📘 Kırgızca kursu: tüm üniteler

B1 · Ünite 9: Resmî yazışma (Расмий кат)

Арыз (dilekçe) · resmî kalıplar · сиз ile hitap

Metin: Өргүү үчүн арыз

Mehmet, Bişkek'teki bir turizm şirketinin satış bölümünde çalışıyor. Ağabeyinin düğünü için Türkiye'ye gitmek istiyor ve personel bölümünden Aygerim'e dilekçenin nasıl yazılacağını soruyor. Önce konuşmayı, sonra Mehmet'in dilekçesini ve şirketin cevabını okuyun. [[сиз]] ile hitaba ve resmî kalıplara dikkat edin.

Мехмет: Айгерим, кечиресиз, сизге бир суроом бар. Кийинки айда өргүүгө чыккым келет. Эмне кылышым керек?
Aygerim, affedersiniz, size bir sorum var. Gelecek ay izne çıkmak istiyorum. Ne yapmam gerekiyor?

Айгерим: Директордун атына арыз жазышыңыз керек. Арыз кыргыз же орус тилинде жазылат.
Müdürün adına bir dilekçe yazmanız gerekiyor. Dilekçe Kırgızca ya da Rusça yazılır.

Мехмет: Мен кыргызча жазгым келет. Арыз кандай жазылат?
Kırgızca yazmak istiyorum. Dilekçe nasıl yazılır?

Айгерим: Жогорку оң бурчка арыз кимге жана кимден экенин жазасыз. Андан кийин ортосуна чоң тамга менен АРЫЗ деген сөздү жазасыз.
Sağ üst köşeye dilekçenin kime ve kimden olduğunu yazarsınız. Sonra ortaya büyük harflerle DİLEKÇE sözünü yazarsınız.

Айгерим: Өтүнүчүңүздү кыска жана так жазыңыз. Аягында датаны коюп, кол коёсуз.
Talebinizi kısa ve açık yazın. Sonunda tarihi yazıp imzalarsınız.

Мехмет: Өтүнүчтү кайсы сөз менен жазам?
Talebi hangi sözle yazayım?

Айгерим: Көбүнчө …берүүңүздү суранам деп жазылат. Директорго сиз деп кайрылып, сылык сөздөрдү колдонуңуз.
Genellikle “…vermenizi rica ederim” diye yazılır. Müdüre “siz” diye hitap edin ve kibar sözler kullanın.

Мехмет: Рахмат! Мына, жаздым. Карап бериңизчи.
Teşekkürler! İşte, yazdım. Bir bakar mısınız?

Арыз: Ала-Тоо Тур компаниясынын директору Н. Б. Осмоновго
Ala-Too Tur Şirketi Müdürü N. B. Osmonov'a

Арыз: сатуу бөлүмүнүн менеджери М. Йылмаздан
Satış Bölümü yöneticisi M. Yılmaz'dan

Арыз: АРЫЗ
DİLEKÇE

Арыз: Мага 2026-жылдын 3-ноябрынан 16-ноябрына чейин 14 календардык күнгө кезектеги эмгек өргүүсүн берүүңүздү суранам.
Tarafıma 3 Kasım 2026'dan 16 Kasım 2026'ya kadar 14 takvim günü yıllık ücretli izin verilmesini rica ederim.

Арыз: Себеби: Түркияда агамдын үйлөнүү тою өтө тургандыктан, үй-бүлөм менен ага катышышыбыз керек.
Gerekçe: Türkiye'de ağabeyimin düğünü olacağından ailemle birlikte katılmamız gerekmektedir.

Арыз: Өргүү учурунда менин милдеттеримди менеджер Азамат Бекиев аткарат. Мен аны менен макулдаштым.
İzinli olduğum süre içinde görevlerimi yönetici Azamat Bekiyev yerine getirecektir. Kendisiyle anlaştım.

Арыз: 28.10.2026. Колу: М. Йылмаз
28.10.2026. İmza: M. Yılmaz

Айгерим: Абдан жакшы жазылыптыр! Бир гана сунушум бар: себебин тастыктаган документ болсо, аны тиркеңиз.
Çok güzel yazılmış! Tek bir önerim var: gerekçenizi doğrulayan bir belge varsa onu ekleyin.

