: meslek söylerken araç hâlini unutmak. Он рабо́тает врач yanlış; doğrusu Он рабо́тает врачо́м. Ama şimdiki zamanda “olmak” fiili kullanılmadığında isim yalın kalır: Он врач.

Sıfatların hâl çekimi ve çoğul hâller

Sıfat, yanındaki ismin hâline, cinsiyetine ve sayısına uyar. Sonları ezberlemenin en kolay yolu soru sözüne bakmaktır: sıfatın sonu çoğu zaman како́й? sorusunun o hâldeki biçimiyle aynı biter: како́го? → но́вого, како́му? → но́вому, каки́м? → но́вым.

💡 * Canlı eril isimlerde ve canlı çoğulda belirtme hâli ilgi hâliyle aynıdır: Я ви́жу но́вого студе́нта, Я зна́ю но́вых студе́нтов. Dişil sıfatın beş hâlde -ой ile bittiğine dikkat edin; yalnızca belirtme hâli farklıdır: -ую.

Çoğul isimlerin üç hâli cinsiyetten bağımsız ve çok düzenlidir: yönelme -ам / -ям, araç -ами / -ями, bulunma -ах / -ях. Asıl dikkat isteyen çoğul ilgi hâlidir: студе́нтов, музе́ев, книг, неде́ль, госте́й.

• Мы бы́ли в но́вом рестора́не с на́шими друзья́ми. — Arkadaşlarımızla yeni restorandaydık.
• В на́шей гру́ппе мно́го иностра́нных студе́нтов. — Grubumuzda çok yabancı öğrenci var.

⚠️ Türklerin tipik hatası: sıfatı yalın bırakıp yalnızca ismi çekmek: в но́вый рестора́не yanlış, в но́вом рестора́не doğru. Türkçede sıfat hiç değişmediği için bu hata çok yaygındır; ismi çektiğinizde sıfatı da çekmeyi alışkanlık hâline getirin.

Fiil görünüşü ve emir kipi

Rusça fiillerin çoğu çift hâlinde gelir: tamamlanmamış görünüş (НСВ: süreç, tekrar, alışkanlık) ve tamamlanmış görünüş (СВ: tek sefer, sonuç). Türkçede bu farkı çoğunlukla zaman ekleri ve bağlamla anlatırız: “yazıyordum, yazardım” ↔ “yazdım (bitirdim)”.

Gelecek zamanda da fark önemlidir: НСВ → бу́ду писа́ть (yazacağım, yazmakla uğraşacağım), СВ → напишу́ (yazıp bitireceğim). СВ fiillerin şimdiki zamanı yoktur; çekimli biçimleri gelecek anlamı verir.

Emir kipi şimdiki ya da gelecek zamanın “onlar” biçimindeki gövdeden yapılır: чита́ют → чита́й(те), говоря́т → говори́(те), пи́шут → пиши́(те). Belirli bir istekte genellikle СВ, olumsuz emirde ise НСВ kullanılır.

• Скажи́те, пожа́луйста, где метро́? — Söyler misiniz lütfen, metro nerede?
• Позвони́ мне за́втра. — Yarın beni ara.
• Не кури́те здесь, пожа́луйста. — Lütfen burada sigara içmeyin.

⚠️ Türklerin tipik hatası: бу́ду'yu СВ fiille kullanmak. Я бу́ду написа́ть yanlış: бу́ду yalnızca НСВ mastarla gelir (бу́ду писа́ть); СВ́nin geleceği ise tek sözdür (напишу́). Ayrıca tek seferlik sonuç bildiren eylemde СВ seçin: “Dün bilet aldım” → Вчера́ я купи́л биле́т.

Ön ekli hareket fiilleri ve -ся fiilleri

Hareket fiillerine eklenen ön ek, hareketin yönünü gösterir: при- gelmek, varmak; у- ayrılmak, gitmek; в- içeri girmek; вы- dışarı çıkmak. Yaya hareket için идти́ / ходи́ть, araçla hareket için е́хать / е́здить kökü kullanılır.

НСВ çiftleri tekrar ve alışkanlık için kullanılır: приходи́ть, уходи́ть, входи́ть, выходи́ть, приезжа́ть, уезжа́ть, выезжа́ть: Ка́ждый день па́па прихо́дит домо́й в шесть.

💡 вы- ön eki СВ fiillerde her zaman vurguludur: вы́йти, вы́шел, вы́ехать. НСВ́de ise vurgu kökte kalır: выходи́ть, выезжа́ть.

-ся ekli fiiller çoğu zaman Türkçedeki dönüşlülük (“yıkanmak”, “giyinmek”) ya da işteşlik (“buluşmak”) ekine karşılık gelir: умыва́ться, одева́ться, встреча́ться. Ünlüden sonra -сь olur: я занима́юсь, она́ учи́лась.

• Я встаю́ в семь и умыва́юсь. — Yedide kalkıp yüzümü yıkıyorum.
• Мы встре́тились в кафе́. — Kafede buluştuk.