Мехмет: Агамдын тоюна чакыруу катым бар. Аны тиркейин. Арызды кимге тапшырам?
Ağabeyimin düğününe davetiyem var. Onu ekleyeyim. Dilekçeyi kime teslim edeyim?

Айгерим: Мага бериңиз. Мен аны бүгүн директорго киргизем. Жообу эки-үч күндө келет.
Bana verin. Bugün müdüre götürürüm. Cevabı iki üç gün içinde gelir.

Кат: Урматтуу Мехмет мырза! Сиздин 28-октябрдагы арызыңыз каралып, канааттандырылды.
Sayın Mehmet Bey! 28 Ekim tarihli dilekçeniz incelenmiş ve kabul edilmiştir.

Кат: Өргүү тууралуу буйрук 30-октябрда чыгат. Өргүү акыңызды 1-ноябрга чейин аласыз.
İzinle ilgili karar 30 Ekim'de çıkacaktır. İzin ücretinizi 1 Kasım'a kadar alacaksınız.

Кат: Сапарыңыз ийгиликтүү өтсүн! Урматтоо менен, кадрлар бөлүмүнүн адиси Айгерим Токтогулова.
Yolculuğunuz güzel geçsin! Saygılarımla, Personel Bölümü uzmanı Aygerim Toktogulova.

Dilbilgisi

Dilekçenin (арыз) bölümleri

Kırgızistan'da işyerinde, okulda ya da bir resmî kurumda bir şey istemek için арыз (dilekçe) yazılır. Bu söz, Türkçedeki “arz etmek, arzuhâl” ile aynı köktendir; dilekçenin düzeni de Türk dilekçesine çok benzer. Fark, “kime” ve “kimden” bilgisinin sağ üst köşeye yazılmasıdır.

Dilekçenin dili kısa, açık ve kişisizdir. Talep tek cümleyle söylenir, gerekçe ayrı bir cümleyle verilir. Bunun için önceki ünitede öğrendiğiniz -гандыктан çok kullanışlıdır: …той өтө тургандыктан, …катышышыбыз керек.

💡 Dilekçe Kırgızca ya da Rusça yazılabilir. Kırgızca yazarken Rusça kurum adları ve unvanlar çoğu zaman olduğu gibi kalır (директор, менеджер, компания), ama ekler Kırgızca uyuma göre eklenir: директорго, менеджери, компаниясынын.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türk dilekçesindeki alışkanlıkla bütün bilgileri sona yazmak ya da başlığı Арыз yerine Дилекче ✗ diye yazmak. Kırgızcada “dilekçe” арыз ✓dır; “kime/kimden” sağ üste yazılır, en alta yalnızca tarih ve imza gelir.

Kime, kimden: başlıkta hâl ekleri

Türk dilekçesinde başlık yönelme hâlindedir: “…Müdürlüğüne”. Kırgızcada da kime bilgisi yönelme hâli (-га), kimden bilgisi ise çıkma hâli (-дан) alır. Unvan, isim tamlamasıyla kurulur ve ek kişinin adına gelir: компаниянын директору Осмоновго (şirketin müdürü Osmonov'a).

• №5 мектептин директору А. Т. Касымовага — 5 No'lu Okul Müdürü A. T. Kasımova'ya
• 5-класстын окуучусунун атасы М. Йылмаздан — 5. sınıf öğrencisinin babası M. Yılmaz'dan
• Университеттин ректоруна — Üniversite Rektörlüğüne

💡 Kırgız soyadlarının çoğu Rusça -ов, -ев (erkek), -ова, -ева (kadın) ile biter. Ek, soyadın son ünlüsüne uyar: Осмонов → Осмоновго, ama Осмонова → Осмоновага. Türkçede de “Osmonov'a, Osmonova'ya” deriz.

⚠️ Türklerin tipik hatası: başlıkta adı yalın hâlde bırakmak ya da eki unvana eklemek. директор Н. Б. Осмонов ✗, директоруна Н. Б. Осмонов ✗ → директору Н. Б. Осмоновго ✓. Kimden bilgisinde de çıkma eki unutulmaz: М. Йылмаз ✗ → М. Йылмаздан ✓.

Talep kalıpları: …берүүңүздү суранам

Dilekçenin kalbi talep cümlesidir. Türkçede “…vermenizi rica ederim / arz ederim” deriz; Kırgızcada da yapı aynıdır: isim-fiil -уу + iyelik -ңуз + belirtme -ду + суранам ya da daha kitabi өтүнөм.

• Мага үч күнгө өргүү берүүңүздү суранам. — Bana üç günlük izin vermenizi rica ederim.
• Уулумду 20-октябрдан 25-октябрга чейин сабактардан бошотууңузду суранам. — Oğlumun 20–25 Ekim tarihleri arasında derslerden muaf tutulmasını rica ederim.
• Ден соолугума байланыштуу экзаменди кийинки жумага жылдырууга уруксат берүүңүздү өтүнөм. — Sağlık durumum nedeniyle sınavı gelecek haftaya ertelememe izin vermenizi rica ederim.

💡 İzin isterken iki isim-fiil art arda gelir: ne için izin (-ууга, yönelme) ve izni vermeniz (берүүңүздү): Түркияга барууга уруксат берүүңүздү суранам. Türkçedeki “Türkiye'ye gitmeme izin vermenizi” ile aynı sıra.

⚠️ Türklerin tipik hatası: Türkçedeki “rica ederim” sözünü aktarıp рица кылам ✗ demek. Kırgızcada bu söz yoktur; talep суранам ✓ ya da өтүнөм ✓ ile bitirilir. “Arz ederim” de çevrilmez: dilekçe арызın kendisidir.

İsim-fiil ve iyelik: берүүңүздү, карооңузду

Talep kalıbındaki isim-fiil -уу Kırgızcaya özgü bir ses değişimi gösterir: а ya da е ile biten fiillerde son ünlü isim-fiil ekiyle birleşip uzun оо, өө olur. Bunu A2'de окуу, суроо gibi sözlerde görmüştünüz.

• Арызымды тезирээк карооңузду суранам. — Dilekçemi bir an önce incelemenizi rica ederim.
• Документтерди электрондук почта аркылуу жиберүүңүздү өтүнөм. — Belgeleri e-posta ile göndermenizi rica ederim.

💡 Şahsı belirtmeden de talep edilebilir: өргүү берүүнү суранам (izin verilmesini rica ederim). Bu biçim Türkçedeki edilgen “verilmesini” gibi daha kişisizdir; берүүңүздү ise doğrudan muhataba yönelir. İkisi de doğrudur.

⚠️ Türklerin tipik hatası: кара-, сура- gibi fiillerde ünlüyü korumak. карауу ✗ → кароо ✓; сурау ✗ → суроо ✓; иштеү ✗ → иштөө ✓. Iyelik de uyuma uyar: карооңузду ✓, кароосузду ✗.

сиз ile hitap: tutarlılık ve kibarlık

Resmî yazışmada ve tanımadığınız ya da sizden büyük birine konuşurken Türkçede olduğu gibi сиз kullanılır. Kural Türkçedekiyle aynıdır: bir kez сиз dediyseniz zamir, fiil ve iyelik ekleri hep сизe göre olmalıdır. Mektuplarda saygı göstermek için Сиз, Сиздин çoğu zaman büyük harfle yazılır.

Hitapta мырза (bey) ve айым (hanım) Türkçedeki gibi addan sonra gelir: Мехмет мырза, Айгерим айым. Çok resmî ortamlarda Rusçadaki gibi ad ve baba adı kullanılır: Нурлан Бакытович, Гүлнара Асановна. Öğretmenlere агай (erkek) ve эже (kadın) denir: Урматтуу Бакыт агай!

• Урматтуу Айгерим айым! Сиздин катыңызды алдым. — Sayın Aygerim Hanım! Mektubunuzu aldım.
• Сиз качан бош болосуз? — Siz ne zaman müsait olursunuz?
• Ушул документке кол коюп бериңизчи. — Şu belgeyi imzalar mısınız?