⚠️ Türklerin tipik hatası: -ся́yı unutmak. Я занима́ю ру́сским yanlış, Я занима́юсь ру́сским doğru. Okunuşa da dikkat: -тся ve -ться her zaman “tsa” gibi okunur: занима́ться → za-ni-MAT'-sa.

Karşılaştırma, tarih ve bağlı cümleler

Karşılaştırma: sıfat ya da zarfa -ее eklenir: краси́вее, интере́снее. Sık kullanılan düzensiz biçimler: лу́чше, ху́же, бо́льше, ме́ньше, доро́же, деше́вле. Türkçedeki “-den” iki yolla verilir: чем + yalın hâl ya da чем'siz ilgi hâli: Москва́ бо́льше, чем Бишке́к = Москва́ бо́льше Бишке́ка.

Tarih: sıra sayısı nötr ve ilgi hâlinde, ay adı da ilgi hâlinde söylenir: “beş Haziran'da” → пя́того ию́ня. “Bugün ayın kaçı?” sorusunun cevabında sıra sayısı yalındır: Сего́дня пя́тое ию́ня. Yıl için: в две ты́сячи два́дцать шесто́м году́.

💡 кото́рый cinsiyet ve sayıyı kendinden önceki isimden, hâli ise kendi cümlesindeki görevinden alır: кни́га, о кото́рой я говори́л (dişil, bulunma hâli).

⚠️ Türklerin tipik hatası: dolaylı anlatımda zamanı kaydırmak. Türkçede de “yardım edeceğini söyledi” deriz; Rusçada konuşanın kullandığı zaman aynen kalır: Она́ сказа́ла: «Я помогу́» → Она́ сказа́ла, что помо́жет. помогла́ ya da помога́ла olmaz.

Türklerin en sık 10 hatası

A2 boyunca her ünitede “tipik hata” uyarıları gördünüz. Aşağıda en sık karşılaşılan on tanesi bir arada. Hepsinin ortak noktası, Türkçe cümleyi kelimesi kelimesine çevirmektir. Sınavdan önce bu tabloyu bir kez daha okuyun.

⚠️ 8. satıra dikkat: большо́й biçimi yalın hâlde eril, ama bulunma hâlinde dişildir (в большо́й кварти́ре). Bu yüzden в большо́й до́ме yanlıştır: дом eril olduğu için в большо́м до́ме denir.

Kelimeler

• экза́мен
  ek-ZA-min
  sınav
• сдать экза́мен
  ZDAT' ek-ZA-min
  sınavı geçmek, sınavı vermek
• гото́в, гото́ва (к чему́?)
  ga-TOF, ga-TO-va
  (-e) hazır (erkek, kadın)
• гото́виться (к чему́?)
  ga-TO-vit'-sa
  hazırlanmak
• встава́ть (я встаю́)
  fsta-VAT' (ya fsta-YU)
  kalkmak (yataktan)
• занима́ться (чем?)
  za-ni-MAT'-sa
  (bir şeyle) uğraşmak, yapmak
• молоде́ц
  ma-la-DYETS
  aferin, helal olsun
• са́мый тру́дный
  SA-mıy TRUD-nıy
  en zor
• вид глаго́ла
  VİT gla-GO-la
  fiil görünüşü
• пу́тать
  PU-tat'
  karıştırmak
• результа́т
  ri-zul'-TAT
  sonuç
• наконе́ц
  na-ka-NYETS
  sonunda, nihayet
• приме́р
  pri-MYER
  örnek
• подру́га
  pad-RU-ga
  kız arkadaş (arkadaş)
• кото́рый, кото́рая
  ka-TO-rıy, ka-TO-ra-ya
  ki o, …-en / -an (ilgi zamiri)
• учи́ться
  u-ÇİT-sa
  okumak, öğrenim görmek
• сле́дующий
  SLYE-du-yu-şçiy
  bir sonraki, gelecek
• по видеосвя́зи
  pa vi-di-a-SVYA-zi
  görüntülü görüşmeyle
• грамма́тика
  gra-MA-ti-ka
  dilbilgisi
• лу́чше, чем…
  LUÇ-şı, çem
  …-den daha iyi
• сове́т
  sa-VYET
  öğüt, tavsiye
• волнова́ться
  val-na-VA-tsa
  endişelenmek, heyecanlanmak
• повторя́ть
  paf-ta-RYAT'
  tekrar etmek
• узна́ть
  uz-NAT'
  tanımak; öğrenmek
• че́рез неде́лю
  ÇE-riz ni-DYE-lyu
  bir hafta sonra
• поступи́ть (куда́?)
  pa-stu-PİT'
  (bir okula) girmek, kaydolmak
• магистрату́ра
  ma-gis-tra-TU-ra
  yüksek lisans
• наде́яться
  na-DYE-yat'-sa
  ummak
• сра́зу
  SRA-zu
  hemen, derhal
• Уда́чи!
  u-DA-çi
  Bol şans!

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Rusça öğren →