💡 Birden fazla kişiye resmî olarak hitap ederken сиздер kullanılır: Урматтуу кесиптештер! Сиздерге кайрылып жатам. Sayın meslektaşlar! Size sesleniyorum.

⚠️ Türklerin tipik hatası: сиз ile başlayıp ekte сенe kaymak. Сиз бересиңби? ✗ → Сиз бересизби? ✓; Сиздин арызың ✗ → Сиздин арызыңыз ✓; Карап бер! ✗ (kaba) → Карап бериңизчи. ✓

Resmî mektup ve e-posta kalıpları

Resmî mektup (расмий кат) ve iş e-postası belli kalıplarla açılır ve kapanır. Bu kalıplar Türkçedekilere çok benzer; çoğu zaman sözcük sözcük karşılık bulursunuz.

• Урматтуу Гүлнара Асановна! Сизге кыргыз тили курстары боюнча кайрылып жатам. — Sayın Gülnara Asanovna! Kırgızca kursları konusunda size yazıyorum.
• Курстардын баасы жана убактысы тууралуу маалымат берүүңүздү өтүнөм. — Kursların ücreti ve saatleri hakkında bilgi vermenizi rica ederim.
• Алдын ала рахмат. Жообуңузду күтөм. Урматтоо менен, Мехмет Йылмаз. — Şimdiden teşekkürler. Cevabınızı bekliyorum. Saygılarımla, Mehmet Yılmaz.

💡 Resmî cevaplarda b1-07'de öğrendiğiniz edilgen yapılar sık geçer: Арызыңыз каралып, канааттандырылды. (Dilekçeniz incelenip kabul edildi.) Арызыңыз четке кагылды. (Dilekçeniz reddedildi.)

⚠️ Türklerin tipik hatası: “Saygılarımla” kalıbını kelimesi kelimesine çevirmek: Урматтарым менен ✗ → Урматтоо менен ✓. “Sayın” için de Сайын ✗ yazılmaz; bu söz Kırgızcada “her” anlamındadır (күн сайын = her gün). Doğrusu Урматтуу ✓.

Kelimeler

• АРЫЗ
  
  DİLEKÇE
• расмий
  rasmiy
  resmî
• кат
  kat
  mektup; yazı
• өтүнүч
  ötünüç
  rica, talep
• өтүн-
  ötün-
  rica etmek, dilemek (resmî)
• сура-
  sura-
  sormak; istemek (rica)
• кайрыл-
  kayrıl-
  başvurmak; (birine) hitap etmek, seslenmek
• өргүү
  örgüü
  izin (yıllık izin)
• кезектеги
  kezektegi
  olağan, sıradaki, dönemlik
• эмгек
  emgek
  emek; iş, çalışma
• кадрлар бөлүмү
  kadrlar bölümü
  personel bölümü, insan kaynakları
• адис
  adis
  uzman
• тиркеме
  tirkeme
  ek (dilekçe ve mektuba eklenen belge)
• тирке-
  tirke-
  eklemek, iliştirmek
• кол кой-
  kol koy-
  imzalamak
• тастыкта-
  tastıkta-
  doğrulamak, onaylamak, belgelemek
• буйрук
  buyruk
  emir; (işyerinde) karar, talimat
• милдет
  mildet
  görev, yükümlülük
• аткар-
  atkar-
  yerine getirmek, yürütmek
• макулдаш-
  makuldaş-
  anlaşmak, uzlaşmak
• канааттандыр-
  kanaattandır-
  (talebi) kabul etmek; memnun etmek
• байланыштуу
  baylanıştuu
  ile ilgili olarak; nedeniyle
• себеби
  sebebi
  çünkü, sebebi
• урматтуу
  urmattuu
  sayın, saygıdeğer
• урматтоо менен
  urmattoo menen
  saygılarımla
• мырза
  mırza
  bey (ad ya da soyaddan sonra)
• айым
  ayım
  hanım (ad ya da soyaddan sonra)
• алдын ала
  aldın ala
  önceden, şimdiden
• үйлөнүү той
  üylönüü toy
  düğün (evlenme düğünü)
• бурч
  burç
  köşe

🕊️ Dilmaçım ile ücretsiz Kırgızca öğren →